Pijnlijke, rode plekjes en blaasjes op handen, voeten en in de mond kunnen wijzen op de hand-, voet- en mondziekte. Deze kinderziekte, die vooral voorkomt in de nazomer en herfst, wordt veroorzaakt door verschillende virussen, zoals het enterovirus type 71 en het coxsackievirus. Gelukkig is de ziekte goedaardig en geneest een kind er binnen twee weken vanzelf weer van.
De ziekte treft voornamelijk kinderen jonger dan tien jaar. Hoewel de virussen besmettelijk zijn, wordt slechts een deel van de besmette personen daadwerkelijk ziek. Volwassenen worden meestal niet ziek, omdat zij als kind vaak al weerstand hebben opgebouwd. De hand-, voet- en mondziekte is niet te verwarren met mond- en klauwzeer.
Symptomen van hand-, voet- en mondziekte:
- Beginnend met lichte koorts.
- Na 12 tot 36 uur ontstaan rode vlekjes en blaasjes, eerst in de mond.
- De blaasjes gaan makkelijk kapot en veranderen in pijnlijke zweertjes.
- Vervolgens verschijnen de pijnlijke, rode vlekjes en blaasjes ook op de voetzolen en handpalmen.
- Soms treden lijntjes op de nagels op of laten de nagels los.
De virussen die de hand-, voet- en mondziekte veroorzaken, zijn erg besmettelijk. Verspreiding vindt plaats via druppeltjes speeksel in de lucht bij hoesten, niezen of praten. Een kind met de ziekte is al besmettelijk voordat de eerste klachten ontstaan en blijft dit ook nog enkele weken nadat het volledig is hersteld.
Behandeling en adviezen bij hand-, voet- en mondziekte:
- De ziekte gaat binnen twee weken vanzelf over en is niet gevaarlijk voor ongeboren of pasgeboren baby's.
- Bij koorts: zorg voor dunne, loszittende kleding en een lakentje in bed om warmte goed kwijt te kunnen.
- Bij kou: geef tijdelijk een extra dekentje.
- Zorg voor regelmatige inname van vocht. Bij pijn in de mond kan een kind soms weigeren te drinken. Geef dan kleine beetjes water of laat het zuigen op een waterijsje.
- Vermijd eten of drinken met een hoog zuurgehalte, zoals vruchtensap, omdat dit de speekselklieren kan prikkelen en pijn kan doen.
- Informeer het kinderdagverblijf of de school over de ziekte om andere ouders te waarschuwen.
- Kinderen met hand-, voet- en mondziekte mogen gewoon naar school of het kinderdagverblijf en hoeven niet thuis te blijven.
- Regelmatig handen wassen helpt de verspreiding van het virus te voorkomen.
Neem contact op met de huisarts als een kind aanzienlijk minder drinkt dan normaal.
De ziekte van Kawasaki
De ziekte van Kawasaki is een zeer zeldzame ontstekingsziekte die vooral kinderen onder de leeftijd van vijf jaar treft, hoewel het soms ook bij pubers kan voorkomen. Jongens hebben een grotere kans om de aandoening te krijgen dan meisjes. De gemiddelde leeftijd waarop de ziekte optreedt is ongeveer 1,5 jaar. Er wordt vermoed dat erfelijke factoren, met name bij mensen van Oost-Aziatische afkomst, en mogelijk een virus een rol spelen bij het ontstaan ervan.
De ziekte van Kawasaki wordt ook wel het mucocutaan lymfekliersyndroom genoemd. Het is een vorm van acute systemische vasculitis, wat betekent dat de middelgrote en grote bloedvaten ontstoken raken. Dit kan leiden tot complicaties, waaronder hartproblemen zoals aneurysmata (plaatselijke verwijdingen van bloedvaten).
Symptomen van de ziekte van Kawasaki:
- Een langdurige koorts van minimaal vijf dagen.
- Snel geïrriteerd gedrag.
- Roodheid van het oogwit (geïnjiceerde conjunctivae).
- Huiduitslag over het gehele lichaam, inclusief de schaamstreek en billen.
- Rond de tweede week kunnen vervellingen optreden, met name aan de vingertoppen en tenen.
- Ontstekingen van de slijmvliezen rond de mond, zoals een aardbeirode tong en gescheurde lippen.
- Gezwollen lymfeklieren in de hals.
De ziekte van Kawasaki geneest in principe vanzelf binnen enkele weken, maar kan ernstige gevolgen hebben als de kransslagaders van het hart ontstoken raken. Dit verhoogt het risico op een hartinfarct en blijvende hartschade. Daarom worden kinderen met deze ziekte vrijwel altijd in het ziekenhuis opgenomen voor observatie en behandeling.
Behandeling van de ziekte van Kawasaki:
- De primaire behandeling bestaat uit een hoge dosis intraveneus immunoglobuline (IVIG), een eiwitcomponent die ontstekingsremmend werkt. Dit vermindert het risico op hartontstekingen en blijvende schade. Zonder behandeling is dit risico ongeveer 20%, met behandeling daalt het tot ongeveer 5%.
- Dagelijks gebruik van aspirine wordt ook voorgeschreven om ontstekingen te bestrijden.
- In ernstige gevallen kan een chirurgische ingreep nodig zijn.
Hoewel de meeste kinderen met de juiste behandeling volledig herstellen, wordt geadviseerd om jonge kinderen na genezing minimaal zes maanden niet te laten vaccineren vanwege de mogelijke invloed van IVIG op het immuunsysteem.
Vervellen van de huid
Vervellen is een natuurlijk proces waarbij de huidcellen in de opperhuid zich vernieuwen, gemiddeld elke 30 dagen. Dit proces verloopt normaal gesproken langzaam en onopgemerkt. Echter, wanneer de huid beschadigd raakt, versnelt de huidvernieuwing en kan het vervellen zichtbaar worden in de vorm van losse velletjes en jeuk.
Meest voorkomende oorzaken van vervellen:
- Verbranding door de zon: UV-straling beschadigt huidcellen, waarna het lichaam het vernieuwingsproces versnelt om de huid te herstellen. Dit kan leiden tot velletjes die na 4 tot 7 dagen verdwijnen.
- Uitdroging: Onvoldoende hydratatie kan leiden tot een droge huid en vervelling.
- Droge huid: Een huid die vocht slecht vasthoudt, kan schilferen en velletjes vertonen.
- Schimmel: Hand- of voetschimmel kan leiden tot vervelling, met name tussen de tenen, op de voetzolen of op de handen. Raadpleeg een arts bij vermoeden van schimmel.
- Zweten: Overmatig zweten, zoals bij zweetvoeten, kan ook oorzaak zijn van velletjes.
- Huidaandoeningen: Aandoeningen zoals eczeem kunnen vervelling veroorzaken op diverse lichaamsdelen.
De voeten, handen en het gezicht zijn gevoelig voor vervellen. Bij de voeten kan dit komen door verbranding, voetschimmel of zweetvoeten. De handen en vingers kunnen vervellen doordat ze vaak worden blootgesteld aan de zon zonder adequate bescherming.
Tips om vervellen te voorkomen of te behandelen:
- Bescherm de huid goed met zonnecrème voordat u de zon ingaat.
- Voorkom zweetvoeten door de voeten regelmatig te wassen en ademende sokken te dragen.
- Raadpleeg een arts voor de behandeling van voet- of handschimmel.
- Drink voldoende water (ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag) om uitdroging te voorkomen.
- Hydrateer de huid dagelijks met een vochtinbrengende crème of bodylotion, vooral na het douchen.
- Bij huidaandoeningen is het raadzaam een arts te raadplegen.
Dyshidrotisch eczeem
Dyshidrotisch eczeem, ook wel blaasjeseczeem genoemd, is een huidaandoening waarbij blaren of blaasjes ontstaan op de voetzolen, handpalmen, vingers of tenen. Deze blaasjes, die jeuken en met vocht gevuld kunnen zijn, houden meestal twee tot vier weken aan. De aandoening kan gerelateerd zijn aan seizoensgebonden allergieën of stress.
Bij dyshidrotisch eczeem heeft de huid tekorten aan vetten en oliën, waardoor deze droger wordt en vocht minder goed vasthoudt. De blaasjes kunnen uitdrogen, waarna de huid kan gaan schilferen en barsten, wat pijnlijk kan zijn. Het is belangrijk om de blaasjes niet zelf open te knijpen.
De exacte oorzaak is onbekend, maar mogelijke verbanden worden gelegd met allergieën, stress en genetische aanleg. Factoren zoals langdurige blootstelling aan water of metaalzouten kunnen het risico op dyshidrotisch eczeem verhogen.
Behandeling van dyshidrotisch eczeem:
- Topische crèmes en zalven met corticosteroïden om zwelling en roodheid te verminderen.
- Antihistaminica om jeuk te bestrijden.
- Het identificeren en vermijden van persoonlijke triggers, zoals bepaalde voeding of nikkel.
Huidverzorging bij baby's en peuters
De huid van baby's en peuters is nog in ontwikkeling en daardoor extra gevoelig. Verschillende huidaandoeningen kunnen voorkomen, waaronder vervelling, eczeem, luieruitslag en berg.
Vervelling bij pasgeborenen: Na negen maanden in vocht te hebben geleefd, past de huid van een baby zich aan de drogere omgeving aan. Dit kan leiden tot schilfering of vervelling, met name op handen, polsen, voetzolen en enkels. Dit gaat meestal vanzelf over, eventueel met behulp van babyolie.
Atopisch eczeem: Een chronische huidaandoening die gekenmerkt wordt door een droge, schilferende, rode en jeukende huid. Behandeling richt zich op het voorkomen van uitdroging, het vermijden van krabben en het kiezen van ademende, zachte kleding (katoen). Bij twijfel over eczeem is medisch advies essentieel.
Schimmelinfecties: Baby's en peuters kunnen schimmelinfecties krijgen in huidplooien, zoals de oksels, nek en luiergebied. Deze worden herkend aan rode gebieden met schilfering en kleine pus-gevulde 'noppen'. Een natte luier is een voedingsbodem voor schimmels. Behandeling met een antischimmelzalf is nodig.
Luieruitslag: Ontstaat door langdurig contact van de huid met urine en ontlasting. Preventie en tijdige behandeling met een beschermende zalf zijn belangrijk. Het drooghouden van de huid is cruciaal.
Berg: Een gele, olieachtige uitslag die vooral voorkomt op de hoofdhuid, maar ook op de haarlijn, neus of rug. Behandeling met babyolie en een zachte borstel kan helpen de schilfers te verwijderen.
Warmte-uitslag: Ontstaat wanneer de huid te warm wordt en gaat zweten, vaak op plekken waar wrijving optreedt of in huidplooien. Goede ventilatie, lichte kleding en het koel houden van de omgeving kunnen dit voorkomen.
Algemene tips voor een gezonde babyhuid:
- Gebruik ademende, huidvriendelijke luiers en verschoon deze tijdig.
- Maak de huid voorzichtig schoon met milde, parfum- en kleurstofvrije producten.
- Gebruik regelmatig een beschermende crème die de natuurlijke huidbarrière ondersteunt.
- Laat de babybillen regelmatig aan de lucht drogen.
- Beperk het baden tot 2-3 keer per week, tenzij er sprake is van eczeem. Gebruik badolie voor extra hydratatie.
- Let op de kledingkeuze: kies voor ademende, zachte stoffen.
- Bescherm de babyhuid tegen zonlicht en pas de verzorging aan op het weer (zomer en winter).