Elke vrouw heeft vaginale afscheiding. Normale vaginale afscheiding is wit of doorzichtig en geurloos. Dit natuurlijke slijm uit de vagina, ook wel witverlies, cervixslijm of leukorroe genoemd, zorgt ervoor dat de geslachtsorganen goed functioneren en de vagina schoon en gezond blijft. De hoeveelheid, kleur en consistentie van dit vocht varieert van vrouw tot vrouw en verandert gedurende de menstruatiecyclus.
Als de vaginale afscheiding echter ineens veel meer wordt, een andere kleur heeft, vervelend ruikt of gepaard gaat met andere klachten zoals jeuk of pijn, kan dit wijzen op mogelijke problemen. Van elke duizend vrouwen gaan er elk jaar vijftig naar de huisarts met klachten rond vaginale afscheiding. Het is dus een veelvoorkomend probleem.
Wat is Abnormale Vaginale Afscheiding?
U weet zelf vaak het beste wat voor u normaal is. Abnormale afscheiding kenmerkt zich door een verandering in de hoeveelheid, kleur of geur ten opzichte van uw gebruikelijke patroon. Wanneer de afscheiding verandert en anders gaat ruiken, of als u andere verschijnselen krijgt zoals pijn bij het plassen, een brandend gevoel in de vagina of zwellingen, is het raadzaam om een arts te raadplegen.
De huisarts kan lichamelijk onderzoek uitvoeren, waarbij met behulp van een spreider (eendenbek) de vagina wordt bekeken. Ook kunnen er kweken van de afscheiding worden genomen en soms wordt de afscheiding direct onder een microscoop bekeken.
Veelvoorkomende Oorzaken van Veranderde Vaginale Afscheiding
Verschillende aandoeningen kunnen leiden tot veranderingen in vaginale afscheiding. Hieronder worden enkele van de meest voorkomende besproken:
Schimmelinfectie (Candida)
Een schimmelinfectie in de vagina is niet ernstig en wordt veroorzaakt door een overgroei van schimmels, zoals Candida. De klachten bestaan uit jeuk en witte, geurloze afscheiding. Ook plassen en vrijen kunnen hierbij pijnlijk zijn. De klachten kunnen vanzelf overgaan. Bij vaker dan drie keer per jaar voorkomende vaginale schimmelinfecties kan een behandeling met Diflucan (150 mg op dag 1, 4, 7) worden voorgeschreven. Als de afscheiding er heel wit en klonterig uitziet en het jeukt, kan dit duiden op een Candida-infectie.
Bacteriële Vaginose
In de vagina leven van nature bacteriën en schimmels. Soms raakt het natuurlijke evenwicht tussen deze micro-organismen verstoord, waardoor bepaalde soorten bacteriën overheersen. Dit wordt een overgroei van bacteriën of bacteriële vaginose genoemd. De afscheiding kan hierbij veranderen van kleur en/of geur.
Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA's)
Diverse SOA's kunnen leiden tot veranderingen in vaginale afscheiding. Vrijen met een condoom wordt daarom geadviseerd, zeker als u seksueel actief bent. Bij een SOA-infectie kan de afscheiding veranderen van kleur en geur. Als de afscheiding groen of pussig is, kan dit een teken van een ontsteking zijn.
Chlamydia
De meeste vrouwen met chlamydia merken daar niets van, maar een kwart krijgt wel klachten. Deze lijken op een blaasontsteking, zoals pijn of een brandend gevoel bij het plassen en/of pijn in de onderbuik. Chlamydia is een seksueel overdraagbare aandoening die wordt veroorzaakt door een bacterie. Het is zeer besmettelijk. Als de infectie zich uitbreidt naar de eileiders en de onderbuik, kan dit leiden tot onvruchtbaarheid. Dit gebeurt bij ongeveer duizend vrouwen per jaar in Nederland. Na de behandeling van chlamydia blijft u nog ruim een week besmettelijk. Het is cruciaal om uw (vroegere) partner(s) tot een half jaar terug te informeren, zodat ook zij behandeld kunnen worden. Chlamydia wordt behandeld met antibiotica, waarbij het belangrijk is dat u en uw partner tegelijkertijd de medicatie innemen.
Gonorroe
Gonorroe is een SOA, veroorzaakt door een bacterie. Tussen 2 dagen en 2 weken na besmetting kan er sprake zijn van groene, vaak onaangenaam ruikende vaginale afscheiding. Plassen kan pijnlijk zijn of een branderig gevoel geven. Net als bij chlamydia kan gonorroe leiden tot verstopte eileiders en daarmee tot onvruchtbaarheid. De bacterie wordt overgedragen via onveilig vrijen en kan ook infecties in de keel, anus of mond veroorzaken. Het is essentieel om uw partner(s) te informeren. Na behandeling kunt u nog ruim een week besmettelijk zijn.
Trichomonas
Trichomonas is een SOA die kan leiden tot een ontsteking van de vagina, plasbuis of blaas. De verschijnselen kunnen één tot vier weken na de infectie optreden, maar soms pas na jaren. Besmette personen kunnen de infectie jarenlang ongemerkt overdragen. Bij vrouwen wordt trichomonas aangetoond met een swab (wattenstokje) van afscheiding uit de vagina. De infectie wordt door onveilig vrijen overgedragen, en het is belangrijk om uw partner(s) te informeren. Na behandeling met antibiotica is de infectie meestal verdwenen.
Ontsteking in het Kleine Bekken (PID)
PID (Pelvic Inflammatory Disease) is een ontsteking in het kleine bekken, de ruimte onderin het bekken waar onder andere de vagina, baarmoeder, eileiders en eierstokken zich bevinden. In ongeveer de helft van de gevallen wordt PID veroorzaakt door een SOA, zoals chlamydia of gonorroe. De infectie kan echter ook ontstaan door bacteriën die van nature in de eigen vagina of darmen aanwezig zijn, maar zich onder bepaalde omstandigheden sterk vermenigvuldigen. Een PID kan ernstige gevolgen hebben, zoals beschadiging en afsluiting van de eileiders, met als risico op onvruchtbaarheid en een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Behandeling bestaat meestal uit een antibioticakuur van veertien dagen.
Vaginale Afscheiding en de Menstruatiecyclus
Uw vaginale afscheiding, of cervixslijm, vertelt u veel over uw cyclus en vruchtbaarheid. Door het dagelijks observeren van uw cervixslijm, kunt u patronen ontdekken en uw eisprong herkennen.
Fase van de Cyclus en Cervixslijm
- Na de menstruatie: Er is meestal weinig slijmverlies.
- Naarmate de eisprong nadert: U verliest meer slijm, wat kan aanvoelen als nat. De hoeveelheid en structuur van de afscheiding veranderen.
- Meest vruchtbare periode (rond de eisprong): Het slijm lijkt op vloeibaar eiwit en u kunt er met uw vingers een sliert van trekken. Dit slijm werkt als een natuurlijk glijmiddel.
- Na de eisprong: De hoeveelheid en structuur van het slijm verminderen. Het wordt wit tot gelig en voelt kleverig of brokkelig aan. Als de eicel niet bevrucht is, neemt de productie van slijm verder af, wat kan leiden tot een droog gevoel in de vagina.
Miraculous act of Uterine contractions ( 3D Animation )
De Billingsmethode is een techniek waarbij u dagelijks uw cervixslijm controleert om uw vruchtbare periode te herkennen. Door met schone vingers wat slijm bij de baarmoedermond weg te nemen en te bestuderen, kunt u zien of u rond uw ovulatie zit. Hoewel deze methode redelijk betrouwbaar is, wordt het aangeraden als aanvulling op andere methoden, zoals ovulatietesten.
Afscheiding na Bevruchting
De samenstelling en kleur van uw baarmoederhalsslijm geven geen betrouwbare inschatting voor een bevruchting zelf. Wel kan de afscheiding u signaleren dat het tijd is om een zwangerschapstest te doen. Bij de innesteling van de bevruchte eicel in de baarmoederwand kan wat bloedverlies optreden, waardoor de afscheiding roze of roestbruin van kleur kan zijn. Veel vrouwen merken tijdens de zwangerschap ook dat de hoeveelheid afscheiding toeneemt; deze is vaak iets dunner en wateriger.
Wanneer de Huisarts Raadplegen?
Het is belangrijk om uw lichaam te leren kennen en te letten op veranderingen in uw vaginale afscheiding. Maak altijd een afspraak met de huisarts als u:
- 15 jaar of jonger bent en last heeft van vocht uit uw vagina.
- Zich zorgen maakt over uw afscheiding.
- Merkt dat de afscheiding verandert van kleur, geur of consistentie.
- Andere klachten ervaart zoals pijn bij het plassen, een brandend gevoel in de vagina, of zwellingen.
De arts kan door middel van een kweek de oorzaak van de afscheiding vaststellen en, indien nodig, een behandeling starten. Als u seksueel actief bent, is het belangrijk dit te vermelden, zodat er ook getest kan worden op SOA's.
De behandeling hangt af van de oorzaak. Normale afscheiding hoeft niet behandeld te worden. Bij infecties, zoals SOA's, is behandeling essentieel om mogelijke toekomstige complicaties, zoals verstopte eileiders en verminderde vruchtbaarheid, te voorkomen.