Dat direct huid-op-huidcontact tussen de moeder en haar pasgeboren baby goed is, hoeft niet meer bewezen te worden. Toch schiet het buidelen van prematuren en kinderen met aangeboren afwijkingen vlak na de bevalling in sommige ziekenhuizen er nog bij in. Te vroeg geboren baby’s hebben vaak hulp nodig bij het ademhalen en worden eerst zorgvuldig gestabiliseerd. Daarna worden ze toegedekt met een speciale warmtedeken om hun lichaamstemperatuur op peil te houden.
Voorheen gingen deze kinderen direct naar intensieve neonatologie. Tegenwoordig laten veel ziekenhuizen, net als bij voldragen pasgeborenen, de baby's al in de verloskamer buidelen om de overgang van de baarmoeder naar de buitenwereld iets makkelijker te maken. En het blijft niet alleen bij dat eerste buidelmoment. Ook als de pasgeboren baby's op de afdeling liggen, proberen zorgverleners hen zo lang mogelijk bij moeder of vader te laten knuffelen. In het Engels noemen ze dit daarom deliveryroom cuddles.
Het eerste huid-op-huidcontact gebeurt onder toeziend oog van een kinderarts, want veiligheid staat voorop. Voor de nodige medische zorg, zoals zuurstof toedienen en saturatie meten, wordt het transportgedeelte van de couveuse gebruikt. Terwijl het kindje bij de moeder ligt, wordt de couveuse zelf klaargemaakt. De verpleegkundige intensieve neonatologie (ICN) die de pasgeborene opneemt, komt naar de verloskamer toe om de baby daar in de couveuse te leggen en naar de ICN te brengen.
Alle betrokken disciplines denken mee om het buidelen zo goed mogelijk te laten verlopen. Zo kwam een anesthesioloog met het idee om de speciale warmtedekens, Bair Huggers, te gebruiken die anesthesiologen na operaties over patiënten leggen om weer op te warmen. Het streven van afdelingen is om een groot percentage van alle te vroeg geboren baby’s direct na de geboorte te laten buidelen. Het ideaal is 100%, maar dit is niet altijd haalbaar. Soms is het medisch echt niet mogelijk. Toch hebben pasgeborenen van zelfs 700 gram al lekker kunnen knuffelen met mama.
Ouders waren daar enorm blij mee. Het maakte hen blij in een tijd van stress. Om het doel te halen wordt het knuffelcontact de komende tijd iedere week geëvalueerd. Alle collega’s kunnen feedback geven, maar ook ouders laten via een vragenlijst weten wat ze van het directe huid-op-huidcontact vinden. Er wordt gekeken waar men tegenaan loopt en dit wordt verbeterd waar mogelijk. Werkwijzen worden aangepast om dit mogelijk te maken, waarbij de patiënt centraal staat, want men weet hoe goed en belangrijk het is.
De voordelen van knuffelen voor je baby
Knuffelen met je pasgeboren baby is niet alleen fijn, maar ook heel gezond! Baby’s die veel geknuffeld worden ervaren minder stress, huilen minder en ontwikkelen zich beter.
De baby in de buik: een veilige cocon
Om te begrijpen wat een baby allemaal meemaakt, beginnen we in de buik. Je baby zit strak en geborgen in de baarmoeder. Alles wat je baby nodig heeft, is aanwezig. In de veilige cocon schommelt je baby vertraagd heen en weer en er is constant zuurstof en voeding. Prikkels zoals licht en geluid komen gedempt binnen. Er is geen verschil tussen dag en nacht. Je baby doet gewoon af en toe een dutje. Je baby heeft dus eigenlijk een enorme jetlag! Geen wonder dat niet alles meteen vanzelf gaat. Je baby moet nog wennen aan de nieuwe situatie en dat heeft tijd nodig.
Het vierde trimester: een periode van aanpassing
De meeste zoogdieren staan vrij snel op hun poten na de geboorte. Bij mensen is dat anders. Onze baby’s zijn hulpeloos en volledig afhankelijk van jou. De eerste 3 maanden worden ook wel eens ‘Het vierde trimester’ genoemd. Een baby heeft nog geen controle over bewegingen, de spijsvertering werkt nog niet goed en de hersenen moeten zich nog flink ontwikkelen. Je baby is dus eigenlijk nog niet ‘af’. Als ouder wil je er natuurlijk alles aan doen om je baby te helpen wennen aan de buitenwereld. Knuffelen speelt een belangrijke rol, zeker in deze eerste fase. Baby’s die vanaf het begin veel liefde en warmte krijgen ontwikkelen zich eerder tot gelukkige, veerkrachtige volwassenen met minder angsten.
Belangrijke voordelen van knuffelen:
- Geborgenheid: Je baby is gewend aan de krappe omgeving van je baarmoeder. Daar voelde hij zich veilig en op zijn gemak. Met een stevige knuffel ervaart je baby datzelfde vertrouwde gevoel van geborgenheid.
- Nabijheid: In de buik zat je baby veilig tegen jou aangekropen. Die nabijheid heeft je baby nog steeds nodig na de geboorte. Dit fenomeen zie je vaker in de natuur: de kip die op een nestje kuikens zit en de kangaroo die haar baby in haar buidel draagt.
- Knuffelhormoon: Door te knuffelen komen er hormonen vrij. Oxytocine wordt ook wel het ‘knuffelhormoon’ genoemd en geeft een prettig gevoel.
- Minder stress: Het stresshormoon cortisol remt de ontwikkeling van de hersenen en maakt baby’s vatbaarder voor ziektes en angststoornissen. Knuffelhormoon oxytocine werkt juist stressverlagend.
- Ontwikkeling van de hersenen: Bij een pasgeboren baby moeten de verbindingen in de hersenen nog vormen. Positieve ervaringen, zoals knuffelen, stimuleren deze ontwikkeling.
- Versterken van immuunsysteem: Fysieke aanraking zorgt voor een sterker immuunsysteem. Je baby wordt minder snel ziek en áls hij ziek wordt, zijn de klachten minder hevig.
- Diepe druk: Een stevige knuffel geeft hetzelfde effect als een massage: de prikkel dringt door tot de diepere huidlaag en zelfs spieren en gewrichten. Dit stimuleert het parasympatisch zenuwstelsel en brengt het lichaam in een staat van rest & digest. Je maakt dan meer oxytocine, endorfine, dopamine en serotonine aan. Dit helpt te ontspannen en ‘naar binnen’ te keren, waardoor je externe prikkels minder waarneemt.
Technieken en tips voor knuffelen
Het eerste huidcontact met je baby is een van de mooiste momenten. Vanaf het moment dat je je kind voor het eerst vasthoudt, vorm je een speciale band. Deze band wordt versterkt door knuffels. Daarmee vergroot je het vertrouwen en verminder je angst bij je baby.
Hoewel er geen duidelijke regel is over het precieze aantal knuffels dat een baby nodig heeft, raden experts 10-20 knuffels per dag aan in de eerste levensjaren van een baby. Er is een veelvoorkomend misverstand dat "te veel knuffels" een baby kunnen verwennen. Dit is gewoon niet waar, omdat baby's enorme hoeveelheden aandacht nodig hebben.
Huid-op-huidcontact
Je baby huid-op-huid laten slapen houdt hem niet alleen warm, maar zorgt ook voor stabilisering van de hartslag, ademhalings- en zuurstofsaturatieniveaus. Probeer zo min mogelijk kleding tussen jullie in te hebben, zodat je zoveel mogelijk huid-op-huidcontact hebt. Als het lukt, kun je bloot op bloot dragen, of met alleen een bh aan.
Draagdoek en dragen
Dragen werkt als mobiel knuffelen! Een draagdoek: draag je kindje in een doek die je rond je buik en rug wikkelt. Zo heb je je handen vrij, maar is er toch huidcontact.
Babymassage
Een leuke manier om huid-op-huidcontact met je baby te krijgen is babymassage. Verschillende studies tonen aan dat massage helpt om angst bij kinderen te verminderen. Een babymassage kan bestaan uit het strelen van je kindje over borstkas en buik, armen, handen en vingers en ten slotte ook over de benen en voetjes.
Andere vormen van contact
Sommige kindjes knuffelen niet graag op de traditionele manier. In dat geval kun je hun handjes vasthouden of je hand op hun schouders leggen. Je baby vasthouden, ermee rondlopen en van alles aanwijzen en vertellen is ook een manier om lichamelijk contact te hebben. Je kunt spelletjes spelen met de beentjes of je baby laten lachen door protjes te geven. Probeer dit wel in de dagelijkse routine te verwerken, bijvoorbeeld bij het verschonen.
De voordelen van knuffelen voor ouders
Bonusvoordeel: ook volwassenen maken het knuffelhormoon oxytocine aan bij fysieke aanraking. Lekker veel met je baby knuffelen heeft dus ook voordelen voor jou!
De kalmerende voordelen van het knuffelen van een baby beïnvloeden niet alleen je baby, maar ook jou! Het knuffelen van een baby kan je lichaam en geest helpen ontspannen en stress te bestrijden. En dat is gunstig want stress kan je melkproductie verminderen.
In de eerste tijd met je baby kan er al zoveel zijn wat stress en onzekerheid geeft. Dan is het heel fijn dat door simpelweg te knuffelen, je meer kunt ontspannen en je je even helemaal bezig kunt houden met je baby. Dat is ook de reden dat oxytocine een bijdrage levert bij de hechting tussen jou en je baby: hechting is in feite het opbouwen van het gevoel dat je baby altijd op jou kan vertrouwen. Je voelt je tijdens het knuffelen allebei veilig en vertrouwd bij elkaar, en zo bouw je dus aan een stevige basis voor je baby.
2Doc - Goede Moeders (Kinderbescherming)
Veelvoorkomende misvattingen
Er is een veelvoorkomend misverstand dat "te veel knuffels" een baby kunnen verwennen. Dit is gewoon niet waar, omdat baby's enorme hoeveelheden aandacht nodig hebben. De mythe dat je een baby te veel kunt knuffelen is ongegrond, en ouders zouden altijd de voordelen van knuffelen moeten vieren in plaats van zich zorgen te maken over het verwennen van hun kleintje.
Elke keer dat jij je baby knuffelt, komt er bij jullie allebei een hormoon vrij: oxytocine. Dit hormoon wordt in de media ook wel vaak ‘het knuffelhormoon’ genoemd. Niet helemaal terecht trouwens (het is een hormoon dat veel meer functies heeft) maar het komt wél vrij als je knuffelt. Door het huid-op-huidcontact, de warmte en het veilige gevoel tijdens knuffelen krijgt je baby een flinke dosis oxytocine. Dat zorgt ervoor dat je baby rustig en ontspannen wordt. Maar dat niet alleen: dit hormoon zorgt er meteen ook voor dat je baby beter op temperatuur blijft, meer openstaat voor contact met jou, minder pijn heeft (krampjes!), beter slaapt en de spijsvertering beter werkt. Al die fijne effecten op je baby gelden dus ook voor jou.
De proefpersonen hadden minder depressies en angststoornissen, en waren algemeen meer meelevend. Recent onderzoek toont aan dat de knuffels van papa even effectief zijn als die van mama. Uit het onderzoek blijkt ook dat beiden hun baby intuïtief op dezelfde plekken en op dezelfde manier aanraken.
tags: #knuffelen #pasgeboren #baby