Wat is een Buitenbaarmoederlijke Zwangerschap?
Een buitenbaarmoedelijke zwangerschap (EUG) is een zwangerschap waarbij de bevruchte eicel zich buiten de baarmoeder innestelt. Dit gebeurt wanneer de verplaatsing van de bevruchte eicel door de eileider naar de baarmoederholte niet goed verloopt. Mogelijke oorzaken hiervoor zijn beschadigingen aan de eileider, bijvoorbeeld door eerdere ontstekingen, of een chromosomale afwijking van de bevruchte eicel. Een buitenbaarmoedelijke zwangerschap komt voor bij ongeveer één op de honderd zwangerschappen.
Symptomen en Diagnose van een Buitenbaarmoedelijke Zwangerschap
De meest voorkomende klachten bij een buitenbaarmoedelijke zwangerschap zijn bloedverlies of buikpijn vroeg in de zwangerschap. De buikpijn kan variëren van licht tot zeer hevig. Soms zijn er echter helemaal geen klachten.
Om een buitenbaarmoedelijke zwangerschap vast te stellen, wordt echoscopie gebruikt om te controleren of de bevruchte eicel zich in de baarmoederholte heeft ingenesteld. Wanneer de zwangerschap niet in de baarmoederholte zichtbaar is, wordt bij verdenking op een EUG de hoeveelheid zwangerschapshormoon (hCG) in het bloed bepaald. Een normaal ontwikkelde zwangerschap in de baarmoeder is vanaf een hCG-gehalte van 1000 IU/L zichtbaar op een echo. Als bij deze hCG-waarde (of hoger) geen zwangerschap in de baarmoederholte wordt waargenomen, kan er sprake zijn van een EUG of een miskraam.
Door het hCG-gehalte in het bloed te blijven monitoren, kan de situatie worden vastgesteld. Een dalende hCG-waarde duidt meestal op een miskraam of een EUG die spontaan wordt afgebroken. Als de hCG-waarde stijgt en er met de echo nog steeds geen zwangerschap in de baarmoeder zichtbaar is, betreft het een EUG die behandeld moet worden.
We spreken van een Zwangerschap van Onbekende Locatie (ZOL) wanneer er een stijgende hCG-waarde in het bloed wordt gemeten, maar er geen zwangerschap in de baarmoeder en ook geen echoscopische afwijkingen naast de baarmoeder worden gezien. De behandeling is dan afhankelijk van de hoogte en de stijging van het zwangerschapshormoon (hCG) in het bloed.
Behandelingsopties voor een Buitenbaarmoedelijke Zwangerschap
Een buitenbaarmoedelijke zwangerschap kan vanzelf verdwijnen, waarbij het weefsel door het lichaam wordt afgebroken. In dat geval is geen verdere behandeling nodig.
Onder specifieke hCG-waarden is een alternatieve behandeling mogelijk met een eenmalige dosis van het medicijn Methotrexaat (MTX). Als er echter aanwijzingen zijn dat de EUG niet vanzelf verdwijnt, is een (operatieve) behandeling noodzakelijk om te voorkomen dat de EUG door de wand van de eileider heen groeit, wat kan leiden tot een ernstige bloeding in de buikholte. Bij hevige buikpijn wordt eveneens overgegaan tot een operatieve behandeling.
In het Slingeland Ziekenhuis wordt een buitenbaarmoedelijke zwangerschap operatief verwijderd via een kijkoperatie in de buik (laparoscopie). Meestal wordt de eileider waarin de EUG zich bevindt, verwijderd. Soms is het voldoende om alleen de EUG zelf weg te halen. Voor deze ingreep wordt u één tot twee dagen in het ziekenhuis opgenomen.
In de dagen na de operatie kan er vaginaal bloedverlies optreden. Omdat er geen zwangerschap meer is, verdwijnt het hCG uit het bloed. Het baarmoederslijmvlies wordt vervolgens afgestoten, vergelijkbaar met een menstruatie. Bij een ZOL wordt, afhankelijk van de hoogte en stijging van de hCG-waarde, een eenmalige injectie met Methotrexaat (MTX) gegeven. De hCG-waarden in het bloed worden gevolgd totdat deze weer genormaliseerd zijn (< 5 IU/L).
Het Belang van Hormonen tijdens de Zwangerschap
Hormonen spelen een cruciale rol in de ondersteuning van de verschillende fasen van de zwangerschap. Ze zijn onmisbaar en activeren, versterken of onderhouden diverse fysiologische processen die essentieel zijn voor een soepel verloop van de zwangerschap. Enkele belangrijke hormonen zijn:
- Choriongonadotrofinehormoon (HCG): bevordert de innesteling van de eicel in de baarmoederwand.
- Progesteron: bereidt het baarmoederslijmvlies voor op de komst van het embryo.
- Oestrogeen: draagt bij aan de groei van de foetus.
- Oxytocine: is betrokken bij het bevallingsproces.
De Rol van Progesteron
Progesteron is een van de belangrijkste hormonen en werkt samen met HCG en oestrogeen. Het wordt maandelijks door de eierstokken aangemaakt en het niveau ervan stijgt natuurlijk in de tweede helft van de menstruatiecyclus. De primaire functie van progesteron is het dikker maken van het baarmoederslijmvlies, zodat de bevruchte eicel zich erin kan nestelen.
Daarnaast draagt progesteron bij aan het sturen van afweermechanismen die, onder normale omstandigheden, het jonge embryo zouden kunnen uitschakelen. Dit omvat de ontspanning van de baarmoederspier (myometrium) om samentrekkingen die het eitje zouden kunnen uitdrijven te voorkomen, en de sluiting van de baarmoederhals om de toegang van ziekteverwekkers te beperken.
Progesteron speelt dus een vitale rol in de ontwikkeling van de zwangerschap in de eerste weken. Later beïnvloedt het hormoon het metabolisme van voedingsstoffen zoals vetten en koolhydraten om te voldoen aan de toenemende energiebehoeften van de zich ontwikkelende foetus. Samen met oestrogeen bereidt het ook de borstklieren voor op toekomstige borstvoeding.
Effecten van Progesteron op de Gezondheid van Moeder en Baby
Om een ontluikende zwangerschap te bevorderen, heeft progesteron een aanzienlijke invloed op het lichaam van de zwangere vrouw. Hoewel essentieel voor de innesteling, heeft de werking van dit hormoon ook directe gevolgen voor de gezondheid van de moeder:
- Emotionele balans: Bij sommige zwangere vrouwen kan de stijging van het progesterongehalte de emotionele balans verstoren door hun gevoeligheid te verhogen.
- Darmtransit: De stijging van progesteron beïnvloedt de darmtransit. Door de spieren van het spijsverteringskanaal te ontspannen, bevordert het constipatie, een veelvoorkomend symptoom aan het begin van de zwangerschap.
- Waterretentie: Progesteron is ook betrokken bij het vasthouden van water, waar veel zwangere vrouwen last van hebben.
Bij de foetus zorgt progesteron voor een gezonde omgeving in de baarmoeder die bevorderlijk is voor de groei, door onder andere de zuurstoftoevoer naar de placenta te optimaliseren, voortijdige weeën te remmen en de bloedcirculatie te verbeteren.
Tekenen van Hormonaal Onevenwicht
Een zwangerschap vereist een subtiele hormonale balans. Een hormonale disbalans kan grote gevolgen hebben voor het verloop van de zwangerschap.
Te Laag Progesterongehalte
Een te laag progesterongehalte (onder de norm) verhoogt aanzienlijk het risico op een buitenbaarmoedelijke zwangerschap en op een miskraam. Een tekort aan progesteron kan ook leiden tot insufficiëntie van de placenta, wat uiteindelijk kan resulteren in een groeiachterstand in de baarmoeder.
Te Hoge Progesteronspiegels
Omgekeerd kunnen te hoge progesteronspiegels, hoewel minder vaak voorkomend, ook leiden tot specifieke symptomen of risico's:
- Hyperprogesteronemie: Dit kan leiden tot ernstige misselijkheid, ernstig oedeem, buikpijn, etc.
- Trombose: Een abnormaal hoog niveau verhoogt de stollingsgevoeligheid van het bloed, wat leidt tot een verhoogd risico op de vorming van bloedklonters.
- Verkorting van de baarmoederhals: Hoewel progesteron de baarmoederhals sluit, kan een te grote hoeveelheid bijdragen aan de verweking ervan, wat een vroegtijdige bevalling kan uitlokken.
Bij verergering of ongewone symptomen is het raadzaam om de arts te raadplegen die de zwangerschap opvolgt, zodat indien nodig een aangepaste hormoonbehandeling kan worden overwogen.
Progesteronmeting en Vruchtbaarheidsonderzoek
Progesteron kan in bloed worden gemeten op een klinisch-chemisch laboratorium. Deze test wordt gebruikt om:
- Vast te stellen of er een eisprong heeft plaatsgevonden: De hoeveelheid progesteron in het bloed wordt gedurende de menstruatiecyclus gevolgd. Indien de progesteronconcentratie in de tweede helft van de menstruatiecyclus (de luteale fase) boven een bepaalde drempelwaarde uitkomt (meestal rond 40-50 nmol/L), is daarmee aangetoond dat er een eisprong heeft plaatsgevonden.
- Het verloop van de zwangerschap te volgen: Tijdens de vroege zwangerschap stijgen de progesteron- en hCG-concentratie volgens een vast patroon. Progesteron veroorzaakt een geringe verhoging van de lichaamstemperatuur (0,3 tot 0,9 °C).
Wanneer progesteron niet voldoende stijgt gedurende de vroege zwangerschap, kan dit een extra aanwijzing zijn voor een buitenbaarmoedelijke zwangerschap of voor een vroegtijdige miskraam. De waarden kunnen van laboratorium tot laboratorium verschillen, en ook de gehanteerde eenheden kunnen variëren. Gedurende de zwangerschap stijgt progesteron tot waarden hoger dan 500 nmol/L.
De informatie over deze test komt van deskundigen uit het ziekenhuislaboratorium, waar dagelijks vele honderden testen worden uitgevoerd op een veilige en correcte manier.
Een buitenbaarmoedelijke zwangerschap is vaak een grote teleurstelling. Vrouwen kunnen zich verdrietig, onzeker, boos voelen en rouwen. Iedereen reageert hier echter anders op.
De kans om opnieuw zwanger te worden is niet kleiner na het afwachten bij een buitenbaarmoedelijke zwangerschap dan na gebruik van medicijnen. Als een vrouw weer zwanger wordt, kan zij een vroege echo laten maken.
Buitenbaarmoederlijke zwangerschap
tags: #progesteron #buitenbaarmoederlijke #zwangerschap