Ouderschapsverlof biedt ouders de mogelijkheid om hun loopbaan tijdelijk te onderbreken om voor hun kind te zorgen. Het is belangrijk om dit verlof niet te verwarren met tijdskrediet voor het motief 'zorgen voor je kind(eren)' in de privésector.
Toepasselijke reglementering
Werknemers in de privésector, werkzaam bij een werkgever die onder de wet van 05.12.1968 betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités valt, zijn gebonden aan specifieke regels. Het koninklijk besluit van 10.04.2014 is van toepassing op werknemers die met een arbeidsovereenkomst tewerkgesteld zijn bij een werkgever die niet onder het toepassingsgebied van een ander besluit valt.
Wie kan ouderschapsverlof opnemen?
Ouderschapsverlof kan worden opgenomen door:
- Pleegouders die door de rechtbank, een erkende dienst voor pleegzorg of een bevoegde gemeenschapsdienst voor jeugdbescherming zijn aangewezen.
- Beide wettelijke ouders of adoptieouders voor hetzelfde kind.
- De echtgenote of partner van de moeder in een lesbisch koppel, mits zij wordt beschouwd als meemoeder en de biologische vader het kind niet erkend heeft.
Bijvoorbeeld: de vader van het kind wenst geen ouderschapsverlof te nemen bij zijn werkgever.
Voorwaarden voor ouderschapsverlof
Om recht te hebben op ouderschapsverlof, moet het kind waarvoor de onderbreking wordt aangevraagd, voldoen aan een specifieke leeftijdsvoorwaarde op het moment dat de onderbreking ingaat. Bij de aanvraag voor ouderschapsverlof moet bewijs geleverd worden van de handicap van het kind tussen 12 en 21 jaar, indien van toepassing.
Mogelijke vormen van onderbreking
Er zijn verschillende vormen van onderbreking mogelijk:
- Volledige schorsing van de prestaties: Hierbij neem je voltijds ouderschapsverlof.
- Gedeeltelijke onderbreking tot 50% (halftijds): Je blijft werken met 50% van een voltijdse arbeidsregeling.
- Gedeeltelijke onderbreking tot 1/5: Je vermindert je prestaties met één vijfde.
- Gedeeltelijke onderbreking tot 1/10: Je vermindert je prestaties met één tiende.
De toegangsvoorwaarden tot deze onderbrekingsvormen worden bepaald door de bevoegde gemeenschap. Voor gedeeltelijke onderbrekingen tot 1/2 en 1/5 is het niet noodzakelijk om voltijds te werken om de prestaties te verminderen. Bijvoorbeeld, een werknemer die vastbenoemd is voor 18/20, zal bij een 1/2 onderbreking de helft van een voltijds uurrooster moeten presteren (10/20), en bij een 1/5 onderbreking 4/5 van een voltijdse aanstelling (16/20).
Duur van het ouderschapsverlof
De duur van het ouderschapsverlof varieert afhankelijk van de gekozen onderbrekingsvorm:
1. Volledige onderbreking (4 maanden)
Volgens de algemene regel mogen deze 4 maanden worden opgesplitst in periodes van 1 maand of een veelvoud daarvan. Het is mogelijk om het saldo later op te gebruiken. Met akkoord van de werkgever kan deze duur ook worden opgesplitst in weken.
- Voorbeeld aanvraag: 2 weken volledige onderbreking tijdens de kerstvakantie.
- Voorbeeld aanvraag: 3 weken volledige onderbreking, verspreid over juli en augustus.
2. Halftijdse onderbreking (8 maanden)
Volgens de algemene regel mogen deze 8 maanden worden opgesplitst in periodes van 2 maanden of een veelvoud daarvan. Het resterende saldo kan later worden opgenomen. Met akkoord van de werkgever kan deze duur ook worden opgesplitst in periodes van een maand of een veelvoud daarvan.
- Voorbeeld aanvraag: halftijds ouderschapsverlof voor één maand (15 juli tot 14 augustus).
3. Onderbreking met 1/5 (20 maanden)
Deze 20 maanden kunnen worden opgesplitst in periodes van 5 maanden of een veelvoud daarvan. Het resterende saldo kan later worden gebruikt.
4. Onderbreking met 1/10 (40 maanden)
Deze 40 maanden kunnen worden opgesplitst in periodes van 10 maanden of een veelvoud daarvan. Het resterende saldo kan later worden opgenomen.
Let op: Sinds 01.09.2020 kunnen personeelsleden in het Vlaamse onderwijs en de Vlaamse CLB's ouderschapsverlof opsplitsen, op voorwaarde dat ze nog geen ouderschapsverlof hebben opgenomen voor het betreffende kind vóór 01.09.2020.
Combineren van verschillende vormen van ouderschapsverlof
Bij het opsplitsen van de volledige onderbreking per week met akkoord van de werkgever, geldt dat 4 weken volledige onderbreking gelijk staat aan een maand volledige onderbreking.
- Voorbeeld: 7 weken volledige onderbreking opgenomen, met nog 9 weken over (gelijk aan 2 maanden en 1 week).
- Voorbeeld: 13 weken volledige onderbreking opgenomen, met nog 3 weken saldo. Dit saldo kan enkel als volledige onderbreking worden opgenomen.
Als halftijds ouderschapsverlof in periodes van een maand wordt opgenomen, moet het saldo minstens gelijk zijn aan 2 maanden of een veelvoud daarvan om te kunnen worden omgezet naar een andere onderbrekingsvorm.
- Voorbeeld: 5 maanden halftijds ouderschapsverlof opgenomen, met nog 3 maanden saldo. Hiervan kunnen 2 maanden worden omgezet naar een maand volledige onderbreking, 5 maanden onderbreking met 1/5, of 10 maanden onderbreking met 1/10.
Mogelijkheid tot weigering van ouderschapsverlof
Ouderschapsverlof kan niet worden geweigerd indien voldaan wordt aan de toegangsvoorwaarden. Dit is een recht per kind dat voldoet aan de leeftijdsvoorwaarde. Echter, bij aanvraag voor een onderbreking met 1/10, of flexibilisering van de volledige of halftijdse onderbreking, is het akkoord van de werkgever wel vereist. In geval van weigering moet de werkgever dit schriftelijk en gemotiveerd meedelen.
Thematisch verlof kan niet worden geweigerd indien dit reglementair is voorzien door de overheid of de gemeenschap waar men onder valt.
Formaliteiten en uitstel van ouderschapsverlof
Er zijn specifieke formaliteiten te vervullen om ouderschapsverlof te verkrijgen. De werkgever mag de start van het ouderschapsverlof uitstellen indien de gevraagde periode de goede werking van de dienst ernstig verstoort. Dit moet schriftelijk en gemotiveerd gebeuren binnen de maand na kennisgeving, met alternatieve voorstellen.
Vermindering van prestaties bij gedeeltelijke onderbreking
Bij een gedeeltelijke onderbreking (halftijds, 1/5, 1/10) kan de werknemer een voorstel doen over de vermindering van prestaties. Dit voorstel kan worden meegedeeld tijdens de schriftelijke kennisgeving aan de werkgever. De werkgever is echter niet verplicht dit voorstel te volgen. Afspraken hierover moeten schriftelijk worden vastgelegd.
Vroegtijdige stopzetting van ouderschapsverlof
Met akkoord van de werkgever kan ouderschapsverlof vroegtijdig worden stopgezet. De RVA moet hiervan schriftelijk op de hoogte worden gebracht met het formulier 'Aangifte van een wijziging betreffende de gegevens'.
- Voorbeeld: 20 maanden 1/5 ouderschapsverlof beëindigd na 4 maanden. De eerste periode van 5 maanden is niet nageleefd, waardoor de uitkeringen voor het saldo verloren gaan.
- Voorbeeld: 5 weken volledige onderbreking aangevraagd, na 3 weken stopgezet. De resterende 2 weken voldoen aan de voorwaarde van een week of veelvoud daarvan.
- Voorbeeld: 3 maanden halftijds ouderschapsverlof (flexibele vorm in maanden) na 1 maand en 2 weken stopgezet. Het niet gebruikte deel (1 maand en 2 weken) leidt tot verlies van het saldo.
Voorbeeld: 4 maanden halftijds ouderschapsverlof van 01.06.2019 tot 30.09.2019 (2 x een periode van 2 maanden).
Recht op een onderbrekingsuitkering
Tijdens het ouderschapsverlof kan een maandelijkse onderbrekingsuitkering worden ontvangen van de RVA, mits de werkgever aan de toegangsvoorwaarden voldoet en andere regels worden nageleefd. De aanvraag moet uiterlijk 2 maanden na de ingangsdatum van de onderbreking worden ingediend. De 4de maand volledige onderbreking (of equivalent) voor een kind geboren vóór 08.03.2012 leidt niet tot RVA-uitkeringen.
Bedrag van de onderbrekingsuitkering
De onderbrekingsuitkering is forfaitair. Het kind moet jonger dan 12 jaar zijn aan het begin van de maand waarop de uitkering betrekking heeft. Het begrip 'kinderen ten laste' wordt geïnterpreteerd volgens de fiscale regelgeving. De specifieke bedragen zijn terug te vinden in de rubriek 'Barema's raadplegen'.
Ouderschapsverlof kan ook zonder uitkeringen worden opgenomen. In dat geval berekent de RVA de gevraagde periodes per kind.
Cumulatie van inkomsten en activiteiten
Informatie over welke inkomsten of activiteiten cumuleerbaar zijn met onderbrekingsuitkeringen, evenals de voorwaarden voor het verlies van recht op onderbrekingsuitkeringen, is beschikbaar. Onrechtmatig ontvangen uitkeringen worden teruggevorderd, met een beperking tot de laatste 150 dagen bij ter goeder trouw ontvangen bedragen.
Overlijden van het kind tijdens de onderbreking
Indien het kind overlijdt tijdens de onderbreking, mag de lopende onderbreking tot de oorspronkelijk gevraagde einddatum worden voortgezet. Vroegtijdige stopzetting met volledige werkhervatting vereist akkoord van de werkgever en schriftelijke melding aan de RVA.
Bescherming tegen ontslag
De wetgeving voorziet in bescherming tegen ontslag vanaf de dag van het akkoord of de schriftelijke kennisgeving aan de werkgever. Ontslag is enkel mogelijk bij een dringende of voldoende reden, die vreemd is aan de loopbaanonderbreking.
Modaliteiten bij ontslag
Bij volledige onderbreking loopt de opzeggingstermijn pas na het einde van het ouderschapsverlof. Bij vermindering van prestaties wordt de opzeggingstermijn deeltijds gepresteerd. Indien er geen opzeggingstermijn wordt gegeven of deze niet volstaat, worden de eerste 3 dagen volledig betaald door de werkgever.
Geboorteverlof
Na de geboorte van een kind heeft de vader of meemoeder recht op 20 dagen geboorteverlof, op te nemen binnen de 4 maanden na de bevalling. Dit verlof hoeft niet in één keer te worden opgenomen en geldt voor zowel deeltijdse als voltijdse werknemers. Tijdens de eerste 3 dagen wordt het volledige loon door de werkgever betaald, daarna ontvangt de werknemer een uitkering van het ziekenfonds.
De arbeidsovereenkomst van de werknemer mag niet eenzijdig worden verbroken tijdens het aanvragen van geboorteverlof. De regeling in het onderwijs wijkt enigszins af van de algemene regeling.
Ook zelfstandigen hebben recht op 20 dagen verlof na de geboorte, met een uitkering van het socialeverzekeringsfonds.
#57 - Ouderschapsverlof: Wat is er veranderd?
Adoptieverlof
Ouders die een kind adopteren, hebben recht op adoptieverlof. Elke ouder heeft recht op 6 weken adoptieverlof voor een minderjarig kind. Dit verlof wordt geregeld via een collectieve arbeidsovereenkomst of individueel akkoord.
Verlof om dwingende redenen
Werknemers hebben het recht om van het werk afwezig te zijn om dwingende redenen, met een maximum van 10 dagen per jaar. Een dwingende reden is een onvoorziene gebeurtenis die een dringende en noodzakelijke tussenkomst vereist.
Ouderschapsverlof bij kind met beperking
Indien een kind een mentale of fysieke beperking of aandoening heeft, kan ouderschapsverlof worden opgenomen tot het kind maximaal een bepaalde leeftijd bereikt.
Samenvatting van de opnamemogelijkheden
Het ouderschapsverlof kan op verschillende manieren worden opgenomen:
- Volledige schorsing van de arbeidsovereenkomst: 4 maanden, op te splitsen in periodes van 1 maand (algemene regel) of 1 week (met akkoord werkgever).
- Halftijdse voortzetting van arbeidsprestaties: 8 maanden, op te splitsen in periodes van 2 maanden (algemene regel) of 1 maand (met akkoord werkgever).
- Vermindering van arbeidsprestaties met één vijfde: 20 maanden, op te splitsen in periodes van 5 maanden.
- Vermindering van arbeidsprestaties met één tiende: 40 maanden, op te splitsen in periodes van 10 maanden (met akkoord werkgever).
Tijdens het ouderschapsverlof kan een maandelijkse onderbrekingsuitkering van de RVA worden ontvangen, mits aan de voorwaarden wordt voldaan. De 4de maand volledige onderbreking (of equivalent) voor kinderen geboren vóór 08 maart 2012 geeft geen recht op RVA-uitkeringen.
Tijdskrediet is een vorm van loopbaanonderbreking die de mogelijkheid biedt voor meer vrije tijd. Indien voldaan wordt aan de voorwaarden voor een uitkering, ontvangt men een maandelijks vervangingsinkomen. Werknemers in de privésector in het Vlaamse Gewest kunnen recht hebben op een aanmoedigingspremie voor zorgkrediet.
Moederschapsverlof
Vrouwelijke personeelsleden hebben recht op verlof vóór en na de geboorte van hun kind, tot maximaal 15 weken (19 weken bij een meerling). De prenatale rust bedraagt 6 weken (8 bij een meerling) en de postnatale rust 9 weken. Niet opgenomen prenatale rust kan worden toegevoegd aan de postnatale rust. Bij laattijdige bevalling wordt de prenatale rust automatisch verlengd. Bij hospitalisatie van de pasgeborene kan de postnatale rust worden verlengd.
tags: #zwangerschapsverlof #vader #vrachtwagenchauffeur