Een miskraam is het verlies van een zwangerschap in de eerste zestien weken. Dit kan gepaard gaan met bloedverlies en buikpijn, of soms wordt het ontdekt tijdens een echo waarbij het hartje van de foetus niet meer klopt. De emotionele impact van een miskraam is zeer persoonlijk en kan variëren van diep verdriet tot angst of zelfs het niet herkennen van specifieke emoties. Er is geen "juiste" manier om dit te ervaren.
Wat is een Miskraam?
Een miskraam betekent dat de zwangerschap is gestopt voordat de foetus levensvatbaar is, doorgaans in de eerste zestien weken van de zwangerschap. Het vruchtje leeft niet meer en wordt, samen met bloed en slijmvlies, via de vagina uitgestoten. Dit kan al heel vroeg in de zwangerschap gebeuren, soms zelfs voordat iemand weet dat ze zwanger is, en dan lijken op een hevige menstruatie. Het kan ook optreden nadat er al een levende foetus op een echo is gezien. De terminologie rondom een miskraam is eveneens persoonlijk; sommigen spreken van een vruchtje, anderen van een kindje of baby. De term 'miskraam' wordt hier gebruikt omdat deze algemeen bekend is.
Hoe merk je dat je een Miskraam krijgt?
De symptomen van een miskraam kunnen lijken op die van een menstruatie, met buikpijn en bloedverlies dat in intensiteit kan toenemen. De pijn of krampen bevinden zich meestal in de onderbuik en/of rug. Een miskraam kan geleidelijk op gang komen of zich acuut manifesteren met hevige buikpijn en bloedverlies. In sommige gevallen zijn er echter geen duidelijke klachten, en wordt een gestopte zwangerschap ontdekt tijdens een routine-echo wanneer er geen hartslag meer wordt waargenomen. Dit wordt een gemiste miskraam genoemd (medische term: 'missed abortion'). De term 'abortus' in deze context verwijst naar een vroegtijdige beëindiging van de zwangerschap, en niet naar een bewust uitgevoerde abortus provocatus.
Oorzaken van een Miskraam
Een miskraam ontstaat meestal door een probleem tijdens de bevruchting of de vroege celdeling van de bevruchte eicel. Hierdoor ontstaan er afwijkingen in het vruchtje, waardoor het niet verder kan groeien en sterft. Dit kan al kort na de bevruchting plaatsvinden of later in de zwangerschap. In de meeste gevallen (ongeveer 95%) is de oorzaak een aanlegstoornis van de vrucht, vaak gerelateerd aan een chromosoomafwijking die spontaan is ontstaan bij de bevruchting. Deze afwijkingen zijn doorgaans niet erfelijk en hebben geen gevolgen voor een volgende zwangerschap. Bij de helft van de vrouwen wordt geen specifieke oorzaak gevonden.
Factoren die de kans op een miskraam kunnen vergroten zijn:
- Leeftijd boven de 35 jaar.
- Roken, alcohol- of drugsgebruik tijdens de zwangerschap.
- Overgewicht.
- Diabetes (suikerziekte).
- Zwangerschap ontstaan met een spiraaltje nog aanwezig.
- Vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF.
- Gebruik van bepaalde medicijnen, zoals isotretinoïne (stimuleert celgroei) of valproïnezuur (beïnvloedt zenuwtransmissie).
Kan een Miskraam Voorkomen Worden?
Een miskraam kan over het algemeen niet worden voorkomen, omdat het een natuurlijk proces is dat niet beïnvloedbaar is door externe factoren. Het is geen gevolg van iets dat de zwangere vrouw verkeerd heeft gedaan. Een gezonde leefstijl, zoals niet roken en geen alcohol of drugs gebruiken, kan de kans op een miskraam wel verkleinen, maar biedt geen garantie.
Hoe Vaak Komt een Miskraam Voor?
Ongeveer één op de tien zwangerschappen eindigt in een miskraam. Dit is een schatting, aangezien miskramen die plaatsvinden voordat een vrouw weet dat ze zwanger is, niet altijd worden geregistreerd. In Nederland krijgen naar schatting 20.000 vrouwen per jaar een miskraam, en ongeveer een kwart van alle vrouwen wordt hier ooit mee geconfronteerd. De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd: bij vrouwen boven de 40 jaar is deze kans aanzienlijk hoger.
Wat te Doen bij een (Mogelijke) Miskraam?
Bij bloedverlies tijdens de zwangerschap is het belangrijk om contact op te nemen met de verloskundige. Bloedverlies hoeft niet altijd op een miskraam te duiden; er kunnen ook andere oorzaken zijn. De verloskundige zal vragen stellen en adviseren over de te nemen stappen, inclusief de eventuele noodzaak van een echo.
Indien er sprake is van een miskraam, is het cruciaal om direct contact op te nemen met de verloskundige of arts in de volgende situaties:
- Hevig bloedverlies (meer dan één maandverband per uur dat volledig verzadigd is).
- Koorts boven de 38 graden Celsius.
- Duizeligheid met het gevoel flauw te vallen.
- Ongerustheid, vragen of behoefte aan steun.
Het Verloop van een Miskraam
Vanaf het moment dat de symptomen beginnen, kan het enkele dagen tot twee weken duren voordat de miskraam volledig plaatsvindt. Na het verlies van het vruchtje en het vruchtwater stopt het bloedverlies doorgaans binnen een week. Het proces kan geleidelijk verlopen, met toenemende krampen en bloedverlies, of zich acuut aandienen. Soms wordt een miskraam ontdekt tijdens een echo zonder dat er vooraf klachten waren (gemiste miskraam). In dat geval bespreekt de verloskundige de behandelopties.
Behandelingsopties bij een Miskraam
Er zijn drie hoofdbenaderingen voor het behandelen van een miskraam:
- Afwachten: Dit is de meest natuurlijke optie, waarbij het lichaam de tijd krijgt om de miskraam zelf te voltooien. Dit kan medisch geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een toekomstige zwangerschap. Echter, het kan emotioneel belastend zijn door de onzekerheid en aanhoudende zwangerschapsverschijnselen.
- Medicamenteuze behandeling: Medicijnen, zoals mifegyne en misoprostol, kunnen worden voorgeschreven om de baarmoeder te laten samentrekken en de miskraam op te wekken. Dit gebeurt meestal thuis, maar soms in het ziekenhuis. Dit proces kan gepaard gaan met krampen en bloedverlies, vergelijkbaar met een spontane miskraam.
- Curettage: Dit is een poliklinische ingreep waarbij het zwangerschapsweefsel chirurgisch uit de baarmoeder wordt verwijderd. Dit gebeurt onder lokale verdoving of lichte narcose en duurt kort. Een nadeel kan zijn dat er verklevingen in de baarmoeder kunnen ontstaan, wat toekomstige zwangerschappen kan beïnvloeden.
De keuze voor een specifieke behandeling is persoonlijk en wordt gemaakt in overleg met de verloskundige of gynaecoloog, waarbij de voor- en nadelen van elke optie worden besproken.
Wat gebeurt er in je lichaam tijdens een miskraam? - Nassim Assefi en Emily M. Godfrey
Deciduaal Weefsel en Decidual Cast
Het deciduaal weefsel is het baarmoederslijmvlies dat zich verdikt ter voorbereiding op een mogelijke zwangerschap. Bij een miskraam wordt dit weefsel, samen met het vruchtje, afgestoten. In zeldzame gevallen kan het baarmoederslijmvlies in een herkenbare, malachtige vorm worden afgestoten, wat bekend staat als een decidual cast. Dit kan verward worden met een miskraam, maar is in feite de afstoting van het baarmoederslijmvlies zelf. Dit fenomeen kan voorkomen tijdens de menstruatie, met name na het stoppen met hormonale anticonceptie, en kan gepaard gaan met pijn (membraneuze dysmenorroe).
Adviezen tijdens en na een Miskraam
Gedurende het bloedverlies na een miskraam wordt aangeraden om:
- Geen tampons te gebruiken.
- Niet in bad, zwembad of naar de sauna te gaan; douchen is wel toegestaan.
- Geen seks met penetratie te hebben.
Pijn kan worden verlicht met paracetamol, eventueel in combinatie met ibuprofen of naproxen. Emotionele steun van partner, vrienden of familie kan zeer waardevol zijn.
Herstel na een Miskraam
Het lichamelijke herstel na een miskraam verloopt meestal vlot. Het bloedverlies neemt geleidelijk af en stopt meestal binnen twee weken. De volgende menstruatie treedt doorgaans na vier tot zes weken weer op. Er is geen medische reden om te wachten met een nieuwe zwangerschap zodra het lichaam hersteld is. Echter, het emotionele herstel kan langer duren.
De verwerking van een miskraam is een individueel proces. Verdriet, schuldgevoelens, boosheid en een gevoel van leegte zijn veelvoorkomende emoties. Het kan helpen om hierover te praten met de partner, een professional (psycholoog, maatschappelijk werker) of lotgenoten. Het schrijven van ervaringen kan ook ondersteunend werken.
Als het bloedverlies na twee weken aanhoudt, kan dit wijzen op een incomplete miskraam, waarbij er nog weefsel in de baarmoeder is achtergebleven. Dit kan verder onderzoek met een echo vereisen en mogelijk een aanvullende behandeling.
Herhaalde Miskramen
Sommige vrouwen ervaren meerdere miskramen achter elkaar, wat bekend staat als herhaalde miskramen. Hoewel er vaak geen duidelijke oorzaak wordt gevonden, blijft een gezonde zwangerschap mogelijk. Bij herhaalde miskramen kan de verloskundige doorverwijzen naar een gynaecoloog voor verder onderzoek naar mogelijke onderliggende oorzaken, zoals afwijkingen aan de baarmoeder of eierstokken.
