Bloedverlies in het begin van de zwangerschap kan zorgwekkend zijn en wordt vaak geassocieerd met een dreigende miskraam. Het is echter belangrijk te weten dat slechts in de helft van de gevallen dit bloedverlies daadwerkelijk leidt tot een miskraam. Andere mogelijke oorzaken van vroeg zwangerschapsbloedverlies zijn onder andere een poliep op de baarmoedermond of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, ook wel extra-uteriene graviditeit (EUG) genoemd, heeft de innesteling van het vruchtje plaatsgevonden buiten de baarmoeder, meestal in de eileider. Wanneer na medisch onderzoek, zoals een vaginale echo en een eendenbekonderzoek, blijkt dat de zwangerschap in orde is maar de oorzaak van het bloedverlies onduidelijk blijft, kan er sprake zijn van een innestelingsbloeding. Dit is een normale reactie van het lichaam op de ingroei van de vrucht in de baarmoederwand.
Wat is een Miskraam?
Een miskraam wordt gedefinieerd als het verlies van een niet-levensvatbaar embryo in de eerste vier maanden van de zwangerschap. De meeste miskramen vinden plaats in de eerste 12 weken van de zwangerschap. Vaginaal bloedverlies kan een voorteken zijn van een miskraam.
Oorzaken van een Vroege Miskraam
De meest voorkomende oorzaak van een vroege miskraam is een aanlegstoornis van het vruchtje. Dit betekent dat het vruchtje niet correct is ontwikkeld, waardoor het niet levensvatbaar is en door het lichaam wordt afgestoten. Chromosoomafwijkingen, die vaak al bij de bevruchting ontstaan, spelen hierbij een grote rol. In de meeste gevallen is dit geen erfelijke factor en verhoogt het de kans op een volgende miskraam niet significant.
In ongeveer 5% van de gevallen kunnen andere factoren een rol spelen, zoals een niet goed verlopen innesteling, een infectie, een afwijkende baarmoedervorm, een vleesboom (myoom) of een onbekende oorzaak. Het is belangrijk te benadrukken dat een miskraam niet veroorzaakt kan worden door lichamelijke inspanning, vrijen, fietsen, vallen of stress.
Kans op een Miskraam
Ongeveer 15-20% van alle vastgestelde zwangerschappen eindigt in een miskraam. De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd van de vrouw. Voor vrouwen jonger dan 35 jaar is de kans ongeveer 15%. Tussen de 35 en 40 jaar neemt deze kans toe tot 1 op de 5 tot 6 zwangerschappen, en tussen de 40 en 45 jaar is dit zelfs 1 op de 3. Vrouwen die al eerder een miskraam hebben gehad, hebben mogelijk een licht verhoogde kans op een nieuwe miskraam.
Symptomen van een Miskraam
De symptomen van een miskraam kunnen variëren en zijn afhankelijk van de zwangerschapsduur. Vaak begint een miskraam met vaginaal bloedverlies. Dit bloedverlies kan aanvankelijk licht zijn, soms als bruine afscheiding, en geleidelijk toenemen tot een hevige menstruatie-achtige bloeding. Naast bloedverlies kunnen vrouwen ook buikkrampen ervaren, vergelijkbaar met menstruatiepijn of weeën. Soms treden ook rugpijn en het verlies van stolsels op. Bij een miskraam vroeg in de zwangerschap, rond 5-6 weken, zijn het vruchtje en de vruchtzak nog erg klein en mogelijk niet herkenbaar.
Het kan ook voorkomen dat zwangerschapskwaaltjes, zoals gespannen borsten of ochtendmisselijkheid, plotseling afnemen. Dit is echter niet altijd een teken van een miskraam en kan ook betekenen dat het lichaam zich goed aanpast aan de zwangerschap.
In sommige gevallen, bekend als een missed abortion of 'gemiste miskraam', stopt het vruchtje met groeien en klopt het hartje niet meer, zonder dat er duidelijke symptomen zoals bloedverlies of buikpijn optreden. Dit wordt vaak pas ontdekt tijdens een routine-echo.
Wat te doen bij een Miskraam?
Wanneer een miskraam wordt vastgesteld, zijn er doorgaans drie behandelingsmogelijkheden, die de vrouw (meestal) zelf kan kiezen:
1. Afwachten tot de Miskraam Spontaan Optreedt
Dit houdt in dat het lichaam de natuurlijke gang van zaken volgt en het niet-levensvatbare embryo vanzelf afstoot. Medisch gezien kan afwachten geen kwaad en heeft het geen negatieve gevolgen voor een volgende zwangerschap. Er wordt geadviseerd om maximaal tot een zwangerschapsduur van 12 weken af te wachten. De kans op een complete miskraam binnen twee weken na het vaststellen van een niet-levensvatbaar embryo is ongeveer 50%. Een nadeel is de kleine kans op een niet-complete miskraam, waarbij zwangerschapsweefsel achterblijft en alsnog een behandeling noodzakelijk is. Het bloedverlies kan enkele dagen tot weken duren, met geleidelijk toenemende krampen en bloedverlies, vergelijkbaar met een hevige menstruatie. De vruchtzak is herkenbaar als een met vocht gevuld blaasje met een vliezig omhulsel.
Na een spontane miskraam, indien de zwangerschapsduur 10 weken of meer was en de vrouw een rhesus-negatieve bloedgroep heeft, is een injectie met Anti-D nodig om antistoffen te voorkomen die toekomstige zwangerschappen kunnen beïnvloeden.
2. Medicijnen om de Miskraam te Versnellen
Met medicijnen, zoals Misoprostol, kan een miskraam worden opgewekt. Dit medicijn, oorspronkelijk voor maagklachten, is goedgekeurd en effectief. De kans op een complete miskraam binnen twee weken na inname van de medicijnen is 80-85%. De behandeling gebeurt meestal thuis. Na ongeveer een week wordt de arts gecontacteerd om de effectiviteit te controleren, soms aangevuld met een echo. Mogelijke bijwerkingen zijn misselijkheid, braken, diarree en koorts. Bij pijn kan paracetamol, naproxen of ibuprofen worden gebruikt. Ook hier geldt dat rhesus-negatieve vrouwen die 10 weken of langer zwanger zijn, een Anti-D injectie nodig hebben. Indien de miskraam niet compleet is, kan worden gekozen voor afwachten, nogmaals medicatie of een curettage.
Menstrual Cycle Animation Video | Periods for Girls
3. Curettage
Een curettage is een medische ingreep waarbij het zwangerschapsweefsel via de schede en baarmoedermond uit de baarmoeder wordt verwijderd met behulp van een dun buisje (vacuümcurettage) of een schrapertje. Dit gebeurt onder narcose of plaatselijke verdoving. Zeldzame complicaties zijn het syndroom van Asherman (verklevingen in de baarmoeder) of een perforatie van de baarmoederwand. Ook kan er zwangerschapsweefsel achterblijven (incomplete curettage). Na de ingreep kan één tot twee weken bloedverlies optreden. Het lichamelijk herstel is meestal vlot, en opnieuw zwanger worden wordt niet bemoeilijkt.
Verschil tussen Vruchtzak en Stolsel
Het onderscheiden van de vruchtzak en een bloedstolsel kan soms lastig zijn. Een stolsel kan met de vingers uit elkaar getrokken worden, terwijl een vruchtzak een herkenbaar, met vocht gevuld blaasje is, soms met roze vlokken.
Nazorg en Herstel na een Miskraam
Lichamelijk herstel na een miskraam verloopt meestal vlot. Gedurende één tot twee weken kan er nog bloedverlies of bruinige afscheiding zijn. Het is raadzaam om tijdens deze periode geen tampons te gebruiken, te wachten met geslachtsgemeenschap en te zwemmen. De volgende menstruatie treedt meestal na vier tot zes weken op, maar kan variëren. Na een miskraam kan ook emotioneel herstel nodig zijn. Gevoelens van verdriet, schuld, schaamte, boosheid of een gevoel van leegte zijn normaal. Het is belangrijk om hierover te praten, zowel met de partner als eventueel met lotgenoten of professionele hulpverleners. De kans op een volgende succesvolle zwangerschap is over het algemeen groot, ook na meerdere miskramen. Bij vrouwen die twee of meer miskramen hebben gehad, kan nader onderzoek naar mogelijke oorzaken worden aangeboden.
Wanneer Medische Hulp Inroepen?
Het is raadzaam om direct contact op te nemen met een arts of verloskundige in de volgende situaties:
- Bij hevig bloedverlies (meer dan twee grote maandverbanden per uur, duizeligheid).
- Bij koorts (temperatuur hoger dan 38,5 °C).
- Bij aanhoudende, hevige buikpijn of bloedverlies na een miskraam of curettage.
- Bij twijfel over het verloop van de miskraam.
- Bij een nare geur van de afscheiding.
- Bij pijn tussen de schouderbladen (kan wijzen op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap).