De bevalling is een natuurlijk proces dat gepaard kan gaan met aanzienlijke pijn, met name tijdens de ontsluitingsweeën. Deze weeën zorgen ervoor dat de baarmoedermond zich opent en het kindje verder indaalt. De intensiteit en duur van de pijn variëren per vrouw, maar de meeste vrouwen ervaren de pijn in de onderbuik, soms uitstralend naar de rug. Na de ontsluitingsweeën volgen de uitdrijvingsweeën, die, in combinatie met het persen, leiden tot de geboorte van het kind. Hoewel persen door sommigen als opluchting wordt ervaren, kan het voor anderen juist het meest pijnlijke moment zijn.
Gelukkig zijn er diverse methoden die vrouwen kunnen helpen om met de pijn tijdens de bevalling om te gaan. Deze niet-medicamenteuze opties bieden het voordeel van weinig tot geen bijwerkingen en helpen primair bij het opvangen van de pijn, in plaats van deze volledig weg te nemen. Het is belangrijk te benadrukken dat de effectiviteit van deze methoden per persoon verschilt en dat het uitproberen tijdens de bevalling vaak noodzakelijk is om te ontdekken wat het beste werkt.
Niet-medicamenteuze methoden voor pijnbeheersing
Diverse technieken kunnen bijdragen aan pijnvermindering en comfort tijdens de bevalling. Veel van deze methoden stimuleren de aanmaak van endorfinen, de lichaamseigen pijnstillers, en/of hebben een positieve invloed op hoe de hersenen pijnprikkels verwerken. Zelfs bij hevige pijn kunnen deze tips helpen bij ontspanning en comfort.
Ademhalings- en ontspanningstechnieken
Een rustige ademhaling kan angst en spanning verminderen, wat op zijn beurt de pijnperceptie kan beïnvloeden. Technieken zoals het verlengen van de uitademing ten opzichte van de inademing kunnen helpen om kalm te blijven tijdens de weeën. Deze technieken worden vaak aangeleerd tijdens zwangerschapsyoga, mindfulnesscursussen of zijn online te vinden.
Biofeedback is een methode waarbij gebruik wordt gemaakt van apparatuur om fysiologische reacties, zoals spierspanning of hartslag, zichtbaar te maken. Door middel van training kan de vrouw leren deze reacties te beïnvloeden en zo meer controle te krijgen over haar lichaam en de pijnbeleving tijdens de bevalling.
Hypnose, of zelfhypnose, is een techniek om diepe ontspanning te bereiken. Dit kan helpen bij de aanmaak van endorfines en de focus te verbeteren, waardoor gedachten naar de achtergrond verdwijnen en men minder snel wordt afgeleid door de omgeving. Het leren van zelfhypnose-oefeningen vereist vaak oefening voorafgaand aan de bevalling.
Mindfulness leert vrouwen om gedachten en gevoelens met aandacht waar te nemen zonder oordeel. Dit kan helpen om niet automatisch te reageren op pijn of negatieve gedachten, waardoor men makkelijker rustig en in het moment kan blijven tijdens de bevalling.
Ontspanning in het algemeen is een sleutelcomponent bij veel pijnbeperkende methoden. Wat iemand ontspant, is zeer persoonlijk en kan variëren van muziek luisteren en dansen tot knuffelen met de partner.
Fysieke interventies
Acupunctuur en acupressuur zijn traditionele Chinese geneeswijzen die gebruikmaken van stimulatie op specifieke punten op het lichaam. Acupunctuur maakt gebruik van naalden, terwijl acupressuur drukpunten stimuleert met de duim. Deze methoden zouden de zenuwen activeren om signalen naar de hersenen te sturen, mogelijk voor de aanmaak van endorfines. Behandelingen kunnen voorafgaand aan de bevalling starten, en acupuncturisten kunnen leren welke punten tijdens de bevalling zelf behandeld kunnen worden.
Aromatherapie maakt gebruik van geuren om een prettig en ontspannen gevoel te bevorderen. Het ruiken aan etherische oliën of andere vertrouwde geuren kan een positieve invloed hebben op het welzijn tijdens de bevalling.
Douchen of baden met warm water kan spieren ontspannen, pijnprikkels onderdrukken en de aanmaak van endorfines stimuleren. Een bad kan ook een rustige en private omgeving bieden, en in water kan de vrouw makkelijker van houding wisselen.
Houdingen wisselen tijdens de bevalling kan helpen om spieren te ontlasten en de druk op het bekken te verminderen. Verschillende houdingen, zoals staan, zitten, knielen of op handen en knieën, kunnen spanning verlichten en de baby in een gunstigere positie brengen, wat de bevalling kan bespoedigen.
Massage werkt rustgevend en ontspannend. Fijne aanrakingen kunnen afleiden van de pijn en de aanmaak van oxytocine en endorfines stimuleren. Tegendruk, waarbij de partner stevig drukt op specifieke drukpunten tijdens een wee, kan eveneens verlichting bieden.
Rebozo, een traditionele Mexicaanse geweven doek, wordt gebruikt voor ondersteuning en ontspanning van diverse lichaamsdelen zoals de buik, rug of bekken. Er zijn specifieke technieken om de doek te gebruiken voor pijnverlichting en het geven van tegendruk.
TENS (Transcutane Elektrische Neurostimulatie) is een apparaat met elektroden die op de rug worden geplakt. Kleine stroomstootjes tijdens de weeën kunnen de overdracht van pijnprikkels naar de hersenen verstoren en zo de pijn verminderen. TENS-apparaten kunnen gehuurd of gekocht worden.
Voetreflexologie is een voetmassage die zich richt op specifieke gebieden en punten op de voeten, die in verbinding zouden staan met andere lichaamsdelen. Deze behandeling kan ontspanning, pijnverlichting en het op gang brengen van weeën bevorderen.
Virtual reality (VR) en visualisatie bieden een nieuwe benadering. Een VR-bril kan de aandacht verleggen naar een virtuele omgeving, wat afleidt en ontspant. Zelfvisualisatie met fijne beelden, al dan niet via online oefeningen, kan eveneens de pijnperceptie verminderen.
Een warme kruik werkt, net als warm water, ontspannend op de spieren en kan de pijnprikkeloverdracht beïnvloeden.
Continue begeleiding en omgevingsfactoren
Continue begeleiding tijdens de bevalling door een partner, vriendin, familielid of doula heeft een bewezen positieve invloed. Vrouwen ervaren minder angst, hebben minder behoefte aan pijnstilling en kijken vaak positiever terug op hun bevalling. De aanwezigheid van een vertrouwde persoon kan een gevoel van veiligheid en steun bieden.
Een rustige en huiselijke sfeer, zoals in kraamsuites, kan een positieve invloed hebben op het welzijn van de barende vrouw.
Het instinct volgen is eveneens belangrijk. Zoogdieren zoeken tijdens de bevalling instinctief een veilige plek en maken bewegingen die helpen. Bij mensen is dit niet anders; het herkennen en volgen van de eigen behoeften aan stilte, licht of houding kan ondersteunend werken.
Pijneducatie, het informeren over pijn en pijnbehandelingen, is een essentieel onderdeel van de voorbereiding op de bevalling. Het begrijpen van het proces en de beschikbare opties kan vrouwen helpen zich beter voor te bereiden en meer controle te ervaren.
Medicamenteuze pijnbestrijding
In situaties waarin niet-medicamenteuze methoden onvoldoende verlichting bieden, kan medicamenteuze pijnbestrijding overwogen worden. De keuze voor een specifieke methode gebeurt in overleg met de klinisch verloskundige, arts-assistent en anesthesist, en is afhankelijk van de omstandigheden tijdens de bevalling.
Ruggenprik (epidurale anesthesie)
De ruggenprik (epidurale anesthesie) wordt beschouwd als een zeer effectieve vorm van pijnbestrijding tijdens de bevalling. Hierbij wordt via een dun slangetje in de epidurale ruimte rond het ruggenmerg een pijnstiller toegediend, die de geleiding van pijnprikkels van de baarmoeder en bekkenbodem blokkeert. Dit kan de pijn van de weeën aanzienlijk verminderen of zelfs uitschakelen. De anesthesist is 24 uur per dag beschikbaar voor het plaatsen van een epidurale verdoving. Om een mogelijke bloeddrukdaling te voorkomen, wordt voor de procedure vocht toegediend via een infuus. Bijwerkingen kunnen een verhoogde lichaamstemperatuur, jeuk, slaperigheid, sufheid en een verminderd gevoel van aandrang om te plassen zijn. Er bestaat een kleine kans op ernstige hoofdpijn na de bevalling.
Remifentanil
Remifentanil is een morfineachtige pijnstiller die via een infuus met een pompje wordt toegediend. Via een knop kan de vrouw zelf de medicatie doseren (PCA - Patient Controlled Analgesia), met ingestelde maximale doseringsgrenzen om overdosering te voorkomen. Bijwerkingen kunnen slaperigheid, misselijkheid en jeuk zijn. Omdat remifentanil de ademhaling kan beïnvloeden, wordt de zuurstofverzadiging gemonitord met een vinger sensor. De pijnstillende werking neemt na enkele uren af, waarna regelmatig wordt geëvalueerd of de pijnstilling nog voldoende is.
Het is belangrijk om de wensen rondom pijnbestrijding al tijdens de zwangerschap te bespreken en eventueel vast te leggen in een geboorteplan. Ook tijdens de bevalling kan er nog om pijnstilling gevraagd worden, ongeacht eerdere wensen.
Epidurale injectieprocedure
tags: #niet #medicamenteuze #pijnbestrijding #bevalling