Een miskraam is een ingrijpende gebeurtenis die naast het immense verdriet ook vragen oproept over hoe en aan wie je dit verlies vertelt. Dit artikel deelt inzichten en tips van ouders die een miskraam meemaakten, om je te helpen navigeren door deze moeilijke periode.
Wat wel helpt: praten over je miskraam
Praten over een miskraam kan een helende werking hebben, niet alleen voor jezelf, maar ook voor je omgeving. Vaak houden mensen hun miskraam voor zichzelf, uit schroom of omdat ze niet willen stilstaan bij het verdriet. Echter, door er toch over te praten, kun je ontdekken dat je niet alleen bent met je verdriet. Het kan anderen moed geven om ook hun verhaal te delen, wat bijdraagt aan het doorbreken van het taboe rondom miskramen.
Persoonlijke ervaringen en inzichten
Michelle deelt haar ervaring met twee miskramen: een zwangerschapsafbreking met 24 weken en een zeer vroege miskraam kort na een positieve test. Ze benadrukt dat de '12-wekengrens' weinig houvast biedt en dat openheid over hun verlies louter positieve reacties opleverde. Ze hoopt hiermee het taboe te doorbreken, omdat miskramen veel vaker voorkomen dan wordt gedacht.
Wieke vertelt over de geboorte van haar zoon na een eerdere zwangerschap die met 13 weken moest worden afgebroken. Ze beschouwt de bevalling van haar zoontje als een moment waarop ze vader en moeder werden, een ervaring vol geluk en verdriet. Hoewel ze niet actief over haar zwangerschapsgeschiedenis praat, deelt ze haar verhaal wel als het ter sprake komt. Het gemis van de kinderen die er niet konden zijn, blijft, en ze leeft mee met andere vrouwen die een miskraam meemaken.
Joyce hanteert de volgende benadering: "Ik vertel altijd: ik heb gewoon 2 kindjes. Waarvan 1 een lief sterretje."
Wat niet helpt: onhandige opmerkingen
Bij het uiten van medeleven is het belangrijk om bedachtzaam te zijn. Sommige opmerkingen, hoewel goedbedoeld, kunnen kwetsend overkomen. Albertine benadrukt het belang van doorvragen en tonen dat het verdriet er mag zijn.
Voorbeelden van opmerkingen die beter vermeden kunnen worden:
- "Je hebt gelukkig al twee gezonde kinderen."
- "Och ja, een mislukte poging, volgende keer beter."
- "Je bent nog jong, je kunt er nog genoeg krijgen."
- "Gelukkig was het nog maar heel kort, dan is het nog niet echt een kindje, ‘alleen maar’ een klompje cellen’."
- "Ja? Komt dat zo hard aan? Het is toch nog vroeg in de zwangerschap."
- "Je kunt in elk geval zwanger worden."
Het is belangrijk te beseffen dat het verlies van een kind, hoe pril ook, diep kan ingrijpen. Een vroege miskraam telt zeker mee, ook al voelt het soms anders dan een miskraam later in de zwangerschap. De mogelijkheid om zwanger te worden, biedt weinig troost als er geen gezond kindje tot ontwikkeling kan komen.
Echter, wees ook niet te streng voor jezelf of voor anderen. Vaak worden onhandige opmerkingen gemaakt uit een goede bedoeling, omdat men niet beter weet hoe te reageren. Johanneke merkt op: "Iedereen die een opmerking maakt, bedoelt het goed. Ze weten ook gewoon niet beter."
Net zwanger? Overwegen wanneer te vertellen
De beslissing om een prille zwangerschap al dan niet te delen met de buitenwereld, is persoonlijk en afhankelijk van wat je nodig hebt mocht de zwangerschap eindigen in een miskraam.
Vroegtijdig vertellen versus terughoudendheid
In Nederland is het gebruikelijk om pas na de 12-wekengrens het nieuws van een zwangerschap te delen. Dit betekent dat bij een vroege miskraam vrijwel niemand op de hoogte is, tenzij je het zelf vertelt. Dit brengt de uitdaging met zich mee om twee grote mededelingen ineens te doen: "ik was zwanger… en ik ben het niet meer." Als je de behoefte hebt om je terug te trekken in verdriet, kan het prettig zijn als nog niemand op de hoogte is.
Aan de andere kant, als je veel steun van je omgeving verwacht, kan het helpen om al vroeg over je zwangerschap te vertellen. Zo kan iedereen meeleven met het wel en wee, ook als het uitmondt in een miskraam. Stephanie deelt haar ervaring: "Wij hadden fijn verteld dat we zwanger waren op 8 weken. Twee dagen later was het hartje gestopt… Dat vond ik eigenlijk vreselijk, iedereen op de hoogte brengen dat het mis was." Lianne ervoer het tegenovergestelde: "Ik ben juist blij dat we vrienden en familie snel hebben vertelt dat ik zwanger was. Daardoor kon ik ook met iedereen delen dat ik een miskraam had gehad. Het was fijn om er over te praten."
Miskraam: een veelvoorkomend taboe
Uit onderzoek van de Universiteit Gent blijkt dat ongeveer tien procent van de zwangerschappen eindigt in een miskraam. In 2018 waren dat meer dan 11.000 zwangerschappen. Ondanks deze cijfers blijft een miskraam een taboe waar liever niet over gesproken wordt.
Internationale aandacht en persoonlijke verhalen
Meghan Markle, echtgenote van prins Harry, kreeg in 2019 veel aandacht met haar getuigenis over een miskraam in The New York Times. Ze deelde haar ervaring om andere vrouwen te steunen en benadrukte dat veel mensen niet vroegen hoe het met haar ging, terwijl ze juist behoefte had aan gesprek. Haar oproep "Let us commit to asking others, 'Are you OK?'" onderstreept het belang van open communicatie.
Professionele en maatschappelijke erkenning
Els Bulcke (34) maakte meerdere miskramen mee en een zwangerschapsafbreking vanwege het syndroom van Down. Ze benadrukt de zware mentale impact van dergelijke zwangerschappen. Hoewel ze er zelf makkelijk over praat, merkt ze dat het onderwerp nog steeds een taboe is. De vele verhalen van vrienden en kennissen die ook een miskraam hadden gehad maar er nooit over spraken, vielen haar op. Ze stelt dat meer openheid had kunnen helpen bij haar eigen voorbereiding en dat ze teleurgesteld was in de maatschappij hierin.
Irene Otto biedt online hulp aan vrouwen met een miskraam vanuit haar praktijk Janna in Ede. Na zelf twee miskramen te hebben meegemaakt, wil ze anderen ondersteunen. Ze legt uit dat gevoelens van rouw dicht bij depressieve gevoelens kunnen liggen, wat het delen van verdriet bemoeilijkt. Bij een miskraam rouwt men om een verloren toekomst, ook al is er nog geen 'echt' kindje. Soms voelt het ook privé om erover te praten, met name als men de kinderwens nog niet breed wil delen.
De impact van de omgeving en het belang van erkenning
Uit onderzoek van de UGent blijkt dat de gevolgen van miskramen vaak worden onderschat door de maatschappij. Irene Otto en Els Bulcke wijzen op kwetsende opmerkingen, zoals "Je zal nog wel eens zwanger worden" of bagatelliseringen als "Ach, het was nog maar pril." Deze reacties kunnen ertoe leiden dat vrouwen zich niet gehoord of begrepen voelen en stoppen met praten.
Ook de formulering van hulp kan een drempel zijn. Een opmerking als "Als je me nodig hebt, bel je maar" kan lastig zijn als men zich niet begrepen voelt. Vaak vullen mensen elkaars behoeften in: de één begint er niet over om de ander niet verdrietig te maken, terwijl de ander zich afvraagt waarom niemand ernaar vraagt.
Professionele hulp en initiatieven
Irene Otto benadrukt de noodzaak van meer algemene bekendheid over gespecialiseerde hulp. Ze merkt op dat niet iedereen een miskraam ziet als het verlies van een kind, wat kan leiden tot een gebrek aan erkenning. Artsen hanteren vaak een klinische terminologie als 'foetus' of 'vruchtje', wat niet altijd aansluit bij de beleving van de vrouw.
Els beaamt dit en deelt haar positieve ervaringen met professionele hulp, zoals prenatale psychiatrie en rouwtherapie. Deze hulp bood haar de erkenning die ze miste. Er zijn ook initiatieven zoals Het Berrefonds, dat koesterkoffers aanbiedt met herinneringen, en vzw Boven De Wolken, die gratis foto's maakt van het kindje.
Open kaart spelen op het werk of juist niet?
De beslissing om open te zijn over een miskraam of vruchtbaarheidsbehandelingen op het werk kan sociale steun genereren en het gevoel van alleen zijn verminderen. Het geeft collega's en leidinggevenden de kans om de situatie te begrijpen.
De voordelen en nadelen van openheid op het werk
Als je ervoor kiest om je masker op te zetten en te doen alsof er niets aan de hand is, kan dit veel druk op jezelf leggen. De angst om op een ongepast moment in tranen uit te barsten of emotioneel te reageren, kan ertoe leiden dat je sociale interacties op het werk vermijdt. Openheid kan dan een opluchting zijn.
Dit betekent echter niet dat je het gehele bedrijf op de hoogte moet stellen. Selectief open zijn is een optie: kies met welke collega's je je steun het meest verwacht. Collega's kunnen goede luisteraars zijn, omdat ze veel tijd met je doorbrengen maar tegelijkertijd emotioneel niet té betrokken zijn.
Praten met vriendinnen: kwetsbaarheid en steun
Een miskraam meemaken is een ervaring die, hoewel vaak voorkomend (ongeveer 1 op de 4 vrouwen ervaart dit), toch gepaard gaat met veel kwetsbaarheid bij het delen van het verhaal. Veel vrouwen zwijgen liever, uit angst voor onhandige reacties of omdat hun omgeving nog niet op de hoogte is van hun kinderwens.
Hoe je het gesprek kunt aangaan
Als je blijft zwijgen en jezelf isoleert, kun je je extra eenzaam en onbegrepen voelen. Het verzwijgen van je miskraam en het proberen weg te stoppen van je verdriet helpt niet en ontneemt je de kans op steun. Hoewel veel mensen geen idee hebben van de impact van een miskraam, kun je hen helpen jou te helpen.
Door erover te praten, ontdek je misschien dat vriendinnen ook een miskraam hebben meegemaakt en je daardoor kunnen steunen. Als je bang bent voor verkeerde reacties, kun je je verhaal introduceren door te zeggen dat je iets moeilijks wilt vertellen. Verwijs je vriendinnen eventueel naar dit artikel.
Als je niemand in je omgeving vindt bij wie je je begrepen voelt, zijn er online platforms en groepen waar je steun kunt vinden.