Pijnlijke tepels tijdens borstvoeding kunnen een uitdaging vormen voor veel moeders. Hoewel borstvoeding een natuurlijke en heilzame ervaring zou moeten zijn, ervaren velen in de eerste dagen en weken na de bevalling borstvoedingsproblemen, waaronder pijnlijke, ontstoken of gebarsten tepels. Gelukkig zijn er diverse manieren om deze pijn te verlichten en te voorkomen.
Veelvoorkomende oorzaken van pijnlijke tepels
De belangrijkste oorzaak van pijnlijke tepels is vaak gerelateerd aan de aanlegtechniek van de baby aan de borst. Wanneer de tepel na het eerste zuigen van de baby pijn blijft doen, is het raadzaam het kindje van de borst te halen en opnieuw te beginnen. Vraag zeker in het begin van de borstvoeding begeleiding van een vroedvrouw of lactatiekundige. Zij kunnen ondersteunen bij een correcte aanlegtechniek.
Andere mogelijke oorzaken zijn:
- Verkeerd aanleggen: Dit is de meest voorkomende oorzaak. De baby moet niet alleen de tepel, maar ook een groot deel van de tepelhof (het bruine deel van de borst) in de mond krijgen. Een baby die goed is aangelegd, zal een groter deel van de tepelhof met zijn onderlip dan met zijn bovenlip bedekken.
- Korte tongriem of lipbandje: Een te korte tongriem (ankyloglossia) of lipbandje kan de baby beperken in het openen van de mond en het goed aanhappen van de borst, wat kan leiden tot pijnlijke tepels.
- Huidirritatie: Dit kan worden veroorzaakt door een overgevoeligheidsreactie op crèmes, zoogkompressen of wasmiddelen. Overmatig gebruik van zeep of andere reinigingsproducten kan de tepel uitdrogen.
- Spruw: Dit is een schimmelinfectie, vaak veroorzaakt door de gist Candida albicans. Bij spruw kan het aanleggen erg pijnlijk zijn, en de pijn blijft vaak aanwezig tijdens en na de voeding. Soms is er een wit puntje zichtbaar op de tepel, wat een melkblaar kan zijn.
- Vasospasme: Dit is een vernauwing van de bloedvaatjes in de tepels, wat kan leiden tot een witte, brandende of kloppende pijn, vaak na de voeding. Dit kan worden veroorzaakt door verkeerd aanleggen, een schimmelinfectie of het syndroom van Raynaud.
- Borststuwing: Wanneer de borsten erg vol zijn en gespannen staan, kan de baby geen goede grip op de tepel krijgen en ervan afglijden.
- Platte of ingetrokken tepels: Dit kan het voor de baby moeilijker maken om de tepel goed te vinden en aan te happen.
Tips voor het correct aanleggen van je baby
Een goede aanlegtechniek is cruciaal om pijnlijke tepels te voorkomen. Volg deze stappen:
- Zoek een comfortabele houding: Zorg voor een ontspannen houding voor zowel jou als je baby. Leg de buik van je baby tegen jouw buik, met het hoofdje, de schouders en de heupjes van je baby op één lijn.
- Stimuleer een grote hap: Positioneer het neusje van de baby ter hoogte van de tepel. Tik eventueel met de tepel tegen het bovenlipje van de baby om een grote hap uit te lokken. Wacht tot de baby het mondje wijd opent, alsof hij gaapt.
- Breng de baby naar de borst: Breng de baby met wijd open mond naar jou toe, zodat alleen de kin van de baby je borst raakt. Zorg dat de baby niet alleen de tepel, maar zoveel mogelijk tepelhof in de mond krijgt.
- Vermijd trekken aan de tepel: Houd je baby dicht genoeg bij je, zodat hij of zij niet aan de tepel hoeft te trekken.
Als je twijfelt over de aanlegtechniek of als je baby niet goed aankomt, vraag dan advies aan een vroedvrouw, lactatiekundige of je verpleegkundige van Kind en Gezin.
Verzorging en oplossingen voor pijnlijke tepels
Naast een correcte aanlegtechniek zijn er diverse manieren om pijnlijke tepels te verzorgen en te behandelen:
Directe verzorging en remedies
- Moedermelk: Verdeel na de borstvoeding de laatste druppeltjes moedermelk over je tepel en laat het aan de lucht drogen. Moedermelk heeft van nature een helende en verzachtende werking.
- Lanolinecrème: Zuivere lanolinecrème, verkregen uit schapenwol, helpt de tepels vet te houden en ondersteunt de genezing. Het is niet schadelijk voor de baby en hoeft niet afgewassen te worden voor de voeding.
- Hydrogel pads: Deze kunnen op pijnlijke tepels worden gelegd voor onmiddellijke verlichting en creëren ideale genezingsomstandigheden. Ze kunnen ook gekoeld worden voor een verkoelend effect.
- Katoenen zoogkompressen: Gebruik wasbare katoenen borstkompressen of wegwerpkompressen zonder plastic laagje. Vervang vochtige kompressen regelmatig om infecties te voorkomen.
- Lucht en warmte: Laat de tepels aan de lucht drogen na het voeden. Vermijd stuwing, omdat de borst dan gespannen staat en de baby moeilijk kan aanhappen.
- Zoutwateroplossing: Een milde zoutwateroplossing (begin met 1/8 theelepel zout op 250 ml water) kan helpen bij korstjes en kneuzingen. Breng dit aan met watjes of doekjes.
Hygiëne
Houd je aan een normale lichaamshygiëne. Gebruik gewone lichaamsproducten, maar overdrijf niet. Te veel zeep kan de tepel uitdrogen. Was katoenen zoogkompressen en je beha op 60°C. Reinig materialen die in contact komen met de mond van de baby of moedermelk grondig na elk gebruik.
Voedingshoudingen en -strategieën
Baby's kunnen een snelle melkstroom beter aan als ze meer rechtop gehouden worden of in een houding waarbij de baby op de buik van de mama ligt. Ook een liggende houding kan helpen. Als je baby vaak en kort na elkaar voeding vraagt, kun je ervoor kiezen om je baby gedurende een periode van 3 uur telkens aan dezelfde borst aan te leggen, zodat de andere borst kan 'rusten'. Dit kan de melkproductie verminderen.
Wanneer medische hulp inschakelen?
Raadpleeg steeds een arts of lactatiekundige als:
- De pijn aanhoudt ondanks de genomen maatregelen.
- Je last hebt van een huidaandoening aan de tepel of tepelhof, zoals spruw of een witte punt op de tepel (melkblaar).
- Je ongewone symptomen opmerkt, zoals witte vlekjes of schilfers (spruw) of wittige/blauwe tepels (mogelijk vaatprobleem zoals de ziekte van Raynaud).
- Je vermoedt dat je baby een te korte tongriem of lipbandje heeft.
- Je last hebt van extreme pijn, stekende pijn in de borst, of als je borsten gekneusd aanvoelen na het voeden.
Baby die aanlegt
Een lactatiekundige is professioneel opgeleid om te helpen bij alle aspecten van borstvoeding. Een IBCLC gecertificeerde lactatiekundige heeft zich voortdurend bijgeschoold.
Specifieke aandoeningen en hun aanpak
Melkblaren
Een melkblaar is een blaasje, gevuld met een witte of gele substantie, dat ontstaat wanneer een melkblaar een melkkanaal afsluit. Dit kan pijn veroorzaken, telkens als de melk toeschiet. Een melkblaar wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een ontstekingsreactie in de borst. Als een melkblaar geen last veroorzaakt, is behandeling vaak niet nodig. De oorzaak van dit syndroom is nog niet volledig bekend.
Borststuwing
3 tot 5 dagen na de bevalling worden de borsten zwaarder en voelen ze gespannen aan. Stuwing kan zich later ook nog voordoen, meestal door opstapeling van moedermelk of een belemmerde melkstroom. Voed je baby telkens als hij hongersignalen vertoont. Masseer de borst en het tepelhof en probeer een beetje melk af te kolven. Gebruik koude gelpacks om de zwelling tegen te gaan.
Overproductie
Wanneer je meer melk aanmaakt dan je baby nodig heeft, kan de baby zich verslikken en onrustig zijn na de voeding. Je kunt overproductie voorkomen door borstvoeding te geven op vraag van je kind. Als je kolft, kolf dan enkel de benodigde hoeveelheid. Door stuwing zal de melkproductie verminderen.
Borstontsteking (Mastitis)
Dit begint vaak met een harde, pijnlijke plek of zone in de borst, veroorzaakt door een verhinderde melkstroom. Draag een steunende bh en kolf enkel de benodigde hoeveelheid melk. Warmte kan de stuwing verergeren. Lecithine zou de melk vloeibaar kunnen houden. Een onbehandelde borstontsteking kan leiden tot een abces, een ernstige aandoening die behandeld wordt met antibiotica en soms drainage.
Spruw (Candida albicans)
Spruw is een veelvoorkomende oorzaak van pijn aan borst of tepel. Het kan ook voorkomen bij de baby. Een tepel kan besmet worden door onvoldoende hygiëne, een baby met spruw, of door besmette materialen. Een baby kan besmet worden tijdens de geboorte, door te drinken aan de borst, of via besmette materialen in de mond. Bij symptomen is het aangeraden een arts te raadplegen. Volg de behandeling volledig om heropflakkering te voorkomen. Moedermelk die afgekolfd werd tijdens een schimmelinfectie hoeft niet weggegooid te worden. Hygiëne is cruciaal om herbesmetting te voorkomen.
De beste behandeling tegen zere tepels is preventie. Goed aanleggen vanaf de eerste dag is essentieel. Borstvoeding zou geen pijn moeten doen, maar in de eerste weken kan wat ongemak normaal zijn. Als de pijn aanhoudt, is het belangrijk om tijdig hulp in te schakelen.
tags: #branderige #tepels #na #borstvoeding