Bij het inrichten van een nieuw terrarium of aquarium spelen decoratiematerialen, zoals hout, een belangrijke rol. Het correct bewerken van deze materialen voorafgaand aan plaatsing in de bak is cruciaal voor de gezondheid van de bewoners en de stabiliteit van het ecosysteem. Er bestaan uiteenlopende meningen en methoden over hoe nieuw hout, zoals spiderwood of ander kienhout, het beste behandeld kan worden. Dit geldt ook voor substraten zoals zand.
Voorbereiding van Substraten en Hout
Over het algemeen geldt dat de meeste zand- en grindsoorten met water moeten worden afgespoeld. Dit verwijdert stof en vuil dat het water kan vertroebelen. Hoewel sommige producten, zoals Colorsand van Hornbach, al grotendeels schoon zijn en niet per se afgespoeld hoeven te worden zonder dat het water direct helder blijft, is voorzichtigheid geboden. Het is raadzaam om het spoelproces visueel te beoordelen om te bepalen of het echt noodzakelijk is.
Voor spiderwood en ander kienhout zijn de meningen verdeeld. Veel aquariumliefhebbers spoelen hout sowieso eenmaal af. Een veelvoorkomende methode voor grotere stukken spiderwood is het inwateren. Afhankelijk van de grootte kan dit minimaal twee weken duren. Gedurende deze periode kan het hout drijven en een vieze laag afgeven, waarna het uiteindelijk zal zinken. Dit proces kan plaatsvinden in een emmer met koud water. Het water hoeft niet per se dagelijks ververst te worden, tenzij het erg vies wordt. Om het inwateren te versnellen, kan er iets op het hout gelegd worden om het volledig onder water te houden.
Specifieke Behandeling van Spiderwood
Spiderwood, afkomstig van de wortels van de Azalea, kenmerkt zich door zijn vele vertakkingen die lijken op spinnenpoten. Wanneer spiderwood in een aquarium wordt geplaatst, kan er na verloop van tijd een witte waas ontstaan op de takken. Dit is geen schimmel, maar een natuurlijke reactie van het water op het hout, veroorzaakt door bacteriën in het hout. Deze waas is niet schadelijk, verdwijnt na verloop van tijd vanzelf, en kan ook door vissen en garnalen gegeten worden. Het uitkoken van spiderwood wordt sterk afgeraden, omdat dit het hout zachter en poreuzer kan maken, wat juist meer bacteriën vrijgeeft en de vorming van de witte waas kan versterken. Bovendien kan het de houdbaarheid van het hout verminderen.
Om de witte waas te verwijderen indien gewenst, kan het hout geborsteld worden of kan er een stofzuiger gebruikt worden. Het doel van inwateren is om tannines uit het hout te laten trekken, wat helpt om het water helder te houden en het hout minder laten drijven.
Methoden voor Reiniging en Desinfectie
Er zijn diverse methoden om hout te reinigen en te desinfecteren, afhankelijk van het beoogde gebruik:
Afspoelen en Borstelen
Een basisreiniging omvat het afspoelen van het hout onder een stevige waterstraal om vuildeeltjes te verwijderen. Bij hardnekkig vuil kan een stevige borstel gebruikt worden om het oppervlak te schrobben. Voor kleine hoekjes en kiertjes kan een schroevendraaier, mes of een licht vochtige tandenborstel worden ingezet. Een luchtcompressor kan helpen om vuil uit diepere gaten te blazen.
Uitkoken
Het uitkoken van hout is een veelgebruikte methode, met name voor aquariumhout, om tannines te verwijderen en het hout te steriliseren. Dit kan in een grote pan met water gedurende één tot twee uur, waarbij het water eventueel bijgevuld moet worden. Na het koken moet het hout goed drogen. Een alternatieve methode voor het droog steriliseren is het hout op een bakplaat met folie in de oven te plaatsen, gedurende twee tot vier uur op 90 °C, waarbij het goed in de gaten gehouden moet worden om verbranding te voorkomen.
Behandeling met Chemische Middelen
Voor desinfectie kunnen chemische middelen worden gebruikt, hoewel voorzichtigheid geboden is, zeker bij aquariumgebruik. Een mengsel van bleekmiddel en gedistilleerd water (twee theelepels bleekmiddel per vier liter water) kan schimmelsporen en bacteriën doden. Na het weken in een bleekmengsel is het aan te raden het hout nogmaals in puur gedistilleerd water te laten weken. Een andere methode is het gebruik van een mengsel van water en zilversoda (kristalsoda), waarbij soda wordt toegevoegd totdat het niet meer oplost.
Gebruik in Terraria en Hamsterkooien
Bij het gebruik van hout in terraria, met name vochtige bakken, kan het voorkomen dat er schimmels ontstaan, mede door rottende plantresten en voedselresten. Om dit te bestrijden, kan gebruik gemaakt worden van natuurlijke opruimers zoals springstaartjes en tropische pissebedden. Deze dieren zorgen voor een biologisch evenwicht, ruimen afval en schimmels op en dienen tevens als voedsel voor kleinere bewoners. Het gebruik van materiaal uit de natuur, zoals bosgrond en mos, vereist vaak een andere aanpak omdat behandeling dit materiaal kan laten rotten. Voor het steriliseren van bosgrond wordt soms een aantal dagen in het vriesvak aanbevolen, hoewel dit niet altijd effectief is tegen alle bacteriën.
Voor hout dat in hamsterkooien geplaatst wordt, is het eveneens aan te raden dit eerst te desinfecteren. Hoewel kienhout soms zonder problemen gebruikt wordt, is het beter om het zekere voor het onzekere te nemen en het hout uit te koken of op een andere manier te ontsmetten, zeker als het eerder in een aquarium of terrarium heeft gezeten. Het gebruik van chemische middelen zoals Dettol wordt afgeraden.
Specifieke Overwegingen voor Houtsoorten
Spiderwood, als decoratie in een aquarium, creëert een mooie aquascape en biedt schuilplaatsen voor vissen en garnalen. Het geeft geen tannines af, waardoor de pH-waarde niet wordt beïnvloed. Het is raadzaam om spiderwood van een betrouwbare bron te kopen, specifiek voor aquariumgebruik. Hardhout wordt over het algemeen als de beste optie beschouwd voor terraria en aquaria.
Wanneer hout uit de natuur wordt gehaald, is het belangrijk om voorzichtig te zijn met eventuele insecten. Schudden kan sommige insecten verwijderen, maar voor de zekerheid kan het hout enkele dagen in een plastic zak bewaard worden. Het gebruik van insecticiden wordt sterk afgeraden als het hout in een aquarium terechtkomt, vanwege de potentieel dodelijke effecten op vissen.
