Het welzijn van jonge kalveren is cruciaal voor de melkveehouderij. Soms drinken kalveren de eerste dagen na de geboorte slecht of helemaal niet. Dit kan verschillende oorzaken hebben en vereist een passende aanpak om ervoor te zorgen dat het kalf voldoende voedingsstoffen en antistoffen binnenkrijgt voor een gezonde start en weerstand tegen ziektes.
Problemen met drinken bij pasgeboren kalveren
Melkveehouders ervaren regelmatig dat kalveren de eerste dagen na de geboorte slecht drinken. Hoewel de eerste teugen vaak goed gaan, hebben sommige kalveren later moeite om de melk binnen te krijgen. De oorzaak hiervan is niet altijd duidelijk en lijkt niet direct genetisch bepaald te zijn, noch gerelateerd aan de manier van melkverstrekking.
Een veelvoorkomend probleem is dat kalveren direct na de geboorte van de moeder worden gescheiden. Dit kan leiden tot fysieke en mentale stress, wat de weerstand tegen ziekteverwekkers kan beïnvloeden. Wanneer kalveren niet direct bij de moeder drinken, krijgen ze mogelijk onvoldoende biest (moedermelk) binnen. Voor een optimale bescherming tegen ziekteverwekkers is het essentieel dat een kalf binnen één uur na de geboorte minimaal 3,5 liter biest krijgt, aangezien de darmwand na enkele uren al minder antistoffen opneemt.
Kalveren met onvoldoende biest-antistoffen hebben een significant grotere kans om te sterven aan een ziekte. De kalversector kampt met een hoog antibioticumgebruik, mede doordat het in het huidige systeem lastig is om potentiële ziekteverwekkers buiten de deur te houden. De vraag is niet óf kalveren ziek worden, maar wanneer.
Mogelijke oorzaken van slecht drinken
- Scheiding van moeder en kalf: Dit kan leiden tot stress en een verminderde weerstand.
- Onvoldoende biestopname: Kalveren die niet direct bij de moeder drinken, krijgen mogelijk niet genoeg biest binnen, wat essentieel is voor immuniteit.
- Tijdige opname van antistoffen: De darmwand van een kalf neemt na enkele uren na de geboorte minder antistoffen op uit biest.
- Problemen met de drinktechniek: Soms hebben kalveren de tong dwars in de bek, wat het drinken bemoeilijkt.
De rol van biest en antistoffen
Biest is de eerste melk die een moederdier produceert na de geboorte. Het is rijk aan voedingsstoffen, energie en, cruciaal, antistoffen. Deze antistoffen, ook wel immunoglobulinen (IgG's) genoemd, zijn essentieel voor de ontwikkeling van het immuunsysteem van het pasgeboren kalf. Een kalf wordt geboren zonder antistoffen en het eigen immuunsysteem is in de eerste weken nog onvoldoende ontwikkeld om infecties effectief te bestrijden. De opname van voldoende antistoffen via biest is daarom van levensbelang.
Om een hoge immuniteit te garanderen, dient een kalf binnen 3 uur na de geboorte tussen de 200-300 gram antistoffen op te nemen. Dit komt overeen met ongeveer 4 liter biest met een Brix-waarde van >22. Het is daarom aan te raden om de biestverstrekking in eigen hand te nemen om de kwaliteit en kwantiteit te waarborgen.
Methoden van biestverstrekking
Er zijn verschillende manieren om biest aan kalveren te verstrekken:
1. Spenenfles
De speenfles is een veelgebruikte methode. De eerste teugen drinken kalveren hier vaak goed uit, maar problemen kunnen later optreden. Het is belangrijk dat de speen de natuurlijke zuigbeweging van het kalf nabootst.
2. Slokdarmsonde
Wanneer een kalf niet wil drinken, kan een slokdarmsonde uitkomst bieden. Dit zorgt ervoor dat de biest direct in de lebmaag terechtkomt, wat cruciaal is voor de opname van voedingsstoffen en antistoffen. Het advies van jongveespecialisten is om na 24 uur geen sonde meer te gebruiken, tenzij strikt noodzakelijk. Het grootste risico bij sonderen is het per ongeluk inbrengen in de luchtpijp, wat kan leiden tot verstikking, verdrinking of longontsteking. Correct gebruik is essentieel.
Het gebruik van een sonde bij de eerste biestgift is acceptabel als het kalf onvoldoende biest binnenkrijgt via de speen. Het verstrekken van voldoende antistoffen en vocht is in zo'n geval belangrijker dan de stress van de ingreep.
3. Emmer
Sommige veehouders schakelen na een paar dagen over van de speenfles naar de emmer, waar kalveren rechtstreeks uit drinken. Dit kan een alternatief zijn voor de speenfles, maar vereist wel dat het kalf de techniek van het drinken uit een emmer leert.
Praktische tips voor veehouders
- Kwaliteit van biest: Controleer de Brix-waarde van de biest met een refractometer. Een waarde van minimaal 22 is wenselijk.
- Timing: Verstrek de eerste biestgift zo snel mogelijk na de geboorte, bij voorkeur binnen een uur.
- Hoeveelheid: Geef minimaal 3,5 liter biest per kalf, verdeeld over de eerste 12 uur.
- Temperatuur: Zorg dat de biest op lichaamstemperatuur (ongeveer 38°C) is.
- Hygiëne: Reinig alle gebruikte materialen (speenfles, sonde, emmer) grondig na elk gebruik om de verspreiding van bacteriën te voorkomen. Steriliseer materialen voor het eerste gebruik en bij ziekte van het kalf.
- Observatie: Houd de kalveren goed in de gaten. Let op tekenen van zwakte, lusteloosheid of uitdroging.
- Consultatie: Schakel bij aanhoudende problemen met drinken de hulp in van een jongveespecialist of dierenarts.
Het is belangrijk om te beseffen dat 'pensdrinken' (melk die via de sonde in de pens terechtkomt) kan leiden tot indigestie, ontsteking van de pens (rumenitis) en zelfs sepsis. Correct sonderen is daarom cruciaal om dit risico te minimaliseren.
Wat te doen als het kalf blijft weigeren?
Als een kalf ondanks de inspanningen niet wil drinken, is het raadzaam om professioneel advies in te winnen. Een dierenarts of specialist kan helpen de oorzaak te achterhalen en een behandelplan op te stellen. Dit kan variëren van het aanpassen van de drinkmethode tot het toedienen van medicatie of infuus.
Een kalf via een maagsonde voeden - Uitstekende basisvaardigheden
De gezondheid en groei van kalveren zijn van groot belang voor de toekomst van de melkveehouderij. Door alert te zijn op drinkproblemen en de juiste maatregelen te nemen, kan de kans op succesvolle opfok aanzienlijk worden vergroot.
tags: #kalfje #niet #in #moedermelk #koken