De geboorte van een kind is een bijzondere gebeurtenis. Om dit officiële moment te registreren, zijn er diverse formaliteiten die u dient te vervullen bij de gemeente waar uw kind geboren is. Dit proces, de geboorteaangifte, is een wettelijke verplichting en legt de basis voor de identiteit van uw kind.
De keuze van namen: voornaam en familienaam
De voornaam
U heeft de vrijheid om de voornaam of voornamen van uw kind te kiezen. Echter, de ambtenaar van de Burgerlijke Stand kan in specifieke gevallen een voornaam weigeren. Dit kan gebeuren als de voorgestelde naam:
- Aanleiding geeft tot verwarring, bijvoorbeeld door een typische meisjesnaam voor een jongen te kiezen of andersom.
- Het kind schade kan berokkenen, zoals een belachelijke, absurde of aanstootgevende naam.
- Derden kan benadelen, bijvoorbeeld door een bestaande familienaam als voornaam te kiezen.
Indien de ambtenaar van de Burgerlijke Stand een voornaam weigert en de ouders deze naam toch wensen te behouden, kunnen zij beroep aantekenen bij een burgerlijke rechtbank.
De familienaam
In België is de afstamming de basis voor identiteit, waarbij de naam een cruciaal element is. Vroeger, indien de ouders getrouwd waren, droeg het kind ambtshalve de naam van de wettelijke vader. Sinds 1 juni 2014 is er echter een nieuwe wet van kracht met betrekking tot de naam van het kind. Deze wet bepaalt dat een kind, wiens afstamming van zowel vaders- als moederszijde tegelijkertijd vaststaat, de naam van zijn vader, de naam van zijn moeder, of een samengestelde naam uit hun twee namen draagt. De ouders kiezen de naam van het kind op het moment van de aangifte van de geboorte, en de ambtenaar van de burgerlijke stand neemt hiervan akte. Bij onenigheid of afwezigheid van keuze draagt het kind de naam van de vader. Als de afstamming alleen van moederszijde vaststaat, draagt het kind de naam van de moeder. Staat de afstamming alleen van vaderszijde vast, dan draagt het kind de naam van de vader.
Let op: Vanaf 1 januari 2024 kan uw kind in Nederland zowel uw achternaam als die van uw partner krijgen, ook als het kind in het buitenland wordt geboren. Als dit in het buitenland niet mogelijk is, kan de naamskeuze in een Nederlandse gemeente worden vastgelegd of via een gemachtigde.
Procedure en termijnen voor geboorteaangifte
Wanneer, hoe en waar?
De ouders, of één van hen, hebben 15 dagen de tijd (zaterdagen, zon- en feestdagen inbegrepen) om de geboorte van een kind aan te geven bij de dienst Burgerlijke Stand van de gemeente waar het kind geboren is. De dag van de bevalling telt niet mee in deze termijn. Als de vijftiende dag na de bevalling op een zaterdag, zondag of wettelijke feestdag valt, dan heeft u nog tijd tot de eerstvolgende werkdag.
In sommige gemeenten, waaronder in België en Nederland, is het ook mogelijk om de geboorteaangifte direct in de kraamkliniek te doen. Deze aangifte verloopt op een vergelijkbare manier en biedt dezelfde garantie op authenticiteit van de akte. Ziekenhuizen en gemeentelijke diensten maken hiervoor gebruik van beveiligde informaticasystemen om dubbele aangiftes te voorkomen.
Benodigde documenten
Bij het doen van de aangifte dient u de volgende documenten mee te nemen:
- De vaststelling van geboorte, afgeleverd door het ziekenhuis of de vroedvrouw.
- Uw identiteitskaart.
- Eventueel uw trouwboekje of de akte van erkenning.
Als u in Nederland staat ingeschreven, hoeft u het burgerservicenummer (BSN) niet apart aan te vragen. Als u uw kind eerst moet erkennen (bijvoorbeeld omdat u niet getrouwd bent of geen geregistreerd partnerschap heeft), maakt u de naamskeuze tijdens de erkenning. Indien u vooraf een erkenningsakte heeft laten opmaken, dient u deze te uploaden bij een online aangifte. Zonder erkenningsakte is online aangifte niet mogelijk.
Erkenning van het kind
In Nederland is het voor de vader niet automatisch de wettelijke vader als hij niet getrouwd is met de moeder of geen geregistreerd partnerschap heeft. Hij dient het kind dan eerst te erkennen om juridisch de vader te worden. Dit kan gebeuren in het geboorteland of in Nederland. In België geldt dat de vader of meemoeder het kind enkel kan aangeven als hij of zij gehuwd is met de moeder of het kind voor de geboorte erkend heeft. Indien het kind nog niet erkend is, kan dit tijdens de aangifte in het gemeentehuis, waarbij zowel de moeder als de vader of meemoeder aanwezig moeten zijn. Een erkenning is niet altijd nodig; als u getrouwd bent, is dit niet vereist. Indien u iets wilt regelen voor uw kind, heeft u mogelijk de geboorteakte of een bewijs van erkenning nodig.
De erkenning van een kind kan in België vanaf het prille begin van de zwangerschap, maar vaak pas vanaf de zesde zwangerschapsmaand. Informeer bij de burgerlijke stand van uw woonplaats.
Advocate Binne Spoormans legt uit wat erkenning van het kind betekent
Wat gebeurt er na de aangifte?
Bij de geboorteaangifte ontvangt u een aantal geboortebewijzen. Deze documenten zijn essentieel voor het aanvragen van de kinderbijslag (in België het Groeipakket) en voor de inschrijving van uw kind bij het ziekenfonds of als persoon ten laste.
Ook bij een doodgeboren kind geldt een aangifteplicht vanaf een zwangerschapsduur van 180 dagen.
Geboorte in het buitenland
Wordt uw kind geboren in het buitenland, dan doet u de aangifte van geboorte in de buitenlandse gemeente waar uw kind geboren is. U vraagt een afschrift van de geboorteakte en neemt deze mee bij de inschrijving van uw kind in uw eigen gemeente van inschrijving in Nederland. Als u in Nederland woont en uw kind buiten Nederland wordt geboren, moet u de geboorte ook in Nederland aangeven. Een kind erkennen kan meestal in het geboorteland, maar ook in Nederland. De regels hierover verschillen per land. Buitenlandse akten moeten gelegaliseerd zijn en, indien opgesteld in een vreemde taal, vertaald worden door een beëdigde vertaler.
Kosten
Aan de aangifte van een kind zijn geen kosten verbonden.
