Gebruiksaanwijzing en adviezen voor het gebruik van speentjes en speenkoorden

Een speentje kan een onmisbaar hulpmiddel zijn voor een kind, vooral wanneer u onderweg bent. Het biedt troost en kan helpen bij het kalmeren van jonge kinderen en baby's. Echter, het gebruik van speentjes brengt ook uitdagingen met zich mee, zoals het verliezen of vies worden ervan. Dit artikel biedt een uitgebreide gids over het gebruik, het veilig houden en het afleren van speentjes, evenals adviezen rondom speenkoorden en knuffeldoekjes.

Het belang van speentjes en de uitdagingen

Baby's en jonge kinderen hebben een natuurlijke zuigreflex die hen helpt bij het voeden en die ook troost biedt. Het zuigen op een speen kan deze behoefte bevredigen, vooral nadat ze overschakelen op vast voedsel en uit een beker drinken. Dit kan kinderen helpen om snel en rustig in slaap te vallen.

Echter, het constant verliezen van speentjes kan frustrerend zijn voor zowel kind als ouder. Jonge kinderen hebben vaak oncontroleerbare bewegingen, waardoor een speentje gemakkelijk uit de mond kan vallen, bijvoorbeeld in de wandelwagen of op de grond. Wanneer een speentje op de grond valt, kan het vies worden, met name in zand, waardoor het niet meer hygiënisch is om het terug in de mond van het kind te stoppen.

Oplossingen om speentjes veilig te houden

Om te voorkomen dat speentjes snel kwijtraken of op de grond vallen, zijn er verschillende handige hulpmiddelen beschikbaar.

Speenkoorden

Een speenkoord is ontworpen om de fopspeen te bevestigen aan de kleding van het kind. Dit voorkomt dat de speen op de grond valt. De bevestiging gebeurt door middel van een clip aan de kleding en een lusje aan de speen. Het is het handigst om een speen met een ring te gebruiken, waaraan het lusje van het speenkoord kan worden bevestigd. Hoewel het ook mogelijk is om het koordje aan een gleuf in de speen te bevestigen, kan dit tijdens het gebruik als minder comfortabel worden ervaren.

• Bevestiging: De clip van het speenkoord wordt aan de kleding van het kind bevestigd.
• Speenbevestiging: Het lusje van het speenkoord wordt door de ring of gleuf van de speen gehaald en vervolgens door het koordje zelf getrokken om de speen vast te zetten.

Veiligheidsvoorschriften voor speenkoorden:

• Een speenkoord mag niet gebruikt worden in de wieg of in een bedje, vanwege het risico op verstikking.
• De maximale lengte van een speenhouder, volgens de Europese norm, is 22 centimeter.
• Maak de speenhouder nooit langer door deze te bevestigen aan andere koorden, linten of veters, om wurging te voorkomen.
• Een speenkoord is niet geschikt als speelgoed of bijtspeeltje.

Speendoekjes en knuffels

Een speendoekje of een knuffeldoekje kan ook helpen om een speen minder snel kwijt te raken. Door iets groters aan de speen te bevestigen, is het sneller zichtbaar als de speen ontbreekt. Bovendien kan een knuffeldoekje helpen om de speen op te vangen als het kind deze uitspuugt. Veel knuffeldoekjes zijn zacht, leuk ontworpen en kunnen ook zonder speen gebruikt worden. Sommige hebben een apart vakje om de speen in te bewaren. Het is belangrijk dat het speendoekje niet te zwaar is, zodat de speen goed in het mondje van het kind blijft zitten.

Bij het vastmaken van een knuffeldoekje aan een speen is het belangrijk dat het ontwerp dit toelaat, bijvoorbeeld door een speciaal stukje stof waar de speen aan bevestigd kan worden. Als dit ontbreekt, kan de knuffeldoek niet aan de speen worden bevestigd.

Speenknuffels

Een speenknuffel, zoals de MijnNami speenknuffel, combineert een zachte pluche knuffel met een fopspeen. Dit maakt het speentje makkelijk terug te vinden en biedt comfort en veiligheid aan de baby. Het kan ook bijdragen aan de hand-oog coördinatie wanneer de baby leert de speenknuffel vast te pakken en de speen terug naar de mond te brengen. De speen zelf is vaak gemaakt van medische kwaliteit siliconen, vrij van BPA, PVC, weekmakers en latex.

Fopspeenhouders

Een fopspeenhouder is een handige oplossing om een speen niet constant te hoeven zoeken in een tas, bijvoorbeeld tijdens wandelingen. Dit zorgt ervoor dat er altijd een schone fopspeen bij de hand is. Fopspeenhouders zijn vaak gemaakt van zacht siliconenmateriaal.

Verschillende soorten fopspenen

Er bestaan diverse soorten fopspenen, die verschillen in vorm en materiaal. De vorm van de speen kan invloed hebben op de zuig- en sabbeltechniek van de baby, wat belangrijk kan zijn, met name bij borstvoeding. Sommige spenen zijn gevormd naar de tepel om tepelverwarring te voorkomen.

De speen dient voor gebruik gereinigd te worden met lauwwarm water en zeep. Belangrijk is om de speen regelmatig te vervangen volgens de aanwijzingen van de fabrikant en de vervaldatum te respecteren.

Hygiëne van fopspenen

Goede hygiëne is essentieel voor de gezondheid van baby's, die in de eerste maanden erg vatbaar zijn voor ziektekiemen. Fopspenen kunnen vuil en bacteriën verzamelen, zelfs als ze er schoon uitzien.

Steriliseren van fopspenen

• Eerste zes maanden: Fopspenen dienen dagelijks gesteriliseerd te worden.
• Vóór eerste gebruik: Nieuwe fopspenen moeten altijd gekookt worden om vuil en ziektekiemen te verwijderen.
• Na zes maanden: Wanneer baby's ouder zijn en meer in hun mond stoppen, is tweemaal per week steriliseren voldoende.

Methoden voor het steriliseren van fopspenen:

1. Uitkoken in water: Spoel de speen af, knijp lucht eruit, leg de speen in een steelpan met water, breng aan de kook en kook gedurende 5-10 minuten. Laat volledig afkoelen.
2. Magnetronsterilisatie: Gebruik speciale magnetronzakjes of een bijgeleverd doosje. Volg de instructies op de verpakking voor waterhoeveelheid en tijdsduur.
3. Sterilisator: Gebruik een speciale fopspeensterilisator of een algemene sterilisator voor babyflessen en andere babyartikelen.

Schoonmaken van fopspenen

Na de eerste zes maanden kan een fopspeen dagelijks schoongemaakt worden met afwasmiddel en grondig afgespoeld onder stromend water. Zorg ervoor dat alle zeepresten verwijderd zijn. Heet water kan ook gebruikt worden, maar laat de speen afkoelen voor gebruik.

Bewaren van gesteriliseerde fopspenen

Gesteriliseerde fopspenen dienen bewaard te worden in een gesteriliseerd, verzegeld bakje om besmetting te voorkomen.

De invloed van speen- en duimzuigen op de ontwikkeling

Zuigen op een speen of duim kan invloed hebben op de mondontwikkeling van een kind. Hoewel het een veilig gevoel en troost kan bieden, zijn er mogelijke nadelen verbonden aan langdurig gebruik.

Verschillen met duimzuigen

Fopspeenzuigen gebeurt doorgaans symmetrisch, waarbij de speen in het midden van de mond zit. Duimzuigen daarentegen kan het gebit veel sterker beïnvloeden. Voor baby's jonger dan 1 jaar die fopspeenzuigen, is er een verhoogd risico op middenoorontstekingen.

Nadelen van speen- en duimzuigen

• Verstoord evenwicht van mondspieren: Door het naar beneden drukken van de tong kan het evenwicht van de mondspieren verstoord raken.
• Kaak- en tandafwijkingen: De kaak kan smaller worden, wat kan leiden tot een "open beet" waarbij de kiezen niet goed op elkaar passen.
• Open mondgedrag: Dit kan resulteren in mondademhaling, met gevolgen voor de gezondheid.
• Verhoogde kans op infecties: Mondademhaling kan leiden tot verkoudheid, keel- en oorontstekingen.
• Sociale gevolgen: Een kind dat op latere leeftijd nog een speen gebruikt, kan hierdoor gepest worden.

Het is raadzaam om speen- en duimzuigen af te leren voordat het kind 3 jaar oud is, ruim voordat de definitieve tanden gevormd zijn. Bij borstvoeding wordt geadviseerd om zowel duim- als fopspeen te vermijden om de natuurlijke zuigreflex van de baby te bevredigen met borstvoeding op verzoek.

Afleren van speengebruik: tips en adviezen

Het afleren van speengebruik kan een uitdaging zijn, maar met de juiste aanpak is het goed te realiseren. Het is voor veel kinderen makkelijker om van een speen afscheid te nemen dan van duimzuigen, omdat de speen weggelegd kan worden.

7 succesvolle tips om te stoppen met spenen

1. Positieve benadering: Benader het stoppen met spenen altijd positief. Stimuleer het kind door te laten blijken dat u trots bent. Beloon het goede gedrag, bijvoorbeeld wanneer het kind een periode zonder speen doorbrengt.
2. Uitleg geven: Vertel het kind over de mogelijke gevolgen voor de kaak, tanden, gezicht, spraak en mogelijke infecties. Dit kan een goede motivatie zijn om te stoppen.
3. Samen de speen wegleggen: Laat het kind bedenken wat er met de speen moet gebeuren (weggooien, begraven, knutselen).
4. Zoek een zachte knuffel: Bied troost en afleiding met een zachte knuffel of doekje, maar let erop dat het kind deze niet in de mond stopt.
5. Overdag beginnen: Leer het spenen overdag af wanneer het kind thuis is en meer afleiding heeft.
6. Belonen: Beloon elk stapje vooruit met bijvoorbeeld stickers, een kalender, een klein cadeautje, een lekkere pannenkoek of een gekozen toetje.
7. 's Nachts afleren: Wanneer de behoefte aan de speen overdag minimaal is, kan het afleren 's nachts beginnen. Dit is lastiger omdat de speen vaak een hulpmiddel is om in slaap te vallen. Indien nodig, haal de speen uit de mond tijdens het slapen en sluit de mond zachtjes om neusademhaling te stimuleren.

12 praktische adviezen van gespecialiseerde logopedisten

1. Geen excuses: Verzin geen excuses om het kind toch te laten spenen.
2. Ouderlijke steun: Ouders/verzorgers moeten er (samen) achter staan en het kind positief en consequent begeleiden.
3. Niet uit de mond trekken: Dit werkt niet en kan boosheid opwekken.
4. Geduld bij drift/huilbuien: Houd voet bij stuk tijdens driftbuien. Afleiding kan helpen.
5. Bewustwording: Observeer samen het "open mondgedrag" en onverstaanbaar spreken bij anderen.
6. Kinderen laten meedenken: Laat het kind zelf een manier bedenken om te stoppen, dit toont respect en serieusheid. Blijf geduldig en geef extra uitleg.
7. Stress en straffen vermijden: Kleine stapjes met enthousiaste reacties werken beter.
8. Groot zijn motiveren: Benadruk dat grote mensen geen speen gebruiken.
9. Hulp inschakelen: Vraag hulp van een logopedist, juf, tandarts, of zelfs Sinterklaas. Praat ook met vriendjes.
10. Consequent zijn: Keur het speengebruik niet de ene keer af en de andere keer goed. Wees volledig en duidelijk.
11. Videodagboek (voor oudere kinderen): Laat het kind dagelijks een filmpje maken over het stoppen met spenen.
12. Buddy inschakelen: Vraag een familielid (opa, oma, tante, oom) om te helpen.

De redenen achter speen- en duimzuigen

Zuigen op een speen of duim geeft kinderen een gevoel van veiligheid en werkt als een troostmiddel. Dit is vergelijkbaar met de zuigreflex die baby's gebruiken om voedsel binnen te krijgen. Na het overstappen op vast voedsel kan de zuigbehoefte blijven bestaan. Het helpt kinderen om snel en rustig in slaap te vallen, wat het afleren ervan bemoeilijkt.

Uitleg die kan helpen bij het stoppen met spenen

Ouders kunnen kinderen helpen stoppen met spenen door middel van duidelijke uitleg en het benadrukken van de voordelen van stoppen.

Groei en ontwikkeling

Kinderen die groot zijn, hebben geen speen meer nodig. Het gebruik van een speen als ze groter zijn, kan als "raar" worden beschouwd. Vergelijk dit met volwassenen die een speen gebruiken en benadruk de voordelen van groot zijn, zoals praten, snoep eten, sporten en naar school gaan.

Gebit en kaakvorm

Uitleg over hoe speen- en duimzuigen de tanden en kiezen scheef kunnen laten staan, kan motiverend werken. Vergelijk de vorm van de mond met een boog die smaller en spitser wordt door het zuigen, waardoor tanden minder ruimte hebben en scheef kunnen gaan staan. Het tonen van afbeeldingen van gebitten met een open beet door speen- of duimzuigen kan de impact illustreren.

Hygiëne

Het idee dat er "vieze beestjes" (bacteriën) op de speen zitten, kan kinderen ontmoedigen. Door de speen vies te maken met modder en het kind deze vast te laten pakken, kan het visueel gemaakt worden dat de speen niet schoon is. Uitleg over hoe bacteriën op de speen komen en hoe ze ingeslikt kunnen worden, kan helpen.

OMFT: Oro Myofunctionele Therapie

Oro Myofunctionele Therapie (OMFT) is een specialisatie van logopedie die gericht is op het herstellen van het evenwicht van de mondspieren. Dit is met name effectief bij kinderen die langdurig speen-, duim-, vingerzuigen of nagelbijten. Afwijkend mondgedrag kan leiden tot slissen, verkeerd slikken, kaakvervorming, scheefstand van tanden en kiezen, onduidelijk praten en open mondgedrag.

De rol van OMFT

• Eerste stap: Stoppen met de afwijkende mondgewoonten.
• Oefeningen: Gericht op het herstellen van de spierbalans en het correcte gebruik van de tong.
• Voordelen: Kan voorkomen dat een beugel nodig is, het beugeltraject verkorten en de resultaten van een beugelbehandeling blijvend maken.

De meest toegepaste volgorde is OMFT-orthodontie-OMFT. De behandeling is het meest effectief bij kinderen tussen de zes en acht jaar.

Het vervangen van spenen door kauwsieraden

Hoewel kauwsieraden op het eerste gezicht een alternatief lijken voor speentjes, worden ze afgeraden. Het gebruik van een bijtketting kan de tong nog steeds naar beneden in de mond drukken, waardoor de verkeerde mondgewoonten en de bijbehorende gevolgen (open mondgedrag, kaakafwijkingen, spraakproblemen) blijven bestaan.

Belang van neusademhaling bij open mondgedrag

Bij open mondgedrag ademt het kind vaak door de mond, zowel overdag als 's nachts. Dit is nadelig omdat:

• Filterfunctie neus ontbreekt: Lucht wordt niet gefilterd, waardoor bacteriën en virussen direct in de longen komen. Dit leidt tot vaker verkoudheid en keel-/oorontstekingen.
• Spraakbeïnvloeding: Verkeerde ademhaling en mondspierbalans kunnen leiden tot zacht en onduidelijk praten.
• Energiegebrek: Mondademhaling is sneller dan neusademhaling, wat kan leiden tot hyperventilatie en weinig energie.
• Kaakvorming: Mondademhaling en afwijkend slikpatroon kunnen de bovenkaak smal maken en naar voren laten steken, waardoor tanden onvoldoende ruimte hebben om recht te groeien.

Het aanpakken van de functie van de mondspieren, bijvoorbeeld met specialistische logopedie (OMFT), is essentieel om de kaakvorm te verbeteren.

tags: #speen #knuffel #gebruiksaanwijzing