Wat is lage bloeddruk tijdens de zwangerschap?
Lage bloeddruk tijdens de zwangerschap, ook wel hypotensie genoemd, wordt omschreven als een bloeddruk onder de norm. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ligt de ideale bloeddruk tussen 115 en 120 mm Hg voor de systolische druk en tussen 75 en 80 mm Hg voor de diastolische druk. Met andere woorden, een bloeddruk van ongeveer 12/7.
Als de bloeddruk te laag is, is er te weinig druk in de bloedvaten. Bloed vervoert zuurstof naar organen en weefsels die dat nodig hebben. Als de bloeddruk van een vrouw tijdens de zwangerschap te laag is, krijgen de hersenen onvoldoende zuurstof, wat kan leiden tot duizeligheid en een gevoel van malaise.
Symptomen van lage bloeddruk bij zwangere vrouwen
Tijdens de zwangerschap ondergaat een vrouw diverse veranderingen, vooral op hormonaal vlak, die kunnen leiden tot een daling van de bloeddruk. De klinische symptomen zijn typisch een intense en buitengewone vermoeidheid. Zwangere vrouwen kunnen ook last hebben van duizeligheid en een licht gevoel in het hoofd, vooral als ze plotseling van houding veranderen of lang rechtop staan.
Dit kan leiden tot flauwvallen, met of zonder bewustzijnsverlies. Andere symptomen zijn hoofdpijn, bleekheid en koud zweet. Soms ook wazig zien en oorsuizingen.
Specifieke oorzaken van lage bloeddruk tijdens de zwangerschap
Er zijn verschillende redenen waarom de bloeddruk daalt tijdens de zwangerschap:
- Hormonale schommelingen: Tijdens de zwangerschap stijgt het progesterongehalte bij zwangere vrouwen. Hierdoor verwijden de wanden van de bloedvaten zich, wat leidt tot een daling van de bloeddruk, vooral in het eerste trimester.
- Samendrukking van de vena cava (holle ader) vanaf het tweede trimester: De vena cava inferior loopt over de achterkant van de baarmoeder, aan de rechterkant, en zorgt voor de terugstroming van bloed vanuit de benen en het bekken naar het hart. Hoe groter de baarmoeder wordt, hoe groter het risico op compressie van de vena cava, vooral als de moeder op haar rechterzij of -rug ligt.
- Bloedtoevoer naar de placenta en de baby: Tijdens het derde trimester van de zwangerschap moet het hart 1,25 liter extra bloed per minuut rondpompen om de foetus van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Deze extra inspanning kan nadelig zijn voor de moeder en leiden tot bloeddrukdalingen.
Risico's van hypotensie voor moeder en baby
Een matige daling van de bloeddruk is doorgaans niets om je zorgen over te maken tijdens de zwangerschap; het is een normaal gevolg van de hormonale en lichamelijke veranderingen. Het kan echter wel een bron van ongerustheid zijn voor de moeder, uit angst om te vallen, het bewustzijn te verliezen en de gezondheid van de baby aan te tasten.
Ernstige hypotensie daarentegen kan zowel de moeder als de baby schaden. De moeder kan het bewustzijn verliezen of in shock raken. Bij een val kan de foetus gewond raken. Ernstige lage bloeddruk bij de moeder kan leiden tot onvoldoende bloedtoevoer naar de baby, wat resulteert in een ontoereikende toevoer van zuurstof en voedingsstoffen. Dit kan leiden tot een achterblijvende groei van de foetus, een laag geboortegewicht, vroeggeboorte, maar ook tot foetale nood tijdens de bevalling.
Preventieve maatregelen tegen lage bloeddruk bij zwangere vrouwen
Er zijn enkele eenvoudige, dagelijkse preventieve maatregelen om zwangerschapsgerelateerde hypotensie tegen te gaan:
- Vermijd langdurig staan.
- Vermijd op de rug liggen, omdat dit de veneuze afvoer belemmert.
- Vermijd op de rechterzij liggen, wat de vena cava (holle ader) kan samendrukken.
Aanstaande moeders leggen zich daarom bij voorkeur op hun linkerzij, met hun benen gebogen en iets omhoog. Zwangere vrouwen moeten ook opletten dat ze niet abrupt van houding veranderen.
Regelmatige lichaamsbeweging, verenigbaar met de zwangerschap, helpt om de veneuze terugstroom te verbeteren en een lage bloeddruk te bestrijden. Ook een goede hydratatie heeft een gunstig effect, omdat water het bloedvolume vergroot.
Als je je duizelig of onwel voelt, moet je gaan zitten of liggen waar je bent om te voorkomen dat je valt.
Mogelijke behandelingen voor lage bloeddruk tijdens de zwangerschap
Bij elke prenatale controle moet de bloeddruk van een zwangere vrouw worden gecontroleerd. Als de daling van de bloeddruk tijdens de zwangerschap matig is, zijn enkele eenvoudige tips en een regelmatige controle voldoende.
In sommige gevallen van ernstigere hypotensie wordt een medische behandeling voorgeschreven. Dit kunnen medicijnen zijn om de bloeddruk te verhogen (vasopressoren) en intraveneuze zoutoplossingen (om het bloedvolume te verhogen).
Aanbevolen medische behandeling voor lage bloeddruk tijdens de zwangerschap
De medische behandeling van lage bloeddruk tijdens de zwangerschap is afhankelijk van de ernst ervan en omvat:
- Regelmatige bloeddrukcontroles door de arts en door de patiënt thuis.
- Controle van de bloedstroom naar de foetus (Doppler).
- Urine- en bloedonderzoeken en aanvullende echografieën.
In het geval van ernstige hypotensie kan een opname in het ziekenhuis nodig zijn voor nauwgezette controles.
Andere veelvoorkomende zwangerschapskwaaltjes
Naast lage bloeddruk kunnen zwangere vrouwen ook te maken krijgen met andere veelvoorkomende kwalen:
Aambeien
Aambeien zijn vergrote en uitgestulpte bloedvaten bij de anus. De wanden van spieren en bloedvaten worden slapper door het hormoon progesteron, waardoor de bloedvaten bij de anus naar buiten stulpen, mede door verhoogde druk. Obstipatie en de druk tijdens de bevalling kunnen hieraan bijdragen.
Wat doe je eraan? Probeer verstopping te voorkomen door goed te drinken en vezelrijk te eten. Bij aambeien is zalf verkrijgbaar bij de drogist of apotheek, zoals Curanol.
Meer afscheiding
In de zwangerschap zijn de slijmvliezen, inclusief die in de vagina, beter doorbloed, wat kan leiden tot meer afscheiding. Normale afscheiding is doorzichtig, witachtig van kleur en vloeibaar.
Wat doe je eraan? In principe niets, tenzij de afscheiding afwijkt van normaal (brokkelig wit, groen, geel, vreemd ruikend) of gepaard gaat met jeuk. Bij een candida-infectie kan Canesten gyno gebruikt worden. Bij twijfel of aanhoudende klachten is overleg met een arts aan te raden.
Bandenpijn
Bandenpijn is een stekende, trekkende of zeurende pijn, meestal onder aan de zijkant van de buik. Dit ontstaat als de banden waarmee de baarmoeder vastzit oprekken door de groeiende baarmoeder.
Wat doe je eraan? Soms helpt een ondersteunende buikband of een stevige, hoge onderbroek. Bandenpijn is niet gevaarlijk.
Bekkeninstabiliteit
Door hormoonveranderingen verweken de verbindingen tussen de botten en verandert het gewicht van de buik, wat kan leiden tot bekkenklachten.
Wat doe je eraan? Let op je houding, verdeel het gewicht gelijkmatig, houd je rug en schouders recht. Bij klachten kan een fysiotherapeut helpen.
Tandvleesproblemen
Door hormoonveranderingen kan het tandvlees wat roder en opgezwollen worden en sneller bloeden tijdens het tandenpoetsen.
Wat doe je eraan? Poets twee keer per dag grondig en reinig dagelijks de ruimtes tussen de tanden. Ga naar de tandarts voor controles en maak een extra afspraak bij zwelling, bloedingen of ontsteking. Tandvleesontsteking kan een verhoogd risico op vroeggeboorte geven.
Bloedverlies
Bloedverlies tijdens de zwangerschap komt regelmatig voor, vooral in de eerste drie maanden. Oorzaken kunnen innesteling, een wondje aan de baarmoedermond, miskraam, bloedverlies na vrijen, obstipatie of een blaasontsteking zijn.
Wat doe je eraan? Verlies van de slijmprop met wat bloed is meestal niet alarmerend, tenzij er zorgen zijn.
Duizeligheid
Duizeligheid kan veroorzaakt worden door lage bloeddruk (na te snel opstaan), een laag suikergehalte (na te lang niet eten) of bloedarmoede.
Harde buiken
Harde buiken zijn samentrekkingen van de baarmoederspieren, vaak meer voorkomend aan het einde van de zwangerschap. Ze kunnen ook veroorzaakt worden door een blaasontsteking.
Wat doe je eraan? Rust nemen kan helpen bij hinderlijke harde buiken.
Hartkloppingen
Het hart moet in de zwangerschap 40% meer bloed rondpompen, wat kan leiden tot hartkloppingen.
Wat doe je eraan? Hartkloppingen trekken vanzelf weg. Bij een onregelmatige hartslag is medische aandacht nodig.
Hoge bloeddruk en zwangerschapsvergiftiging
Een deel van de vrouwen ontwikkelt later in de zwangerschap een hoge bloeddruk (hypertensie) of zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie of HELLP-syndroom).
Wat doe je eraan? Hoge bloeddruk en zwangerschapsvergiftiging kunnen niet voorkomen of genezen worden; de enige echte oplossing is bevallen. Bij klachten is het belangrijk contact op te nemen. Bij milde klachten zoals misselijkheid of hoofdpijn, kan rust en paracetamol helpen. Bij aanhoudende of meerdere klachten is medisch advies noodzakelijk.
Hoofdpijn
Hoofdpijn kan later in de zwangerschap ontstaan door een verkeerde houding, slecht slapen of als symptoom van zwangerschapsvergiftiging.
Wat doe je eraan? Zorg voor voldoende drinken, regelmatig eten en slaap. Paracetamol mag gebruikt worden volgens de normale dosering. Bij twijfel aan zwangerschapsvergiftiging is contact met een zorgverlener essentieel.
Jeuk
Jeuk ontstaat meestal door het rekken van de huid of een droge huid. Soms kan hormonale disfunctie van de lever leiden tot jeuk.
Wat doe je eraan? Smeer met een vette zalf, drink voldoende water en probeer niet te krabben. Wisselbaden met koud water kunnen verlichting bieden.
Kuitkrampen
De precieze oorzaak van kuitkrampen in de zwangerschap is onduidelijk.
Wat doe je eraan? Strek het been of trek de tenen naar je toe. Preventief kan kuitmassage, een warm bad, voldoende drinken en de benen omhoog leggen helpen.
Brandend maagzuur
Door zwangerschapshormonen werkt het klepje van de maag minder goed, waardoor maagzuur makkelijker omhoog kan komen.
Wat doe je eraan? Niet te veel eten voor het slapengaan, een glas melk op het nachtkastje en het hoofdeinde van het bed iets omhoog kan helpen.
Misselijkheid
Hormonen spelen een rol bij misselijkheid, die bij veel zwangere vrouwen in het begin van de zwangerschap voorkomt. Een extreme vorm is hyperemesis gravidarum.
Wat doe je eraan? Bij extreme misselijkheid, gewichtsverlies, ondervoeding of uitdroging is contact met een zorgverlener noodzakelijk.
Spataderen
Spataderen ontstaan door verslapping van de bloedvatwanden, toegenomen bloedvolume en verminderde terugstroom door de groeiende baarmoeder.
Wat doe je eraan? Regelmatig bewegen en langdurig staan of zitten vermijden kan de kans verkleinen. Steunkousen kunnen verlichting bieden bij klachten.
Vaak plassen
Vaak plassen hoort bij de zwangerschap en er is weinig aan te doen.
Vermoeidheid
Ongeveer 90% van de zwangeren ervaart vermoeidheid, vooral in het eerste trimester en aan het einde van de zwangerschap. Dit komt door hormonale veranderingen, het extra werk van het lichaam en andere zwangerschapskwaaltjes.
Wat doe je eraan? Luister naar je lichaam, neem voldoende rust, eet en drink voldoende, en blijf bewegen.
Verstopping (obstipatie)
Verstopping houdt in dat de stoelgang moeizaam is, minder frequent en harder.
Wat doe je eraan? Voldoende drinken, vezelrijk eten en bewegen. Indien nodig kan lactulose ingenomen worden.
Vocht vasthouden (oedeem)
Het lichaam houdt meer vocht vast tijdens de zwangerschap, wat kan leiden tot oedeem, vooral in de benen.
Wat doe je eraan? Voldoende drinken, benen omhoog leggen en blijven bewegen. Vocht verdwijnt pas na de bevalling.
Zwangerschapsstriemen (striae)
Zwangerschapsstriemen ontstaan als het onderhuidse bindweefsel scheurt door snelle groei van buik en borsten.
Wat doe je eraan? Vaak is dit vooral een kwestie van aanleg. Vette zalven kunnen de huid soepel houden.
tags: #slap #voelen #zwangerschap