Een testament is een document waarin u uw laatste wensen kunt vastleggen. Het kan gaan om de verdeling van uw vermogen, maar ook om andere zaken die u belangrijk vindt, zoals de zorg voor minderjarige kinderen of uw wensen met betrekking tot uw lijkbezorging. In dit artikel bespreken we de mogelijkheden die u heeft om specifieke wensen in uw testament op te nemen, met speciale aandacht voor de voogdij over minderjarige kinderen en de nalatenschap die zij ontvangen.
De zorg voor minderjarige kinderen
Een veelvoorkomende zorg bij ouders is wat er met hun minderjarige kinderen gebeurt als zij beiden zouden overlijden. Om hier zekerheid over te krijgen, kunt u in uw testament een testamentaire voogd aanwijzen. Dit is de enige manier waarop u maximale invloed kunt uitoefenen op wie de zorg voor uw kinderen op zich neemt.
Het is belangrijk om te weten dat zolang één van de ouders nog in leven is, deze ouder het ouderlijk gezag blijft uitoefenen. Er wordt dan geen voogd aangesteld. De overlevende ouder neemt alle beslissingen met betrekking tot het kind, met uitzondering van die waarvoor voorheen al de toestemming van de vrederechter nodig was. Als echter ook de tweede ouder overlijdt voordat het kind achttien jaar oud is, wordt het kind wel onder voogdij geplaatst. De voogd beheert dan ook de bezittingen van het kind, altijd in het belang van het kind.
U kunt ervoor kiezen om één of twee personen aan te wijzen als voogd. Dit kan zelfs al voordat er kinderen geboren zijn. De aanwijzing van een voogd dient in een testament te gebeuren; een afzonderlijke notariële akte is hiervoor niet voldoende.
De testamentvorm (eigenhandig, authentiek of internationaal) is hierbij irrelevant, hoewel een aanduiding in een authentiek of internationaal testament wordt aanbevolen om zeker te zijn dat uw keuze wordt gevolgd. De keuze van de voogd is in principe vrij, maar meestal wordt gekozen voor een nauw familielid, een partner of een stiefouder. Normaal gesproken wordt één voogd aangeduid die zowel de zorg voor de persoon van de minderjarige(n) als het beheer van diens goederen op zich neemt. In uitzonderlijke omstandigheden met complexe vermogens kan het aangewezen zijn om een persoonlijke voogd en een financiële voogd aan te duiden.
Wanneer ouders bij leven een voogd hebben aangeduid en later van gedachten veranderen, is dit geen probleem. Na een definitieve keuze kunnen de ouders er zo goed als zeker van zijn dat de gekozen voogd de voogdijopdracht zal aanvaarden. De vrederechter homologeert de aanduiding van de voogd, waarbij hij de door de ouders aangewezen voogd enkel mag weigeren bij ernstige redenen die het belang van het kind schaden, zoals een zware strafrechtelijke veroordeling van de voogd.
U kunt er ook voor kiezen om een toeziend voogd aan te duiden indien één ouder overlijdt. Indien u een voogd aanwijst, kunt u zelfs enkele richtlijnen voorschrijven met betrekking tot huisvesting en belangrijke beslissingen omtrent gezondheid, opleiding en ontspanning.
Indien er geen voogdijvoorziening in de testamenten is getroffen, zal de rechter bepalen wie de voogd wordt. Hij raadpleegt de familie en bekijkt samen wat de beste oplossing is. Vaak wordt de beslissing in onderling overleg genomen. Als er geen oplossing gevonden wordt, kan de rechter advies vragen aan de Raad voor de Kinderbescherming.
Ouders kunnen, al dan niet gezamenlijk, een voogd aanwijzen door een verklaring af te leggen voor de vrederechter van hun woonplaats of voor een notaris van hun keuze. Ook in hun testament kunnen zij een voogd aanwijzen, dit moet echter voor iedere ouder in een afzonderlijk testament gebeuren.
De nalatenschap die de minderjarige toekomt
Een andere belangrijke kwestie is wat er gebeurt met de nalatenschap die aan een minderjarig kind toekomt na het overlijden van een ouder. De wet bepaalt dat ouders de goederen van hun minderjarige kinderen moeten beheren. Dit kan echter leiden tot frustraties, met name bij gescheiden ouders, omdat het beheer en gebruik van de erfenis bij de andere ouder of diens ex-partner terechtkomt.
De wet voorziet echter in een oplossing voor gescheiden ouders die dit willen vermijden. Het vruchtgenot op goederen die een minderjarig kind erft van een overleden ouder kan aan de andere ouder worden ontnomen. Dit kan worden vastgelegd in het testament.
Wat betreft het beheer van de goederen, is er enige discussie in de juridische wereld. Aangezien het beheer deel uitmaakt van het ouderlijk gezag, komt dit toe aan de ouder die nog in leven is. De meeste juristen zijn echter van mening dat het beheer via testament kan worden overgedragen aan een derde persoon tot het kind een bepaalde leeftijd heeft bereikt. Dit gebeurt door middel van een bewindsclausule in het testament. U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om een familielid of een ander vertrouwd persoon aan te duiden voor het beheer van de nalatenschap, zodat deze niet in handen komt van uw ex-echtgenoot.
U kunt ook kosteloos een verklaring afleggen ten overstaan van de vrederechter zonder dat u noodzakelijk een testament hoeft op te stellen. Als beide ouders bij leven een voogd willen aanduiden, moet dit via een verklaring voor een notaris of vrederechter. Als er slechts één ouder nog leeft, kan deze dit ook bij testament regelen.
Het recht om goederen te gebruiken, ook wel vruchtgebruik genoemd, geeft het recht om goederen te gebruiken. Gaat het om een huis, dan geeft vruchtgebruik het recht om er te wonen of om het huis te verhuren en de huurgelden te innen. De langstlevende partner mag dus in het huis blijven wonen of het verhuren en de huurgelden ontvangen, zelfs als hij of zij niet in de aankoop van het huis investeerde. De langstlevende krijgt ook de dividenden uit aandelen en de intresten op bankrekeningen. Dit geldt voor de gehele nalatenschap, met uitzondering van de gezinswoning en de inboedel. Zelfs als u laat opnemen dat alles naar uw kinderen gaat, krijgt de langstlevende partner toch het vruchtgebruik van de gezinswoning. Dit kan worden vastgelegd in uw testament, op voorwaarde dat u al langer dan zes maanden uit elkaar bent en de rechter al toestemming vroeg om apart te gaan wonen.
Maakte u geen testament, dan krijgt de overlevende samenwonende partner enkel het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. U kunt in uw testament de gezinswoning en de inboedel aan uw kinderen laten.
Andere niet-patrimoniale wensen
Naast vermogensrechtelijke zaken kunt u in uw testament ook andere wensen opnemen die niets met uw vermogen te maken hebben. Dit wordt ook wel aangeduid als extra-patrimoniale wensen.
Lijkbezorging en begrafenis
Het is mogelijk om in uw testament wensen over de lijkbezorging en begrafenis op te nemen. Iedere persoon mag immers kiezen wat er met zijn stoffelijk overschot gebeurt (begraven of cremeren). Nabestaanden zijn verplicht de laatste wensen te eerbiedigen, indien zij hiervan kennis hebben. Vaak worden testamenten echter pas na de begrafenis behandeld, waardoor wensen soms te laat bekend zijn. Het is daarom aan te raden om deze beschikkingen ook bij de gemeente kenbaar te maken.
Orgaandonatie
U kunt in uw testament uitdrukkelijk bepalen dat u orgaandonor wenst te zijn. De regel is dat iedere persoon na zijn overlijden een donor is, tenzij er bij leven uitdrukkelijk verzet is aangetekend. Een tweede mogelijkheid is dat de nabestaanden deze wens tot verzet meedelen aan de arts van de overledene. De nabestaanden kunnen echter geen verzet doen tegen orgaanverwijdering als de overledene uitdrukkelijk heeft meegedeeld hiermee akkoord te gaan. Een bepaling hierover in een testament kan discussie vermijden.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden. Er bestaan nog veel andere niet-patrimoniale wensen die u geldig in uw testament kunt opnemen.
Een testament opstellen, hoe doe je dat eigenlijk?
tags: #voor #geboorte #peetouders #vastleggen #in #testament