De richtlijnen voor reanimatie worden om de vijf jaar herzien door de Europese Reanimatie Raad, gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke onderzoeken. Dit proces zorgt ervoor dat de adviezen voor levensreddende handelingen up-to-date blijven. Recent werden op een congres van de Belgian Resuscitation Council in Leuven de vernieuwde richtlijnen gepresenteerd. Rik Brabants, expert eerste hulp bij het Rode Kruis, licht de belangrijkste veranderingen toe.
Belangrijkste Aanpassingen in de Nieuwe Richtlijnen
De aanpassingen in de nieuwste richtlijnen zijn over het algemeen subtiel, maar van groot belang voor de effectiviteit van de reanimatie. Een van de opvallende wijzigingen betreft de rol van de noodcentrale bij een basale reanimatie - de reanimatie die door leken kan worden uitgevoerd.
Versterkte Rol van de Noodcentrale
Voorheen werd geleerd om eerst het bewustzijn en de ademhaling te controleren alvorens de noodcentrale te bellen. De nieuwe richtlijnen adviseren echter om eerder contact op te nemen met de hulpdiensten. De operator van de noodcentrale zal de hulpverlener stap voor stap begeleiden door het reanimatieproces. Deze aanpak is bedoeld om kostbare tijd te besparen en te garanderen dat de eerste, cruciale stappen correct en in de juiste volgorde worden uitgevoerd.
Aanpassingen in Reanimatie van Baby's
Ook de technieken voor de reanimatie van baby's zijn vereenvoudigd en verbeterd. De vroegere methode, waarbij de wijs- en middelvinger werden gebruikt, is vervangen door de Twee-Duimen-Omcirkel-Techniek (TDOT). Onderzoek heeft aangetoond dat deze techniek met de duimen effectiever is voor het toedienen van borstcompressies bij zuigelingen.
Wetenschappelijke Basis en Implementatie van Richtlijnen
De periodieke herziening van reanimatierichtlijnen is essentieel om de meest actuele wetenschappelijke inzichten te integreren. De Europese Reanimatie Raad baseert zich op uitgebreid internationaal onderzoek, waarbij wetenschappers wereldwijd worden betrokken. Deze raad analyseert bestaande studies, initieert eigen onderzoek en geeft opdrachten aan organisaties zoals het Rode Kruis en universiteiten.
De conclusies en aanbevelingen van de raad bestrijken niet alleen de basale reanimatie, maar ook zeer gespecialiseerde procedures die in ziekenhuizen, bijvoorbeeld op intensieve zorgafdelingen, worden toegepast. De aanpassingen van de afgelopen jaren, zoals de verhoogde snelheid en frequentie van borstcompressies en de gestandaardiseerde inzet van de defibrillator (AED), zijn niet wereldschokkend in vergelijking met veranderingen tien tot twintig jaar geleden, maar dragen wel bij aan een hogere overlevingskans.
Wat men in het verleden heeft geleerd, is niet direct fout, maar de huidige richtlijnen bieden een verbeterde aanpak. Het Rode Kruis en andere opleidingsinstanties raden dan ook aan om regelmatig bijscholing te volgen en de technieken te oefenen. In veel bedrijven is jaarlijkse bijscholing zelfs verplicht.
Rik Brabants is mede verantwoordelijk voor de implementatie van de nieuwe richtlijnen. Dit omvat het aanpassen van handboeken, opleidingsmateriaal, presentaties en video's om ervoor te zorgen dat iedereen de juiste kennis heeft. De angst om iets verkeerd te doen, kan leiden tot aarzeling, maar het belangrijkste advies blijft: het enige wat je verkeerd kunt doen bij een reanimatie, is niets doen.
Reanimatie baby (ERC 2021)
Specifieke Richtlijnen voor Reanimatie van de Natte Pasgeborene
De zorg voor pasgeborenen, met name tijdens de transitie van de baarmoeder naar de buitenwereld, vereist specifieke aandacht. Recent zijn de scholingseisen voor kraamverzorgenden die partusassistentie verlenen, aangescherpt met betrekking tot het reanimeren van een natte pasgeborene. Dit is gebaseerd op de multidisciplinair ontwikkelde handreiking ter ondersteuning bij de transitie en reanimatie van de pasgeborene.
Verantwoordelijkheid en Bevoegdheid van Zorgverleners
Gezien de ingrijpende gevolgen van een mislukte reanimatie en de inhoudelijke verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van de verloskundige, is het niet passend om de reanimatie van de pasgeborene te delegeren. Hoewel diverse zorgverleners betrokken kunnen zijn bij de zorg, blijft de uiteindelijke verantwoordelijkheid bij de verloskundige liggen. In het Nederlands recht geldt het uitgangspunt dat iedereen zorg mag verlenen, mits dit niet onnodig risicovol is voor de cliënt. Ondanks de uitbreiding van de scholing, wordt de kraamverzorgende niet bevoegd geacht om de reanimatie van een natte pasgeborene zelfstandig uit te voeren. Het risico is te groot om dit als een gedelegeerde of gezamenlijke verantwoordelijkheid te beschouwen, mede omdat de verloskundige bij de reanimatie van een natte pasgeborene altijd zelf aanwezig is.
Fysiologische Aspecten bij Pasgeborenen
Na de geboorte blijft de ductus arteriosus (ductus Botalli) enige tijd open, wat leidt tot een vermenging van zuurstofrijk bloed uit de aorta met zuurstofarm bloed uit de longslagader. Dit kan resulteren in een blauwige tint en een lagere zuurstofsaturatie bij de pasgeborene. Tijdens de adaptatie aan het leven buiten de baarmoeder stijgt de saturatie geleidelijk. De slagader naar de rechterarm, die geen bijmenging van zuurstofarm bloed kent (preductale SpO2), is een belangrijke indicator. Naast het gebruik van een saturatiemeter is ook ECG-monitoring essentieel.
Uitvoering van Reanimatie bij Pasgeborenen
De richtlijnen adviseren om zuurstof toe te dienen op geleide van de saturatie. Indien de hartfrequentie onder de 60 slagen per minuut daalt, dient de beademing gecombineerd te worden met borstcompressies. De Twee-Duimen-Omcirkel-Techniek (TDOT) wordt gehanteerd, waarbij de twee duimen boven op elkaar op de onderste helft van het borstbeen worden geplaatst. De ratio is 3 borstcompressies afgewisseld met 1 beademing, met een streefgetal van 90 borstcompressies en 30 beademingen per minuut. Na elke 30 seconden wordt de effectiviteit van de borstkasbewegingen en de hartfrequentie gecontroleerd.
Het is belangrijk op te merken dat een volledige reanimatie bij pasgeborenen zelden nodig is. Vaak zijn het droogwrijven en andere stimulerende handelingen voldoende om de ademhaling op gang te brengen. De ademhaling komt bij de meeste pasgeborenen binnen 30 seconden na de geboorte op gang; kortdurende beademing kan hierbij ondersteunend werken. Wanneer de ademhaling en hartfrequentie adequaat zijn en de pasgeborene à terme is, kan routinezorg zoals afdrogen en warm houden worden verleend, en kan het kind bij de moeder blijven.
Een klein deel van de pasgeborenen heeft echter ook medicamenteuze ondersteuning nodig. Er is geen specifieke definitie van 'langdurige reanimatie' bij pasgeborenen, wat benadrukt dat elke situatie individueel beoordeeld moet worden.
Basisprincipes van Reanimatie bij Baby's en Kinderen
Een ernstig ademhalingsprobleem bij baby's (0-1 jaar) wordt meestal veroorzaakt door verstikking, bijvoorbeeld door koorden, voedsel of kleding. Bij kinderen van 1 tot 6 jaar zijn verstikking of verdrinking veelvoorkomende oorzaken.
Reanimatie omvat beademingen en borstcompressies. Vanwege de anatomische verschillen is er een specifieke aanpak voor baby's en jonge kinderen.
Stappenplan voor Reanimatie bij Baby's en Kleine Kinderen
- Spreek het kindje aan en schud zachtjes met de schouders. Indien er geen reactie is, ga uit van bewusteloosheid en onderneem actie.
- Bel direct 112 en roep om hulp. Vraag iemand om een AED te halen.
- Open de luchtweg met de kinlift: plaats een hand op het voorhoofd en een vinger onder de kin, en til de kaak omhoog. Zorg dat het hoofdje recht omhoog blijft liggen, zonder achterover te kantelen.
- Controleer de ademhaling door gedurende maximaal 10 seconden te luisteren, voelen en kijken naar de borst-buikbewegingen. Twee tot vier ademhalingen binnen tien seconden worden als normaal beschouwd. Bij twijfel of minder ademhalingen, ga uit van een abnormale ademhaling en start met reanimeren.
- Voer de eerste vijf beademingen uit. Plaats de mond over de mond en neus van de baby. Bij oudere kinderen plaats de mond alleen over de mond en sluit de neus. Blaas rustig lucht in totdat de borstkas omhoog komt.
Borstcompressies bij Baby's en Kinderen
Na de vijf beademingen start je met borstcompressies (hartmassage). Bij baby's plaats je de twee duimen boven op elkaar op de onderste helft van het borstbeen, met de vingers rondom de borstkas ter ondersteuning. Druk de borstkas ongeveer een derde in. Voer 15 borstcompressies uit met een tempo van 100 tot 120 per minuut.
Vervolgens geef je weer twee beademingen, gevolgd door 15 compressies, enzovoort. Ga hiermee door totdat professionele hulp het overneemt of een AED beschikbaar is.
Bij grotere kinderen gebruik je de hiel van je hand in plaats van je duimen voor de borstcompressies.
De Rol van de Automatische Externe Defibrillator (AED)
Een AED is een draagbaar apparaat dat met behulp van elektrische schokken het hartritme kan herstellen. AED-apparaten zijn op veel openbare locaties te vinden, zoals supermarkten, scholen, sportclubs en bedrijfsgebouwen.
Hoewel circulatiestilstand bij kinderen vaker wordt veroorzaakt door een ademhalingsstilstand, is het altijd noodzakelijk om een AED te halen. Er bestaan speciale AED-apparaten en kinderelektroden. De volwassen versie kan ook gebruikt worden bij baby's en kinderen.
Bij het gebruik van de AED, plaats je de elektroden op de borstkas volgens de instructies op het apparaat of de afgebeelde plaatsing. Zorg ervoor dat de pads elkaar niet raken. De AED zal de hartritmeanalyse uitvoeren en, indien nodig, een schok toedienen. Volg altijd de gesproken instructies van de AED op. Als er geen schok nodig is of mogelijk is, ga je door met reanimeren.
Het volgen van een cursus EHBO, specifiek gericht op baby's en kinderen, is sterk aan te raden. Hierbij oefen je niet alleen de reanimatietechnieken, maar ook het gebruik van de AED.
tags: #reanimatie #natte #zuigeling