Inleiding tot Moederschapsverlof
Moederschapsverlof is een periode van wettelijk vastgelegde afwezigheid van het werk die aanstaande en kersverse moeders het recht geeft om zich te concentreren op hun gezondheid en de zorg voor hun pasgeboren kind. Dit verlof is opgesplitst in twee hoofdonderdelen: zwangerschapsverlof (prenataal) en bevallingsrust (postnataal).
Zwangerschapsverlof (Prenataal Verlof)
Het zwangerschapsverlof, ook wel prenataal verlof genoemd, kan maximaal 6 weken duren. Hierin is 1 week verplicht te nemen, wat betekent dat een werkneemster uiterlijk één week voor de vermoedelijke bevallingsdatum niet meer mag werken. De resterende weken van het prenataal verlof, maximaal 5 weken, zijn facultatief. Dit betekent dat deze niet-verplichte weken niet per se aaneengesloten voor de bevalling opgenomen hoeven te worden. Ze kunnen naar eigen keuze worden opgenomen vanaf 3 weken voor de bevalling tot 38 weken na de geboorte, in periodes van 7 kalenderdagen. Bij de geboorte van een meerling bedraagt het prenataal verlof 8 weken, waarvan 1 week verplicht. Het prenataal verlof mag ten vroegste beginnen vanaf de zesde week vóór de vermoedelijke bevallingsdatum, of vanaf de achtste week als er een meerling wordt verwacht. De werkneemster bepaalt zelf wanneer het facultatieve verlof begint, mits haar werkgever hiervan op de hoogte wordt gebracht. Een medisch getuigschrift met de vermoedelijke bevallingsdatum moet de werkgever ten laatste zeven weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum bereiken.
Overdracht van Niet-Verplichte Prenatale Weken
De niet-verplichte weken van het zwangerschapsverlof kunnen worden overgedragen naar de postnatale periode. Hierdoor kan het postnatale verlof maximaal 14 weken bedragen. Als er een meerling wordt verwacht, kan het postnatale verlof verlengd worden met een periode die gelijk is aan de duur van de periode waarin de werkneemster verder heeft gewerkt vanaf de achtste week voor de werkelijke bevallingsdatum.
Bevallingsrust (Postnataal Verlof)
De bevallingsrust, ook wel postnataal verlof genoemd, is de periode na de geboorte van het kind. Deze periode bedraagt minimaal 9 weken en is verplicht te nemen. Vanaf de dag van de bevalling mag de werkneemster gedurende negen weken niet werken, zonder enige uitzondering. Deze verplichte rust kan worden aangevuld met het facultatieve prenataal verlof dat niet werd opgenomen voor de bevalling, wat kan resulteren in een totaal postnataal verlof van maximaal 14 weken. Als er een meerling wordt verwacht, duurt het moederschapsverlof 17 weken, en kan dit verlengd worden tot 19 weken. Bij de geboorte van een meerling bedraagt het postnatale verlof minimaal 9 weken.
Verlenging van Postnataal Verlof
De postnatale rust kan verder worden verlengd met de duur dat het pasgeboren kind nog in het ziekenhuis opgenomen blijft na de eerste 7 dagen vanaf de geboorte, met een maximum van 24 weken. Ook kan het postnataal verlof, onder bepaalde voorwaarden, met twee weken worden omgezet in verlofdagen die binnen acht weken na het einde van de ononderbroken postnatale rust moeten worden opgenomen. De werkneemster ontvangt voor deze dagen moederuitkeringen via haar ziekenfonds. Indien het kind te vroeg wordt geboren, wordt de verplichte rust van zeven dagen vóór de bevalling verminderd met het aantal dagen waarop de werkneemster toch gewerkt heeft tijdens die periode.
Moederschapsverlof voor Zelfstandigen
Zelfstandige moeders hebben recht op 12 weken moederschapsverlof. Dit verlof bestaat uit maximaal 3 weken zwangerschapsverlof (waarvan 1 week verplicht) en minimaal 9 weken bevallingsrust (waarvan 2 weken verplicht). Bij een meerling duurt het moederschapsverlof 13 weken. De niet-verplichte weken mogen flexibel worden opgenomen, zelfs halftijds. Als zelfstandige kunt u de niet-verplichte weken ook halftijds opnemen.
Profylactisch Verlof
Profylactisch verlof, ook wel preventief verlof genoemd, is een specifieke vorm van arbeidsongeschiktheid die van toepassing is wanneer de werkplek of de aard van het werk een gezondheidsrisico vormt voor de zwangere werkneemster of haar ongeboren kind. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij blootstelling aan lawaai, hoge temperaturen, chemische stoffen, mechanische trillingen, besmettingsgevaar, of het dragen van zware lasten tijdens de laatste drie maanden van de zwangerschap.
Procedure en Uitkering bij Profylactisch Verlof
Wanneer een arbeidsgeneesheer vaststelt dat er een gevaar is, moet de werkgever de arbeidsomstandigheden aanpassen of een aangepaste functie voorstellen. Als dit niet mogelijk is, moet de werkneemster verplicht profylactisch verlof nemen. Tijdens dit verlof wordt de werkneemster arbeidsongeschikt verklaard en komt zij ten laste van het ziekenfonds. Zij ontvangt dan een uitkering die 78,237% van haar brutodagloon bedraagt. Deze uitkering wordt verstrekt vanaf de eerste dag van de werkverwijdering tot de zesde week vóór de geplande bevallingsdatum (of tot de achtste week bij een meerling). Om de uitkering te ontvangen, zijn drie documenten vereist: een getuigschrift voor werkverwijdering, een kopie van de gezondheidsbeoordeling door de arbeidsarts, en een getuigschrift van de behandelende arts met de vermoedelijke bevallingsdatum en vermelding van een meerling.
Moederschapsbescherming en Ontslagbescherming
Moederschap mag geen aanleiding geven tot discriminatie. Vanaf het moment dat een werkgever op de hoogte is van de zwangerschap, treden wettelijke beschermingsmaatregelen in werking. Deze omvatten onder andere het recht op afwezigheid voor zwangerschapsonderzoeken die niet buiten de arbeidsuren kunnen plaatsvinden, en bescherming tegen ontslag. Deze ontslagbescherming loopt tot een maand na het einde van het postnatale verlof, inclusief eventuele verlengingen.
Bescherming tegen Ontslag
Een werkgever mag geen handeling stellen die ertoe strekt eenzijdig een einde te maken aan de dienstbetrekking vanaf het moment dat hij op de hoogte is van de zwangerschap tot een maand na het einde van de postnatale rustperiode, tenzij om redenen die vreemd zijn aan de zwangerschap of bevalling. Indien de dienstbetrekking toch wordt beëindigd binnen deze beschermingsperiode, of als er voorbereidingen voor ontslag werden getroffen tijdens deze periode, moet de werkgever bewijzen dat er geldige ontslagredenen voorhanden zijn. Bij gebrek aan geldige redenen, of indien deze niet bewezen kunnen worden, moet de werkgever een forfaitaire vergoeding betalen die overeenkomt met het brutoloon van zes maanden.
Bijzondere Situaties met betrekking tot Ontslag
Ook bij de omzetting van moederschapsverlof als gevolg van hospitalisatie of overlijden van de moeder, geniet de werknemer bescherming tegen ontslag. Bij tijdelijke contracten geldt een wettelijk vermoeden dat een niet-hernieuwing van het contract verband houdt met de zwangerschap of bevalling, tenzij de werkgever het tegendeel kan bewijzen. Hetzelfde geldt voor werknemers die omgezet moederschapsverlof opnemen.
Borstvoedingsverlof en Andere Rechten
Zwangere werkneemsters en werkneemsters die borstvoeding geven, mogen geen overwerk verrichten. Er zijn uitzonderingen, zoals voor personen met een vertrouwenspositie of leidinggevende functie. Tevens mag een werkgever een zwangere werkneemster geen nachtarbeid laten verrichten gedurende de acht weken voor de vermoedelijke bevallingsdatum.
Borstvoedingspauzes
De collectieve arbeidsovereenkomst nr. 80 kent werkneemsters het recht toe op borstvoedingspauzes. De duur van deze pauzes is afhankelijk van het aantal uren dat de werkneemster op een dag werkt. Voor minimaal 4 uur werk is er recht op één pauze van een half uur, en voor minimaal 7,5 uur werk zijn er twee pauzes. Deze pauzes worden niet door de werkgever betaald, maar de werkneemster kan via haar ziekenfonds aanspraak maken op een uitkering. Om van dit recht gebruik te maken, dient de werkneemster haar werkgever twee maanden van tevoren schriftelijk in te lichten en bewijs te leveren van borstvoeding.
Adoptieverlof en Ouderschapsverlof
Ook bij adoptie hebben werknemers recht op adoptieverlof. Daarnaast bestaat er ouderschapsverlof, dat recht geeft op 4 maanden voltijds verlof per kind, of een deeltijdse variant hiervan. Dit verlof moet uiterlijk starten de dag vóór het kind 12 jaar oud is. Voor vaders en co-ouders is er geboorteverlof (vaderschapsverlof) van 20 dagen.
Animatie De Werkgeverij
Informatie en Advies
Het is van groot belang om u grondig te informeren over uw rechten en plichten met betrekking tot moederschaps- en profylactisch verlof. Raadpleeg hiervoor de personeelsdienst van uw werkgever, uw vakbond of uw ziekenfonds. De bepalingen omtrent moederschapsbescherming zijn in beginsel van toepassing op werknemers uit de privésector, evenals op contractuele en statutaire personeelsleden in de openbare sector en het onderwijs, hoewel hier specifieke bepalingen van kracht kunnen zijn.
tags: #profylactisch #verlof #en #zwangerschapsverlof