De combinatie van bestaande loopbaanonderbrekingen, zoals tijdskrediet of ouderschapsverlof, met tijdelijke werkloosheid wegens overmacht of economische redenen, bracht specifieke vragen met zich mee, vooral tijdens de coronaperiode. Dit artikel verduidelijkt de regels en mogelijkheden rond het intrekken of aanpassen van ouderschapsverlof in het kader van de coronamaatregelen.
Tijdskrediet/Thematisch Verlof en Tijdelijke Werkloosheid
Wanneer u zich in een situatie bevindt waarin u reeds gebruikmaakt van tijdskrediet of thematisch verlof en tegelijkertijd getroffen wordt door tijdelijke werkloosheid wegens overmacht of economische redenen, blijft uw lopende tijdskrediet of thematisch verlof in principe gewoon doorlopen. Voor de dagen waarop u normaal gesproken zou werken, heeft u recht op een uitkering voor tijdelijke werkloosheid als vrijwillig deeltijdse werknemer. Deze uitkering wordt berekend op basis van uw gemiddeld deeltijds loon, met een mogelijke begrenzing.
Het is belangrijk te benadrukken dat het voortijdig stopzetten van uw loopbaanonderbreking of tijdskrediet geen recht is. Dit kan enkel gebeuren in onderling akkoord met uw werkgever en onder specifieke voorwaarden. Het voortijdig stopzetten met als enige doel om tijdelijk werkloos gesteld te worden, is niet toegestaan.
Corona-Ouderschapsverlof: Een Tijdelijke Maatregel
Het corona-ouderschapsverlof was een specifieke, tijdelijke vorm van thematisch verlof. Het doel was om werknemers met jonge kinderen, wier kinderopvang of schoolgang beperkt was door de coronamaatregelen, de mogelijkheid te bieden om zelf voor hun kinderen te zorgen. Dit verlof kon opgenomen worden door werknemers met kinderen tot 12 jaar (of tot 21 jaar bij een handicap) tussen 1 mei en 30 september 2020.
Werknemers die in de maanden mei, juni, juli, augustus of september het 'gewone' ouderschapsverlof opnamen, konden, mits voldaan aan alle voorwaarden, aanspraak maken op de Vlaamse aanmoedigingspremie.
Schorsing en Hervatting van Ouderschapsverlof
Indien u corona-ouderschapsverlof heeft opgenomen (door schorsing of omzetting van het gewone ouderschapsverlof), start uw oorspronkelijke loopbaanonderbreking, tijdskrediet of thematisch verlof automatisch opnieuw na afloop van het corona-ouderschapsverlof, tot de oorspronkelijk gevraagde einddatum.
Voorbeelden van Schorsing
- Voorbeeld 1: U heeft 1/5 ouderschapsverlof tot 31 december 2020. U schorst dit om van 15 mei 2020 tot 14 juni 2020 een 1/2 corona-ouderschapsverlof op te nemen. Na 14 juni 2020 hervat u uw 1/5 ouderschapsverlof tot het einde van de oorspronkelijke termijn.
- Voorbeeld 2: U heeft een 1/2 tijdskrediet met motief tot 31 oktober 2020. U schorst dit om van 1 mei 2020 tot 31 augustus 2020 een 1/2 corona-ouderschapsverlof te nemen. Na 31 augustus 2020 wordt uw oorspronkelijke tijdskrediet hervat tot de einddatum.
De periode waarin uw gewone ouderschapsverlof 'on hold' werd gezet, is niet verloren. Het volledige resterende saldo kan u later nog opnemen, tot het kind 12 jaar wordt (of 21 jaar bij een handicap), aangezien de periode van corona-ouderschapsverlof niet meetelt bij het krediet van het gewone ouderschapsverlof. Ditzelfde geldt voor de periode van loopbaanonderbreking, tijdskrediet of thematisch verlof die geschorst werd.
Voorwaarden voor Tijdskrediet en Loopbaanonderbreking
Bij een aanvraag om tijdskrediet voor een halftijdse onderbreking of een onderbreking met 1/5, moet u voldoen aan specifieke tewerkstellingsvoorwaarden in de 12 maanden vóór de schriftelijke kennisgeving aan uw werkgever. Deze tewerkstelling moet minstens 3/4 zijn voor een halftijdse onderbreking, en voltijds voor een onderbreking met 1/5.
Het vrijgekomen saldo aan ouderschapsverlof moet in principe worden aangevraagd voor een aaneengesloten periode. U kunt het saldo enkel in meerdere periodes vragen indien deze periodes, na opsplitsing, voldoen aan de minimumduur of de blokken zoals voorzien door de reglementering aangaande het tijdskrediet, de loopbaanonderbreking of de thematische verloven.
Loopbaanonderbreking
Stopzetten van Ouderschapsverlof tijdens de Corona-periode
Tijdens de regeringsmaatregelen ter bestrijding van het coronavirus kon het saldo van het ouderschapsverlof, bij wijze van uitzondering, niet verloren gaan indien het 1/5 ouderschapsverlof werd stopgezet binnen een lopende periode van 5 maanden. Dit gold indien de volledige onderbreking onmiddellijk na de 1/5 onderbreking werd aangevraagd en de bijkomende periodes minstens zes maanden bedroegen, waarmee de minimumduur gerespecteerd werd.
Terugkeer naar Werk bij de Oorspronkelijke Werkgever
Werknemers tewerkgesteld bij een werkgever die behoort tot bepaalde sectoren, kregen de mogelijkheid om, in samenspraak met hun werkgever, tijdelijk hun tijdskrediet, thematisch verlof of loopbaanonderbreking te schorsen en terug te keren naar hun normale arbeidsregime. De RVA diende van deze beslissing schriftelijk op de hoogte gebracht te worden door de werknemer. Deze maatregel was aanvankelijk van bepaalde duur maar werd verlengd en opengesteld voor alle sectoren.
Werken bij een Andere Werkgever (Zorgsector)
Werknemers die hun arbeidsprestaties onderbraken of verminderden in het kader van tijdskrediet, thematisch verlof of loopbaanonderbreking, konden tijdens deze periode tijdelijk werken bij een andere werkgever die behoort tot de zorgsector. Deze nieuwe tewerkstelling vereiste een schriftelijke arbeidsovereenkomst en melding aan de RVA. Ook deze regeling kende een bepaalde tijdelijke duur met mogelijke verlengingen.
Landingsbanen
Met betrekking tot 'landingsbanen' was er, afwijkend van de reguliere opnamemodaliteiten, een minimumperiode van amper 1 maand voor het nemen van een coronalandingsbaan. Hiervoor was wel het akkoord van de werkgever nodig.
Potentiële Verlenging en Alternatieven
Er was een wetsvoorstel om het systeem van het corona-ouderschapsverlof te verlengen tot 31 december, met een amendement voor quarantaineverlof. Echter, de regering toonde weinig animo om het systeem te verlengen, aangezien de oorspronkelijke maatregel expliciet tot eind september liep.
Aantal Aanvragen
Tussen mei en augustus 2020 werden 163.652 aanvragen voor corona-ouderschapsverlof ingediend. In dezelfde periode bedroeg het aantal aanvragen voor klassiek ouderschapsverlof 37.949, wat aanzienlijk lager was dan de 76.444 aanvragen in dezelfde periode het jaar voordien. Dit suggereert dat het corona-ouderschapsverlof succesvol was en veel werknemers de switch maakten, mede doordat de teller voor het gewone ouderschapsverlof bevroren werd.
Alternatieven voor Ouders
Voor ouders die gedeeltelijk thuis willen blijven om hun kinderen op te vangen, waren er naast het corona-ouderschapsverlof ook andere mogelijkheden:
- Thuiswerken: Dit bood de mogelijkheid om kinderen in het oog te houden, hoewel het combineren van werk en zorg niet altijd ideaal is.
- Vakantiedagen opnemen: Men ging ervan uit dat veel werknemers nog een voldoende saldo aan vakantie- of recuperatiedagen hadden.
- Verlof om dwingende redenen: Dit is een afdwingbaar recht voor de werknemer, maar is beperkt tot tien dagen per jaar (pro rata voor deeltijdse werknemers) en wordt niet betaald. Een dwingende reden is een onvoorzienbare, los van het werk staande gebeurtenis die de dringende en noodzakelijke tussenkomst van de werknemer vereist.
- Verlof zonder wedde: In tegenstelling tot verlof om dwingende redenen, is dit niet-afdwingbaar en vereist het de goedkeuring van de werkgever. Er is geen limiet op het aantal dagen indien beide partijen akkoord gaan.
- Gemotiveerd tijdskrediet: Dit systeem laat werknemers toe hun loopbaan voltijds of deeltijds te onderbreken voor zorgdoeleinden of opleidingen, met een vervangingsinkomen van de RVA. De duur hangt af van het motief; voor zorgmotieven is de maximumduur 51 maanden, aan te vragen per periode van één tot drie maanden.
- Ouderschapsverlof: Dit verlof moet beginnen voor het kind 12 jaar wordt (of 21 jaar bij een handicap). Er is een tewerkstellingsvoorwaarde van 12 maanden met de werkgever in de 15 maanden vóór de aanvraag. De werkgever kan het verlof maximaal zes maanden uitstellen met gegronde redenen. Men kan kiezen uit voltijds stoppen (4 maanden, opsplitsbaar per maand), halftijds werken (8 maanden, opsplitsbaar per 2 maanden), of 4/5 werken (20 maanden, opsplitsbaar per 5 maanden). Sinds 1 juni 2019 is ook een 1/10 ouderschapsverlof mogelijk (een dag om de twee weken of een halve dag per week).
Het ouderschapsverlof kan op verschillende manieren worden opgenomen:
- Gedurende een periode van 40 maanden, in de vorm van een gedeeltelijke onderbreking van 1/10.
- Gedurende een periode van 4 maanden, onder de vorm van een volledige onderbreking van de prestaties.
- Gedurende een periode van 8 maanden, onder de vorm van een halftijdse onderbreking van de prestaties.
- Gedurende een periode van 20 maanden, in de vorm van een gedeeltelijke onderbreking van 1/5.
Men kan voltijdse prestaties op verschillende manieren met 1/10 verminderen (een dag om de twee weken, een halve dag per week, of nog anders). Een combinatie van verschillende vormen van onderbreking voor hetzelfde kind is niet mogelijk.
Specifieke Regels voor Onderwijs en Uitkeringen
In het onderwijs wordt het recht op onderbreking of vermindering van prestaties bepaald door de reglementering van de bevoegde gemeenschap. Federaal worden enkel de voorwaarden voor het toekennen van onderbrekingsuitkeringen geregeld. Sinds 01.08.2019 maakt de federale reglementering het mogelijk voor de RVA om een maandelijkse onderbrekingsuitkering te betalen voor deze vorm van ouderschapsverlof.
Het ouderschapsverlof hoeft niet noodzakelijk te beginnen op de eerste dag van een kalendermaand. Voor het opnemen van ouderschapsverlof voor meerdere kinderen moet per kind een afzonderlijke aanvraag worden ingediend. Het combineren van verschillende vormen van onderbreking voor eenzelfde kind, of het opsplitsen van het ouderschapsverlof, is gereglementeerd.
Het ouderschapsverlof moet ingaan ten laatste de dag vóór de 12de verjaardag van het kind dat het recht opent en kan verderlopen na die datum. Voor personeelsleden in het onderwijs geldt dat de flexibilisering voorzien moet zijn door de reglementering van de bevoegde gemeenschap.
Verdere Verduidelijkingen rond Corona-Ouderschapsverlof
Vanaf 1 mei 2020 werd door het koninklijk besluit nr. 78 het corona-ouderschapsverlof ingevoerd. Dit verlof kon aanvankelijk opgenomen worden tot en met 30 juni 2020, maar deze periode werd verlengd tot en met 30 september 2020. Het verlof werd niet automatisch verlengd. Vanaf 1 juli 2020 konden alleenstaande ouders en ouders van een kind met een handicap het corona-ouderschapsverlof ook voltijds opnemen. Het bedrag van de onderbrekingsuitkering voor deze groepen werd eveneens verhoogd.
tags: #ouderschapsverlof #intrekken #corona