Maria, de dochter van ʿImraan, was een vrome en godsvruchtige vrouw die zich veelvuldig in aanbidding tot Allah wendde, in zo'n mate dat zij hierin voor niemand onder deed. De Engelen gaven haar de blijde tijding dat Allah haar had verkozen. “En toen de Engelen zeiden: ,,O Maria, waarlijk, Allah heeft jou uitverkoren en jou gereinigd en jou boven de vrouwen van de werelden bevoorrecht. De Engelen gaven Maria de blijde tijding van een kind dat door Allah zou worden geschapen met het woord ‘wees’ en hij was. Het kind was de Messias, Jezus, zoon van Maria. Hij is degene wiens eer hoog wordt gehouden in deze wereld en ook in het Hiernamaals en die gezonden zou worden als een Boodschapper naar het volk van Israël. Hij zou de Schrift en de Wijsheid (jurisprudentie) onderwijzen en hij werd begunstigd met eigenschappen en wonderen die geen ander toekwamen.
“(Gedenk) toen de Engelen zeiden: ,,O Maria, waarlijk, Allah kondigt jou met een Woord van Hem een verheugende tijding aan: zijn naam Messias, Jezus de zoon van Maria, in deze wereld en in het Hiernamaals is hij een man van eer en hij behoort tot degenen die dicht (bij Allah) staan. Daarna vertelt Allah ons over de blijde tijding van de Engelen aan Maria (moge Allah weltevreden zijn met haar) betreffende haar zoon Jezus (vrede zij met hem), zijn eer en hoe Hij hem zal steunen middels wonderen.
Het Onderwijs en de Wonderen van Jezus
“En Hij onderwijst hem de Schrift, en de Wijsheid en de Thora en de Indjiel. En (hij is) als een Boodschapper voor de kinderen van Israël, (die zegt): ,,Voorwaar, ik ben tot jullie gekomen met een Teken van jullie Heer, en ik maak voor jullie (iets) uit de klei, gelijkende op de vorm van een vogel en ik blaas erin en het zal met verlof van Allah een vogel zijn. En ik genees de blinden en de leprozen en ik doe de doden met verlof van Allah tot leven komen. En ik vertel jullie wat jullie eten en wat jullie in jullie huizen bewaren. Voorwaar, daarin is een Teken voor jullie als jullie gelovigen zijn. En (ik ben er) als bevestiging van wat er voor mij is gekomen van de Thora, en opdat ik jullie een paar dingen wettig kan verklaren die voor jullie verboden waren, en ik ben tot jullie gekomen met een Teken van jullie Heer, Vreest daarom Allah en gehoorzaamt mij.
De Unieke Schepping van Jezus
Aan Allah, de Verhevene, behoort de absolute volmaaktheid aangaande Zijn schepping. Hij schept wat Hij wil, hoe Hij wil. Hij heeft Aadam (vrede zij met hem) uit aarde geschapen zonder een vader en moeder, Eva schiep Hij uit een rib van Aadam. Allah heeft ervoor gezorgd dat het nageslacht van Aadam zowel een vader als moeder heeft en Hij schiep Jezus uit zijn moeder zonder een vader. Ook heeft Allah in de Koran een duidelijke uitleg gegeven betreffende de geboorte van Jezus (vrede zij met hem).
De Aankondiging aan Maria
“En noem in het Boek (de Koran) Maria, toen zij zich terugtrok van haar familie naar een oostelijke plaats (in de tempel). En zich van hen afzonderde achter een scherm. Vervolgens zonden Wij haar Onze Geest (Gabriël) en Hij verscheen aan haar als een volmaakt mens. Zij zei: ,,Ik zoek mijn bescherming bij de Barmhartige tegen jou, als je (Allah) vreest.” Hij zei: ,,Voorwaar, ik ben slechts een gezant van jouw Heer, om jou een reine jongen te schenken.” Zij zei: ,,Hoe kan ik een jongen krijgen terwijl geen man mij heeft aangeraakt, ik ben geen onzedelijke vrouw. Hij zei: ,,Zo is het, jouw Heer heeft gezegd: ,,Het is makkelijk voor Mij. Toen Gabriël het nieuws aan Maria bracht, onderwierp zij zich aan de Wil en Beschikking van Allah en blies Gabriël vervolgens in de mouw van haar kleding.
“En zo droeg zij Hem en trok zich met hem terug op een verre plek. En de geboorteweeën dwongen haar naar de stam van een palmboom (om zich tegen de pijn aan vast te houden) te gaan. Allah schonk Maria eten en drinken en beurde haar op en beval haar met niemand te praten.
De Geboorte en de Eerste Woorden van Jezus
“Toen riep hij (Gabriël) haar van beneden de palmboom: ,,Treur niet, waarlijk, jouw Heer heeft een beekje beneden jou verschaft. En schud de stam van de palmboom naar jou toe, dan zullen er rijpe dadels op jou vallen. Dus eet en drink en verkoel jouw ogen. Haar zoon Jezus (vrede zij met hem) dragend, kwam Maria aan bij haar volk. Toen zij haar zagen dachten zij dat zij iets verschrikkelijks had gedaan en hekelden zij dit. Toch reageerde ze niet op hen maar verwees zij naar de zuigeling die hen zou antwoorden.
“Toen ging zij naar haar volk, hem (Jezus) dragend. Zij zeiden: ,,O Maria, voorzeker, jij hebt iets vreemds gedaan. O zuster van Haaroen, jouw vader was geen slechte man en jouw moeder was geen onzedelijke vrouw. Daarop wees zij naar hem. Ondanks dat hij nog in de wieg lag, antwoordde Jezus (vrede zij met hem) hen.
“Hij (Jezus) zei: ,,Voorwaar, ik ben een dienaar van Allah. Hij heeft mij de Schrift gegeven en mij tot een Profeet gemaakt. En Hij heeft mij gezegend waar ik ook ben en Hij heeft mij bevolen het gebed te verrichten en de armenbelasting (te betalen), zolang ik leef. En om goed te zijn voor mijn moeder. En Hij heeft mij niet als een arrogante ongehoorzame gemaakt.
De Islamitische Visie op Jezus
Jezus, de zoon van Maria, berichtte dat hij de dienaar en Boodschapper van Allah is. De Lieden van de Schrift verschillen daarover van mening. Sommigen van hen beweren dat hij de zoon van Allah is, anderen zeggen dat hij een onderdeel is van de drie-eenheid en weer anderen zeggen dat hij god is. Weer anderen van hen zeggen dat hij de dienaar en boodschapper is van Allah. Deze laatste uitspraak is de waarheid.
“Dat is Jezus, zoon van Maria, het Woord van Waarheid waaraan zij twijfelen. Het is niet passend voor Allah om een zoon te hebben, Heilig is Hij, als Hij een zaak bepaalt, dan zegt Hij er slechts tegen: ,,Wees”, en het is.” (Zeg:) ,,En voorwaar, Allah is mijn Heer en jullie Heer. Dus aanbidt Hem, dit is het rechte Pad.
Jezus als Profeet en Boodschapper
Toen het nageslacht van Israël van het rechte Pad afdwaalde en de grens van Allah overschreed, pleegde zij onrecht en zaaide zij verderf op aarde. Sommigen van hen ontkenden de opwekking na de dood, de verrekening en de bestraffing. Zij deden hun lusten botvieren en genoten zonder te verwachten ter verantwoording te worden geroepen. Op dat moment stuurde Allah Jezus (vrede zij met hem) naar hen toe om hen de Thora en de Indjiel te onderwijzen. Allah, de Verhevene, zond de Indjiel als leiding en licht naar Jezus en ter bevestiging van wat er reeds vóór hem in de Thora was. Jezus (vrede zij met hem) verkondigde een blijde tijding van de komst van een Boodschapper van Allah na hem, genaamd Ahmad. Hiermee doelend op de Profeet Mohammed (vrede zij met hem).
Jezus (vrede zij met hem) nodigde de kinderen van Israël uit naar de aanbidding van Allah, de Enige en het handelen naar de wetgeving van de toenmalige Thora en Indjiel. Hij begon hen duidelijk te maken dat zij een verdorven weg bewandelden. Toen hij zag hoe hardleers zij waren en hoe de tekenen van ongeloof zich uitten, stond hij voor zijn volk, zeggende: “Wie zijn mijn helpers op het rechte Pad naar Allah?” De discipelen geloofden in hem en zij waren met z’n twaalven.
“En toen Jezus ongeloof bij hen ontdekte, zei hij: ,,Wie zijn mijn helpers (op het rechte Pad) naar Allah?” Zijn discipelen zeiden: ,,Wij zijn helpers van Allah, wij geloven in Allah en getuigen dat wij ons overgegeven hebben.
De Koran en Jezus
Jezus wordt in de Koran genoemd met de naam ‘Isa al Masieh of ‘Isa ibn Marjam. De Koran geeft aan dat Isa maagdelijk geboren is en vertelt dat Isa grote wonderen deed zoals het opwekken van doden. Het is bekend dat tal van moslims mede door wat ze in de Koran over Jezus lazen, op zoek gingen naar wie Hij was en zo tot geloof kwamen. De Koran noemt circa 22 profeten uit de Bijbel die vóór Mohammed gekomen zouden zijn. Ook Jezus zou volgens de Koran een profeet zijn geweest en zou als voorlaatste profeet de komst van Mohammed hebben aangekondigd. Volgens soera 61:6 kondigt Jezus een boodschapper aan die na Hem zal komen met de naam Ahmad. Het woord ahmad, dat verwant is aan de naam Mohammed, betekent in het Arabisch ‘beroemd’. Het Griekse woord voor beroemd is periklutos. Moslims beweren vervolgens dat in de oorspronkelijke versie van Johannes 14:26 ook het woordje periklutos zou hebben gestaan. Die suggestie is slechts bijgelovige speculatie. Er is geen enkel handschrift van het Bijbelboek Johannes waarin dat woord staat. In plaats daarvan spreekt Johannes 14:26 over de parakletos, de Trooster, die gelijk wordt gesteld aan de Heilige Geest die getuigt van Jezus.
Isa (lees: Iesa, Arabisch: عيسى, ook wel ʿĪsā ibn Maryam, "Isa zoon van Maryam (Maria)" genoemd) is de islamitisch-Arabische naam voor Jezus, die in de Koran genoemd wordt als een belangrijke profeet en boodschapper van de Indjil (Evangelie). Arabischtalige christenen gebruiken de term Yasūʿ al-Masīḥ (يسوع المسيح). Over de precieze etymologie van de naam Isa zijn de meningen dus verdeeld. De naam Isa lijkt enigszins op het Griekse Ἰησους (Iēsoûs) en het Latijnse Iesus. Qua spelling lijkt de naam echter meer op de Hebreeuwse naam Isaï, in de Bijbel bekend als de vader van koning David en volgens geslachtsregisters een (zeer verre) voorvader van Jezus. Het is niet zeker dat dit verband werkelijk wordt bedoeld.
De naam Isa komt in de Koran 25 keer voor, meestal in samenstelling met zoon van Maryam. Het Arabisch, Ibn Maryam zou voor verwarring kunnen zorgen tussen Maryam en Mirjam (in het Arabisch eveneens Maryam genoemd), de zus van Musa. Volgens Soera Het Geslacht van Imraan 35 t/m 45 is dit een en dezelfde persoon. Ook wordt Isa in Soera Het Geslacht van Imraan 45 bij voorbaat aangekondigd en genoemd 'Messias, Isa'. Daarnaast noemt hij zichzelf een dienaar van God, zoals in Soera Maria 30 en zegt daarbij: "Hij heeft mij het Boek gegeven en mij tot een profeet gemaakt." Daarnaast zijn er vermeldingen in o.a. Soera De Vrouwen 172 en Soera Pracht en Praal 59. Er wordt over Maryam en de verwekking van Isa in soera De Profeten 91 gezegd: "En (gedenk) haar, die haar kuisheid bewaarde; Wij bliezen haar Onze geest in en Wij maakten haar en haar zoon tot een teken voor alle volkeren".
Profeten, Boodschappers en Boeken
De Koran zegt dat elk volk zijn eigen boodschappers heeft, maar er zijn in de Koran 25 profeten genoemd. Mensen die dus met openbaringen komen worden profeten genoemd. Aan sommige profeten werden ook wetten geopenbaard die zij moesten overbrengen, deze profeten worden boodschappers genoemd. Een boodschapper is dus altijd een profeet, maar een profeet niet altijd een boodschapper. De boodschappers brachten de boeken met de Goddelijke openbaring. Isa volgt de Tawrah (Thora), maar ontvangt ook een nieuw Boek, de Indjil (Evangelie). Bij Jezus' geboorte wordt van God gezegd: "Hij zal hen het Boek (de goddelijke Wet) en de Wijsheid en de Thora en het Evangelie onderwijzen." (Soera Het Geslacht van Imraan 48). Boodschapper is meestal van toepassing op Mohammed, maar ook Isa wordt boodschapper genoemd in de Koran. Een voorbeeld: "Voorwaar, Wij gaven Musa het Boek en deden boodschappers de een na de ander zijn voetsporen volgen.
In bepaalde passages wordt Isa het 'woord' genoemd, afhankelijk van de interpretatie. "En de engelen riepen tot hem, terwijl hij in de kamer stond te bidden: "God geeft u de blijde tijding over Yahya, die Gods woord zal vervullen - en hij zal edel, kuis en een profeet onder de rechtvaardigen zijn." (Soera Het Geslacht van Imraan 39). Volgens sommige moslimgeleerden staat hier "God kondigt u aan Yayha, bevestiger van een Woord van God'. Isa wordt in deze visie dan zo genoemd als vervulling van het woord door de profeten. Vergelijk hierbij ook Soera Het Geslacht van Imraan 47 waarin Maryam vraagt hoe ze zwanger kan worden terwijl ze maagd is.
De Geest van Heiligheid
De Heilige Geest uit het Evangelie is niet dezelfde als de Geest Gods zoals genoemd in de Koran. Onder andere in Soera De Koe 253 valt te lezen: "En Wij gaven Isa, zoon van Maryam duidelijke tekenen en versterkten hem met de geest der heiligheid", en Soera De Tafel 110 "Wanneer God zal zeggen: "O Isa, zoon van Maryam, gedenk Mijn gunst aan u en uw moeder, toen Ik u met de geest van heiligheid versterkte, dat gij als kind en op middelbare leeftijd tot het volk spraakt en toen Ik u het Boek en de wijsheid en de Thora en het Evangelie onderwees". De geest is er ook voor gelovigen: "Dezen zijn degenen, in wier hart God geloof heeft ingegrift en die Hij gesterkt heeft met Zijn Geest. En Hij zal hen toelaten in tuinen waardoor rivieren stromen. Daarin zullen zij vertoeven" (Soera De Twist 22).
Verschillen met het Christendom
Moslims geloven dat Isa een van de Israëlitische profeten en de Messias was. Moslims beschouwen Isa niet als de Zoon van God zoals christenen en beschouwen ieder geloof dat hij goddelijk was als shirk (afgoderij) dat onverzoenbaar is met het monotheïsme. God kan volgens de islamitische opvatting geen metgezellen hebben of kinderen voortbrengen. Het verheffen van een ander wezen tot de positie van God wordt gezien als shirk oftewel afgoderij. De ergste zonde in de islam is het toekennen van metgezellen aan God.
Volgens de Koran is Isa niet gekruisigd. In de islam wordt geloofd dat God een ander de gelijkenis heeft gegeven van Isa en dat deze is gekruisigd in plaats van Isa zelf. Moslims geloven dat de profeet vroeg dat iemand van zijn metgezellen zich zou opofferen voor de profeet. Isa vroeg dit tweemaal aan zijn metgezellen, alwaar een persoon naar voren kwam die deze taak accepteerde. Deze persoon werd gemarteld en gekruisigd en stierf uiteindelijk als martelaar. Isa zelf is toen naar de Hemel verheven waar hij verblijft tot zijn terugkeer op aarde, zoals de christenen dat ook geloven. Volgens moslims komt hij pas nadat ad-Dajjal (de valse Messias) gekomen is. Hij zal dan het kruis breken, het varken doden en met de sharia (islamitische wetgeving) regeren. Hij zal bij het ochtendgebed in Jeruzalem arriveren, de imam zal aan hem zijn plaats als voorganger in het gebed aanbieden, echter zal hij achter de imam zijn gebed, conform de soenna van Mohammed, bidden. En wanneer hij ad-Dajjal heeft verslagen bij de Bab-e-Lud (d.w.z. Isa kreeg een boek van God, de Indjiel (Evangelie).
De profeet Mohammed is binnen de islam de ‘laatste profeet’ en tegelijk ook de vervolmaking van alle profeten die voor hem zijn geweest. Dat betekent dat hij het criterium is voor de beoordeling van de andere profeten. Zij brachten - nog steeds volgens de moslims - dezelfde boodschap als Mohammed (= het geloof in en de vertrouwensvolle onderwerping aan de éne God/Allah). Eén van de geloofsartikelen van de islam is het geloof in alle profeten van God/Allah en in de aan hen geopenbaarde Heilige Boeken. Dit betekent dat iemand die niet in het profeetschap van Jezus/Isa gelooft, geen goede moslim kan zijn. Alleen - dat moet je er voor de eerlijkheid wel bij zeggen - de vier Evangeliën waaruit christenen hun voorstelling van Jezus en zijn verkondiging afleiden, zijn volgens de islam geen betrouwbare bron om Jezus’ boodschap te leren kennen.
Jezus is binnen het christendom niet enkel een profeet (= iemand die namens God spreekt) maar vooral de verlosser, d.w.z. degene die de mensheid redt, en dat doet hij door zijn lijden, sterven en opstanding. Hoe dat precies werkt, daarover wordt veel nagedacht/getwist, maar zijn lijden en sterven (en verrijzenis) zijn essentieel. Daarin zit de universele betekenis van Jezus. Dat is volgens de Evangeliën (en ook de overige boeken van het Nieuwe Testament), de ‘goede boodschap’, het ‘Evangelie’. Daar is dan ook meteen het probleem: Daarover rept de koran met geen woord, integendeel zij ontkent zelfs dat dat gebeurd is. De profeet Isa is volgens de koran niet gekruisigd (hij heeft dus niet geleden), hij is ook niet echt gestorven (en dus ook niet verrezen). Hij is, zo vertelt de koran, door God ten hemel opgenomen vlak voor hij gekruisigd zou worden. Iemand anders (Simon van Cyrene?, een look-alike?) heeft zijn plaats ingenomen en is gekruisigd, gestorven en begraven.
Dat Jezus door christenen de ‘zoon van God‘ wordt genoemd, wordt vaak benadrukt als het echte breekpunt, maar dat hoeft het mijns inziens nu juist niet te zijn. Veel hedendaagse christenen geloven ook niet (meer) letterlijk dat Jezus ‘de zoon van god is’. Christenen zelf hebben er wel vaak nogal gemakzuchtig, slordig, over gesproken. Theologie-historisch is het zoon-zijn van Christus in elk geval nooit zo letterlijk bedoeld dat je daarbij aan seksuele voortplanting zou moeten denken. Dat zij verre!, zou de Joodse rabbi, Saul van Tarsus, aka Paulus, zeggen. ‘Gods Zoon’ is een metafoor om de meest nauwe band die er denkbaar is tussen God èn de mens tot uitdrukking te brengen.
De moslims geloven daarentegen weer wel in de maagdelijke geboorte van Jezus. En dat hij dus nu fysiek reeds in de hemel is (hemelvaart, zij het volgens de moslims dus met het overslaan van sterven en opstanding) en dat hij van daar ooit fysiek zal weerkeren (de wederkomst). Dit laatste staat niet in de koran, maar is wel gemeengoed. Zijn wederkomst gaat gepaard met ’tekenen’ en speelt zich af in de eindtijd, inclusief de strijd met de antichrist (Al-Masih ad-Dajjal) c.s.
Maria en Jezus in de Koran
Jezus/ Isa en zijn moeder Maria/Maryam worden vervolgens vele malen eervol in de koran vermeld. Er is zelfs een heel hoofdstuk in de koran dat als de naam ‘Maryam’ draagt. Sommige moslims beschouwen Maria zelfs als een profeet. En als je als christen de passage uit soera 3 leest (over Maria en Jezus), dan herken je enerzijds bijbelse allusies, maar tegelijk is het beeld van Jezus wel heel vreemd. Wat voor christenen totaal onbelangrijk is en wat ook niet de evangeliën staat (nl. dat Jezus al als baby kon spreken (vanuit de wieg verdedigt Jezus Maria; en dat hij als kind een vogel van klei heeft gemaakt en die vervolgens heeft laten vliegen) staat wel in de koran. Zijn prediking, parabels, bevrijdende inzichten en de diepe impact van zijn lijden, sterven en opstanding: niet. Wat heb je - zo vraag ik me af - aan het feit dat Maria en Jezus met ‘eerbied’ worden genoemd, als de inhoud en betekenis van deze beide personen niet benoemd wordt, of zelfs ontkend. Wel de ‘mirakel-Jezus’, niet de ‘reddende inspirator’.
“En toen de engelen zeiden: ‘O Maryam, God heeft jou uitverkoren en jou rein gemaakt en Hij heeft jou uitverkoren boven de vrouwen van de wereldbewoners. O Maria, wees jouw Heer onderdanig en buig je eerbiedig voor Hem neer (in gebed) en buig met de buigenden’ … ‘, zij zei ‘Mijn Heer, hoe zou ik een kind krijgen, terwijl geen mens mij aangeraakt heeft.’ Hij zei: ‘Zo is het. God schept wat Hij wil. Wanneer Hij iets beslist, dan zegt Hij er slechts tegen: “Wees! Een christen herkent hier het Evangelie van Lukas, waar verteld wordt over de ‘aankondiging’ van Jezus geboorte aan Maria (de annuntiatie). Vreemder wordt het als we de rest van deze passage bekijken.
“zal spreken tot de mensen in de wieg en als volwassene. En God zal hem [Isa] het boek, de wijsheid, de Taura en de Indjiel onderwijzen en als een gezant (rasoel) tot de Israëlieten zenden, om te zeggen: ‘Ik ben tot jullie gekomen met een teken van jullie Heer : dat ik voor jullie uit klei iets als de vorm van een vogel zal scheppen, er dan in zal blazen en dat het dan met Gods verlof een vogel zal zijn. Vergelijk dit met de parallelle passage uit soera 19, waar Maria zich verdedigt als ze ‘ongehuwd’ een kind krijgt.
“Maar zij [Marjam] wees naar hem. Deze kinderlijke mirakelverhalen heeft de christelijke kerk zelf ook gekoesterd (vroeger), maar juist daarvan heeft zij afgenomen, als ontsproten aan de volksfantasie. De Christuslegenden. Ze zijn voor het eerste te vinden in de apocriefe evangeliën. Mohammed zal ze wel via z’n christelijke contacten vernomen hebben.