Tijdens een zwangerschap speelt de placenta, ook wel moederkoek genoemd, een cruciale rol. Dit orgaan groeit in de baarmoeder en zorgt via de navelstreng voor de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen naar de baby. In normale omstandigheden laat de placenta na de geboorte van de baby spontaan los van de baarmoederwand. Echter, bij Placenta Accreta Spectrum (PAS) blijft de placenta vastzitten.
Placenta Accreta Spectrum (PAS) is een ernstige zwangerschapsaandoening waarbij de placenta zich te diep vasthecht aan de baarmoederwand, tot op het punt dat deze na de bevalling niet meer loslaat. Dit kan leiden tot levensbedreigend vaginaal bloedverlies en andere complicaties.
Verschillende Types van Placenta Accreta
Placenta Accreta Spectrum is een overkoepelende term die verschillende gradaties van de aandoening omvat:
- Placenta Accreta: De placenta hecht zich aan de baarmoederwand, maar groeit niet door de wand heen en heeft geen invloed op de spierwand.
- Placenta Increta: De placenta groeit door de baarmoederwand heen en hecht zich stevig vast aan de spierwand.
- Placenta Percreta: De placenta groeit door de gehele baarmoederwand en spierwand heen, en kan zich in sommige gevallen vasthechten aan nabijgelegen organen zoals de blaas of darmen.
Oorzaken en Risicofactoren van Placenta Accreta
De precieze oorzaak van Placenta Accreta is niet altijd duidelijk. Er wordt gedacht aan afwijkingen in het baarmoederslijmvlies, vaak als gevolg van littekenvorming na eerdere ingrepen aan de baarmoeder. Factoren die het risico op Placenta Accreta verhogen zijn:
- Operaties aan de baarmoeder: Eerdere keizersneden, verwijdering van vleesbomen, embolisatie van de baarmoederslagader of endometriumablatie kunnen het risico vergroten.
- Vorige zwangerschappen: Het risico neemt toe met het aantal eerdere zwangerschappen.
- Leeftijd: Vrouwen ouder dan 35 jaar hebben een verhoogd risico.
- Placenta Previa: Wanneer de placenta laag in de baarmoeder ligt en de baarmoederhals bedekt, is het risico op Placenta Accreta groter.
Symptomen en Diagnose
Meestal zijn er tijdens de zwangerschap geen duidelijke symptomen van Placenta Accreta. In sommige gevallen kan donkerrood bloedverlies in het derde trimester (of soms eerder) optreden. Een plotselinge, hevige bloeding kan ook een symptoom zijn, vergelijkbaar met Placenta Previa. Bij twijfel of bloedverlies tijdens de zwangerschap is het cruciaal om onmiddellijk medische hulp in te schakelen.
Vroeger werd de diagnose Placenta Accreta vaak pas na de bevalling gesteld. Tegenwoordig wordt de aandoening steeds vaker tijdens de zwangerschap ontdekt via een echo. Indien de echo geen duidelijke resultaten geeft, kan een MRI-scan worden ingezet om ook andere organen, zoals de blaas, in beeld te brengen en een nauwkeurige diagnose te stellen.
Behandeling en Bevalling bij Placenta Accreta
Placenta Accreta kan niet tijdens de zwangerschap behandeld worden, maar de risico's kunnen wel geminimaliseerd worden. Bij een verdenking op of diagnose van Placenta Accreta is een operatie noodzakelijk.
De Keizersnede
De bevalling vindt plaats via een keizersnede, waarbij het kind eerst via een chirurgische ingreep uit de baarmoeder wordt gehaald. Dit gebeurt meestal tussen de 34 en 37 weken zwangerschap. De baby is dan iets te vroeg geboren, en het kan zijn dat de moeder een longrijpingsprik krijgt om de ontwikkeling van de longen van de baby te bevorderen.
Voor de operatie is een afspraak met de anesthesioloog noodzakelijk. Er zijn twee soorten verdovingen mogelijk: een ruggenprik of algehele narcose. Een ruggenprik heeft de voorkeur omdat deze veiliger is voor moeder en kind en de moeder de geboorte bewust kan meemaken.
Tijdens de keizersnede wordt een urinekatheter ingebracht, die blijft zitten totdat de patiënt zelfstandig naar het toilet kan lopen. De operatie zelf duurt ongeveer 40-45 minuten, waarbij de baby doorgaans binnen 5-15 minuten na de start van de ingreep geboren wordt.
Verwijdering van de Placenta
Na de geboorte van de baby volgt het tweede deel van de operatie: de verwijdering van de placenta. Omdat de placenta vastgegroeid is, is dit een complex proces. In veel gevallen zal de gynaecoloog een hysterectomie uitvoeren, waarbij de baarmoeder gedeeltelijk of volledig wordt verwijderd om ernstige bloedingen te voorkomen. Soms is het echter mogelijk om de baarmoeder te behouden.
Herstel na de Bevalling
Het herstel na een bevalling met Placenta Accreta Spectrum kan lichamelijk en emotioneel zwaarder zijn dan na een normale bevalling of een standaard keizersnede. Vrouwen blijven doorgaans ongeveer 5 dagen in het ziekenhuis, maar dit kan langer duren bij complicaties of een langer herstel. Na ontslag volgen controles na 6 weken en 3 maanden.
Te vroeg geboren baby's hebben mogelijk extra zorg nodig. Zij kunnen moeite hebben met ademen, zichzelf warm houden of drinken. Moedermelk is essentieel voor de ontwikkeling en bescherming van deze baby's.
Zwanger en Bevallen na een Eerdere Keizersnede
Voor vrouwen die opnieuw zwanger zijn na een keizersnede, rijst de vraag of een vaginale bevalling of een nieuwe keizersnede de beste optie is. De keuzehulp kan hierbij ondersteunen.
Na een keizersnede ontstaat een litteken in de baarmoederwand. Dit litteken is minder rekbaar dan de rest van de baarmoederwand, wat gevolgen kan hebben voor een volgende zwangerschap en bevalling. De gynaecoloog begeleidt de zwangerschap nauwgezet.
Een vaginale bevalling na een eerdere keizersnede is mogelijk en wordt door 3 van de 4 vrouwen in Nederland gekozen. De kans op succesvolle vaginale bevalling is gemiddeld 75%, en hoger (90%) als de vrouw al eerder vaginaal bevallen is. Echter, er zijn ook risico's verbonden aan een vaginale bevalling na een keizersnede, zoals een kleine kans op het openscheuren van het litteken in de baarmoeder, wat ernstige gevolgen kan hebben voor moeder en kind.
Een geplande keizersnede wordt meestal vanaf 34 weken zwangerschap ingepland. De kans op problemen bij de baby is dan klein. Vroeggeboorte kan gevolgen hebben voor de gezondheid en ontwikkeling van een baby op zowel korte als lange termijn.
Belangrijke Overwegingen bij een Keizersnede
- Longrijpingsprikken: Bij een keizersnede tussen week 34 en 37 kan de arts de voordelen van deze hormonen bespreken om de longontwikkeling van de baby te bevorderen.
- Problemen met ademhalen bij de baby: Baby's geboren via een geplande keizersnede hebben vaker vocht in de longen, wat de ademhaling kan bemoeilijken. Dit gaat meestal vanzelf over. Vroeggeboorte vergroot dit risico.
- Risico's voor de moeder: Een keizersnede brengt een iets groter risico op bloedverlies, trombose, wondinfecties en schade aan darmen of urinewegen met zich mee.
- Toekomstige zwangerschappen: Na een keizersnede kan het litteken van de baarmoeder scheuren bij een volgende vaginale bevalling. Ook is de kans groter dat de placenta voor de uitgang komt te liggen of ingroeit.
- Sterilisatie: Tijdens een keizersnede kan, indien gewenst, sterilisatie worden uitgevoerd.
Naweeën en Herstel van de Baarmoeder
Na de geboorte van de baby en de placenta krimpt de baarmoeder, wat kan leiden tot naweeën. Deze samentrekkingen kunnen aanvoelen als krampen of pijnlijke weeën en helpen de baarmoeder te genezen en bloedverlies te beperken. Borstvoeding geven kan de naweeën opwekken en versterken. Indien er naweeën zeer pijnlijk zijn, kan paracetamol verlichting bieden. Het is belangrijk om de verloskundige te waarschuwen bij overmatig bloedverlies, bloedstolsels of koorts.
Soms blijft een deel van de placenta (placentarest) achter in de baarmoeder. Dit kan leiden tot abnormaal bloedverlies. Een echo kan dit bevestigen. Behandeling kan bestaan uit afwachten, waarbij het lichaam de rest vanzelf uitscheidt, of een chirurgische verwijdering via curettage of een kijkoperatie.
Voorbereiding en Zorg in het Ziekenhuis
In het ziekenhuis krijgt u extra uitleg over Placenta Accreta Spectrum en de implicaties voor uw zwangerschap en bevalling. Het is belangrijk om voor uzelf comfortabele kleding, toiletspullen en spullen mee te nemen die u op uw gemak stellen.
De Ronald McDonald Huiskamers bieden ondersteuning aan familieleden van patiënten. Indien de partner wordt opgenomen of geopereerd vanwege Placenta Accreta Spectrum, kan dit veel impact hebben. Zorg voor voldoende ondersteuning voor uzelf.
De operatie bij Placenta Accreta Spectrum bestaat uit twee delen en vindt plaats enkele weken voor de uitgerekende datum. Na de geboorte wordt de baby nagekeken door een kinderarts en indien nodig opgenomen op de High care of Neonatale Intensive Care Unit (NICU).
Dawns verhaal: Placenta accreta wordt behandeld bij Memorial Healthcare System.
Als u vragen heeft, kunt u contact opnemen met de polikliniek Gynaecologie en Verloskunde via telefoonnummer 088 979 24 22.
tags: #placenta #blijven #zitten #na #keizersnede