Gastro-oesofageale reflux, kortweg ‘reflux’, is de terugvloei van maaginhoud tot in de slokdarm. Dit kan gepaard gaan met regurgitatie, waarbij de maaginhoud terugvloeit tot in of buiten de mond. Regurgitatie wordt ook wel ‘oprispingen’ genoemd.
Reflux is een fysiologisch proces dat zich meerdere keren per dag voordoet en meestal geen of weinig klachten veroorzaakt. De baby is tevreden, heeft geen klinische symptomen en de groei en ontwikkeling verlopen geruststellend. Bij regurgitatie laat de baby spontaan en onvrijwillig voeding uit de mond lopen of geeft kleine gulpjes voeding terug. Dit kan korte, maar ook lange tijd na de voeding gebeuren, soms zelfs de hele dag door. Zolang de baby goed eet, groeit en zich ontwikkelt, hoef je je geen zorgen te maken.
Regurgitatie bij jonge baby's komt vaak voor. Ongeveer de helft van de baby's jonger dan 3 maanden geeft minstens één keer per dag wat voeding terug. Bij baby's van vier maanden loopt dit op tot bijna 70%, waarna het percentage afneemt naarmate de baby beweeglijker wordt en de overgang van slokdarm naar maag verder volgroeit. Op de leeftijd van 10 tot 12 maanden heeft nog slechts 5% van de baby's oprispingen.
Onderliggende oorzaken van reflux
De sluitspier tussen de slokdarm en de maag is bij jonge baby's nog volop in ontwikkeling en opent zich daardoor makkelijker, met terugvloei van maaginhoud tot gevolg. Deze terugvloei wordt bevorderd door de vloeibare voeding en de overwegend liggende positie van een jonge baby.
Daarnaast kunnen andere factoren de oprispingen mee uitlokken of verergeren:
- Bij borstvoeding: een sterke toeschietreflex, te snel wisselen van borst, te grote melkproductie of luchthappen door verkeerd gebruik van tepelhoedjes.
- Bij flesvoeding: te snel overgaan op grote volumes.
Ook chronische verstopping kan bijdragen aan reflux, doordat de darm op de maag drukt.
Praktische tips om reflux te verminderen
Er zijn diverse praktische tips die ouders kunnen toepassen om reflux bij hun baby te verminderen:
Algemene tips
- Voed op vraag: kijk naar de hongersignalen van je baby en respecteer signalen van verzadiging.
- Volg het ritme van je kind: er hoeft geen vaste tijdsduur tussen twee voedingen te zitten. Frequenter voeden met kleinere porties kan helpen.
- Houd je baby rechtop na de voeding: houd de baby 20 tot 30 minuten rechtop.
- Minimaliseer manipulatie na de voeding: verschoon bijvoorbeeld de luier vóór de voeding.
- Vermijd blootstelling aan nicotine: nicotine verergert oprispingen.
Tips bij borstvoeding
- Blijf borstvoeding geven: dit blijft de beste keuze.
- Liggend of verticaal aanleggen: dit vertraagt de melkstroom en kan oprispingen verminderen.
- Bij sterke toeschietreflex: haal de baby even van de borst en laat wat melk weglopen voordat je opnieuw aanlegt.
- Laat de eerste borst goed leegdrinken: sommige baby's hebben voldoende aan één borst.
- Meerdere keren aanleggen aan dezelfde borst: bij frequente voedingsvragen kan dit de melkvolume per voeding verminderen en de melk vetter maken, wat voor meer verzadiging zorgt.
Het is niet aanbevolen om moedermelk af te kolven en in te dikken, vanwege het risico op besmetting, mogelijke kwaliteitsvermindering en onnodige extra calorieën.
Tips bij flesvoeding
- Correcte bereiding: 1 afgestreken maatschepje poeder per 30 ml water.
- Voed op vraag en forceer niet: laat de baby zijn fles niet leegdrinken.
- Voorkom te snel drinken: las korte pauzes in om de baby te laten boeren en gebruik eventueel een speen met een kleinere opening.
- Geef kleinere porties: liever een flesje meer dan te grote volumes.
- Houd de fles horizontaal in verticale houding: dit geeft de baby betere controle en vertraagt de melkstroom.
Een AR (antiregurgitatie)-voeding kan overwogen worden als bovenstaande tips onvoldoende helpen, in overleg met een arts of verpleegkundige. Zelf flesvoeding indikken wordt afgeraden.
Wanneer is er sprake van refluxziekte?
Als reflux (al dan niet met regurgitatie) hinderlijke klachten of complicaties geeft, spreken we van gastro-oesofagale refluxziekte of ‘refluxziekte’. Baby’s die hier gevoelig voor zijn, zijn onder andere premature baby’s, baby’s met een onderliggende neurologische ziekte, en baby’s die tijdens de zwangerschap of na de geboorte zijn blootgesteld aan nicotine.
Symptomen van refluxziekte
De volgende symptomen kunnen wijzen op refluxziekte:
- Veel huilen en prikkelbaarheid
- Slecht drinken en slapen
- Onrust
- Overstrekken van het lichaam
- Pijnklachten na de voeding
- Moeite met ademhaling
- Groeiachterstand of gewichtsverlies
Als je baby goed groeit en ontwikkelt en verder geen andere tekenen vertoont, is er meestal geen sprake van refluxziekte en is medicatie niet nodig. Medicatie kan soms meer kwaad dan goed doen.
Andere mogelijke oorzaken van spugen en reflux
Naast reflux kunnen ook andere aandoeningen leiden tot spugen of gerelateerde klachten bij baby's:
Lactose-intolerantie
Bij lactose-intolerantie (lactasedeficiëntie) is er onvoldoende lactase aanwezig om lactose (melksuiker) af te breken. Dit kan leiden tot buikpijn, krampen, een opgezette buik, winderigheid en soms diarree. In ernstige gevallen kan dit leiden tot ontsteking van de dikke darm, slechte gewichts- en lengte-evolutie en afwijkende neuromotore ontwikkeling. Lactose komt voor in moedermelk, zuigelingenvoedingen, koemelk en melkproducten. Bij verdenking op lactose-intolerantie dient een arts geraadpleegd te worden voor diagnose en advies.
Voedselallergie
Een voedselallergie is een afweerreactie van het lichaam tegen bepaalde voedingsmiddelen. De meest voorkomende allergieën bij jonge kinderen zijn koemelkeiwit-, kippenei-, soja-, pinda-, noten-, vis- en tarweallergie. Symptomen kunnen bestaan uit maag-, darm-, huid-, luchtweg- of andere klachten. De enige zekere manier om een voedselallergie vast te stellen is een eliminatie-provocatietest. Indien een allergie wordt vastgesteld, is het belangrijk de betreffende voedingsmiddelen uit het dieet te weren.
Constipatie (verstopping)
Constipatie is vertraagde, harde en pijnlijke ontlasting. Bij zuigelingen is een normale ontlastingfrequentie zeer variabel. Bij constipatie wordt geadviseerd om geen laxeermiddelen te gebruiken zonder medisch advies. Aanpassing van de voeding en eventueel meer beweging of massage kunnen helpen. Raadpleeg een arts bij verergerende klachten, pijn, braken, koorts of slechte gewichtsevolutie.
Krampen of kolieken
Krampen of kolieken zijn hevige samentrekkingen van de darmen die gepaard gaan met pijn en huilbuien. Een overmatig huilende baby wordt gedefinieerd als een baby met onverklaarbare aanvallen van onrust en huilbuien, langer dan 3 uur per dag, meer dan 3 dagen per week en langer dan 3 opeenvolgende weken. De oorzaak van krampen is vaak niet duidelijk. Het gebruik van venkelthee wordt afgeraden.
Spugen: wat te doen?
Spugen is het terugkomen van melk uit de maag omhoog, waarna de baby het uitspuugt. Gezonde baby’s spugen soms wel een paar keer per dag. Als het spugen gepaard gaat met andere klachten zoals veel huilen, onrust, een gespannen lijfje, of als de baby niet goed groeit, is het raadzaam een arts te raadplegen.
Het verdikken van de melk kan helpen om spugen te verminderen. Dit kan met johannesbroodpitmeel of rijst-amylopectine. Bespreek het verdikken van de melk altijd met het consultatiebureau of een arts. Soms kan verdikte melk juist meer klachten veroorzaken, zoals verstopping en darmkrampjes.
Het is niet aanbevolen om bij baby’s jonger dan 1 jaar medicijnen te geven tegen spugen, tenzij er sprake is van een medische indicatie.
Het lijkt soms alsof spugen minder wordt bij het geven van vaste voeding, maar dit kan ook komen doordat de baby ouder wordt of vaker rechtop zit.
Verborgen reflux
Bij verborgen reflux stroomt de maaginhoud naar boven, bijvoorbeeld tot in de keel, maar wordt de melk niet uitgespuugd maar zakt deze weer terug naar de maag. Hoewel de term ‘verborgen reflux’ vaak wordt gebruikt, is deze feitelijk onjuist, aangezien reflux simpelweg het terugstromen van maaginhoud naar de slokdarm betekent, ongeacht of er wordt overgegeven.
Om de hoeveelheid teruggegeven voeding in te schatten, kan men 50 cc vloeistof afmeten en over het aanrecht gieten om een idee te krijgen van de hoeveelheid. Als een baby echter duidelijk last heeft na de voeding, pijn ervaart, zich overstrekt, huilt en moeilijk te troosten is, kan dit wijzen op een ernstiger probleem.
In landen waar baby’s de hele dag rechtop gedragen worden, komt reflux bijna niet voor. Een goede draagdoek kan hierbij helpen. Ook ’s nachts kan ervoor gezorgd worden dat de baby niet volledig plat ligt.
Indien er sprake is van een voedselovergevoeligheid of allergie, kan dit in overleg met een arts en diëtist onderzocht worden. In zeer zeldzame gevallen kan een vernauwing van de maaguitgang of een andere obstructie in het verteringsstelsel de oorzaak zijn. Bij projectielbraken dat frequenter voorkomt, kan dit wijzen op een medisch probleem.
Het indikken van voeding of vroegtijdig beginnen met vaste voeding wordt over het algemeen niet als een goede oplossing beschouwd, omdat dit de reflux juist kan bevorderen en de verteerbaarheid kan bemoeilijken.
Reflux en het teruggeven van melk is een tijdelijk probleem dat overgaat naarmate het spijsverteringsstelsel, met name de spieren rond slokdarm en maag, zich verder ontwikkelt.
Wanneer een arts raadplegen?
Hoewel reflux bij baby's vaak onschuldig is, is het belangrijk om medisch advies in te winnen bij:
- Duidelijk verminderde groei of gewichtsverlies
- Bloed opgeven bij het spugen
- Ernstige pijnklachten
- Moeite met ademhalen
- Braken met kracht (projectielbraken)
- Koorts of diarree, wat kan duiden op uitdroging
- Donkere urine of weinig plassen
- Als de klachten steeds erger worden of wanneer je je zorgen maakt
In ernstige gevallen kan een arts medicijnen voorschrijven die de maagzuurproductie remmen, hoewel hierbij voorzichtigheid geboden is.
tags: #pasgeboren #baby #melk #uit #neus