In de basisregistratie personen (BRP) staan belastingplichtigen ingeschreven op hetzelfde woonadres en verwachten zij een kind. Dit leidt echter niet automatisch tot fiscaal partnerschap. Fiscaal partnerschap kan ontstaan met degene uit wiens relatie met de belastingplichtige een kind is geboren, dan wel degene die een kind van de belastingplichtige heeft erkend.
Een ongeboren kind wordt in bepaalde gevallen gelijkgesteld met een geboren kind, mits het belang van het ongeboren kind hierbij gebaat is. Echter, bij de vraag of sprake is van fiscaal partnerschap ligt het belang primair bij de aanstaande ouders zelf. Er is geen sprake van een specifiek belang voor het ongeboren kind dat een gelijkstelling met een geboren kind rechtvaardigt in de context van fiscaal partnerschap.
Volgens artikel 2, derde lid, onderdeel i, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) wordt het begrip 'kind' voor de toepassing van alle belastingwetten gedefinieerd als een eerstegraads bloed- of aanverwant in de neergaande lijn, zoals een eigen kind, stiefkind of kind van een geregistreerd partner.
De fiscaalrechtelijke invulling van het begrip 'ongeboren kind' sluit aan bij de civielrechtelijke bepalingen. Artikel 1:2 van het Burgerlijk Wetboek stelt dat het kind waarvan een vrouw zwanger is, reeds als geboren wordt aangemerkt indien zijn belang dit vordert. Dit maakt erkenning of adoptie van een kind vóór de geboorte mogelijk. De gelijkstelling is dus enkel van toepassing wanneer het belang van het ongeboren kind gediend wordt.
Bij de beoordeling van fiscaal partnerschap ligt het belang bij de belastingplichtigen, in dit geval de ouders. Aangezien er geen specifiek belang voor het ongeboren kind is dat deze gelijkstelling rechtvaardigt, is er geen sprake van fiscaal partnerschap in het geval een belastingplichtige een ongeboren kind erkent.
De Erkenning van een Kind: Procedure en Juridische Gevolgen
De erkenning van een kind is een verklaring waarmee een band van vaderschap, moederschap of meemoederschap tussen de erkenner en het kind wordt vastgesteld. Door een kind te erkennen, verkrijgt de erkenner dezelfde rechten en plichten ten opzichte van het kind als de andere ouder.
Wanneer is Erkenning Nodig?
De moeder is de vrouw die het kind heeft gebaard; haar naam op de geboorteakte volstaat om haar moederschap vast te stellen. Anoniem bevallen is in België niet mogelijk, waardoor vermelding op de akte verplicht is.
Een kind dat geboren wordt tijdens een huwelijk of geregistreerd partnerschap, heeft automatisch de partner van de moeder als wettelijke vader of meemoeder. Indien de naam van de moeder ontbreekt op de geboorteakte, of de akte zoek is, kan de moeder alsnog haar kind erkennen.
Voorwaarden voor Erkenning
Voor de erkenning is toestemming van de moeder en/of het kind vereist, afhankelijk van de leeftijd van het kind:
- Kinderen jonger dan 12 jaar: toestemming van de moeder is vereist.
- Kinderen tussen 12 en 18 jaar: toestemming van zowel de moeder als het kind is vereist.
- Meerderjarige of minderjarige ontvoogde kinderen: enkel de toestemming van het kind is vereist.
Procedure van Erkenning
Een kind kan erkend worden:
- Voor de geboorte: Met een attest van de vermoedelijke bevallingsdatum, afgeleverd door een gynaecoloog. Dit heeft als voordeel dat het wettelijk ouderschap bij geboorte reeds vastligt, de erkenner bij de geboorteaangifte als vader kan worden opgenomen en het kind diens achternaam kan krijgen.
- Na de geboorte: Dit kan tijdens de geboorteaangifte of later zonder tijdslimiet. Bij erkenning na de geboorte krijgt het kind initieel de achternaam van de moeder en komt de naam van de vader niet direct op de geboorteakte.
Voor een erkenning moeten beide ouders (of de erkenner en de moeder) samen naar de ambtenaar van de burgerlijke stand gaan om een aanvraag in te dienen. Dit kan in de gemeente waar u woont, waar de andere ouder woont, of waar het kind geboren is.
Indien de vader getrouwd is met een andere partner dan de moeder, dient diens echtgenote op de hoogte te worden gebracht van de erkenning.
Benodigde Bewijsstukken
- Geldige identiteitskaarten van de erkenner en de biologische moeder.
- Bij erkenning voor de geboorte: een doktersattest met de bevestiging van de zwangerschap en de vermoedelijke bevallingsdatum.
- Bij erkenning na de geboorte: een recente geboorteakte van het kind (maximaal 1 jaar oud).
Indien u niet ingeschreven bent in het bevolkings- of vreemdelingenregister, kunnen aanvullende documenten vereist zijn, zoals een bewijs van ongehuwde staat (indien het recht van uw nationaliteit dit voorschrijft) en een bewijs van nationaliteit en woonst. Deze stukken dienen voorzien te zijn van de nodige legalisatie en, indien nodig, een vertaling door een beëdigd vertaler.
Fiscale en Juridische Implicaties van Ouderschap en Erkenning
Een man wordt wettelijk vader van elk kind dat geboren wordt binnen zijn huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder. Binnen een huwelijk of geregistreerd partnerschap van twee vrouwen kan de 'duomoeder' van rechtswege moeder worden. Indien u niet getrouwd bent of geen geregistreerd partnerschap heeft met de moeder van uw kind, is erkenning noodzakelijk om wettelijk ouder te worden. Dit geldt ongeacht of u de biologische ouder bent.
Wettelijk Ouderschap
Wettelijk ouderschap impliceert:
- Wederzijds erfrecht tussen ouder en kind.
- Een onderhoudsplicht tussen ouder en kind.
- Het kind kan de achternaam van de wettelijke ouder krijgen.
- De wettelijke ouder is vertegenwoordiger van het kind (ouderlijk gezag).
Ouderlijk Gezag
Gezamenlijk ouderlijk gezag wordt automatisch verkregen bij huwelijk, geregistreerd partnerschap of erkenning van het kind. Indien u voor 1 januari 2023 een (ongeboren) kind heeft erkend, kan het zijn dat u aanvullende stappen moet ondernemen om ook het ouderlijk gezag te verkrijgen.
Indien u als ouders na de geboorte van uw kind trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, verkrijgt u eveneens automatisch ouderlijk gezag.
Keuze Achternaam Kind bij Erkenning
Bij erkenning kiezen de ouders de achternaam van het kind. Deze keuze is enkel mogelijk bij het eerste kind binnen de relatie; volgende kinderen krijgen na erkenning dezelfde achternaam.
Vanaf 2024 kunnen Nederlandse kinderen een dubbele achternaam krijgen. Indien gekozen wordt voor de achternaam van de erkenner of een dubbele achternaam, dient de biologische moeder aanwezig te zijn bij de erkenning op het gemeentehuis. Om direct de juiste naam op de geboorteakte te krijgen, is erkenning vóór de geboorte aan te raden, zodat u vanaf de geboorte wettelijk ouder bent.
Procedure bij Erkenning
De erkenning van een kind verloopt in drie fasen:
- Aangifte en voorlegging van vereiste documenten bij de burgerlijke stand.
- Opmaak van een aangifte door de ambtenaar van de burgerlijke stand.
- Activering van de erkenning door de ambtenaar van de burgerlijke stand.
U kunt een kind enkel erkennen als er geen wettelijk vermoeden van vaderschap of meemoederschap bestaat, of indien dit vermoeden weerlegd is. Een wettelijk vermoeden houdt in dat de wet iemand automatisch als vader of meemoeder beschouwt, zoals de echtgenoot van de moeder in veel landen. De procedure om een wettelijk vermoeden te weerleggen, kan per land verschillen.
Erkenning van een Kind in België: Internationale Bevoegdheid en Documentatie
De mogelijkheid om een kind in België te erkennen, hangt af van de internationale bevoegdheid van de Belgische ambtenaar van burgerlijke stand. Bij een vreemde nationaliteit zijn de regels van het Belgisch internationaal privaatrecht (IPR) van toepassing.
Vereiste Documenten
Volgens artikel 327/2 van het Burgerlijk Wetboek (BW) zijn de volgende documenten vereist:
- Identiteitsbewijzen: Een geldig identiteitsbewijs van de erkenner en de ouder ten aanzien van wie de afstamming vaststaat. Indien u niet ingeschreven bent in het rijksregister, kan de ambtenaar van de burgerlijke stand elk ander document aanvaarden dat uw identiteit bewijst, mits dit een foto bevat.
- Bewijs van inschrijving of verblijfplaats: Indien u niet ingeschreven bent in het rijksregister, dient u uw identiteit te bewijzen. Bent u wel ingeschreven, dan volstaat een uittreksel uit het rijksregister. Daarnaast kan een bewijs van de actuele verblijfplaats van een van de betrokkenen vereist zijn. Dit is niet nodig indien de erkenning plaatsvindt bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente van geboorte van het kind.
- Bewijs van ongehuwde staat: Dit is enkel vereist indien de erkenner niet in het rijksregister is ingeschreven én het toepasselijke recht een beletsel vormt voor erkenning bij een ander dan de echtgenoot/echtgenote.
De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert of de geboorteakte is opgenomen in de Databank voor Akten van de Burgerlijke Stand (DABS). Indien dit niet het geval is, maar de akte werd wel in België opgesteld of overgeschreven, wordt de akte alsnog opgenomen in de DABS. Indien de geboorteakte in het buitenland werd opgesteld en nog nooit in België werd voorgelegd, dient de erkenner zelf een uittreksel voor te leggen.
In geval van onmogelijkheid of grote moeilijkheid om een geboorteakte te verkrijgen, zijn alternatieven voorzien, zoals een consulair geboorteattest, een akte van bekendheid, of een beëdigde verklaring.
Erkenning per Volmacht
Indien een partner in het buitenland verblijft, kan de erkenning van een kind ook per volmacht geschieden. De volmacht moet specifiek en authentiek zijn, wat betekent dat deze door een openbaar ambtenaar (notaris, ambtenaar van de burgerlijke stand, of Belgische ambassade) moet zijn opgesteld.
Termijnen en Weigering van Erkenning
De ambtenaar van de burgerlijke stand maakt de aangifte van erkenning op binnen een maand na ontvangst, met een mogelijke verlenging van twee maanden bij twijfels over de echtheid van documenten. De erkenning kan onmiddellijk na het opmaken van de aangifte geacteerd worden, maar de ambtenaar kan de erkenning ook uitstellen of weigeren.