Normale hartslag bij premature baby's en hun zorg

Als een kind te vroeg wordt geboren (prematuur), kan de aansturing van de ademhaling vanuit de hersenen nog onrijp zijn. Dit kan leiden tot een ademhalingspatroon met apneus, dat onregelmatiger en oppervlakkiger is dan bij voldragen baby's. Hierdoor kan soms het zuurstofgehalte of de hartslag dalen. In eerste instantie wordt gekeken of het kind dit zelf oplost. Indien nodig stimuleert de verpleegkundige het kind om beter door te ademen door aanspreken en aanraken, om zo het zuurstofgehalte te verbeteren. Enkele dalingen van het zuurstofgehalte op een dag waarbij niet te vaak stimulatie nodig is, worden als acceptabel beschouwd.

De emotionele reis van ouders van premature baby's

Wanneer een kind te vroeg geboren wordt, brengt dit nieuwe leven vaak ook een periode van angst en bezorgdheid met zich mee. Ouders zijn blij en kijken uit naar de thuiskomst van hun kind, maar voelen zich ook verantwoordelijk, wat angst en onzekerheid kan geven. Het is belangrijk om hierover te spreken met de partner en niet te aarzelen om een beroep te doen op familie, vrienden of zorgverleners.

Aanpassing van de baby aan de thuisomgeving

Ook voor de baby is thuiskomen even wennen: aan een andere omgeving, andere geuren, geluiden, kleuren, ritme, temperatuur en lichtinval. Veel contact met de baby, hoe klein en kwetsbaar ook, vermindert stress en bevordert de ontwikkeling.

Voorbereiding op de thuiskomst en medische opvolging

Als een kind vroeger dan de uitgerekende datum wordt geboren, kan dit heel wat zorgen met zich meebrengen. Het is normaal dat ouders voorzichtig en behoedzaam zijn. Vaak blijft een te vroeg geboren kind langer in het ziekenhuis. Ouders kunnen de thuiskomst van hun kind voorbereiden. De opvolging na ontslag uit het ziekenhuis varieert van kind tot kind. Standaard worden een gehoortest en meerdere contactmomenten gepland om onder andere de groei en ontwikkeling van het kind op te volgen. Bij deze opvolging en de toediening van vaccinaties wordt rekening gehouden met de vroeggeboorte. Prematuur geboren kinderen doorlopen bij Kind en Gezin een meer uitgebreid traject. Zowel de arts als de verpleegkundige onderzoeken hen op de leeftijd van 12 weken en 6 maanden.

Groei en ontwikkeling van premature baby's

Na een vroeggeboorte is er in de eerste levensmaanden vaak sprake van inhaalgroei, die kan duren tot de peuter-kleuterleeftijd, afhankelijk van de mate van vroeggeboorte. Voor de opvolging van de groei worden de Vlaamse groeicurven aangevuld met gecorrigeerde curven gebruikt. Een kind ontwikkelt zich het snelst tijdens de eerste levensjaren, elk op eigen tempo, beïnvloed door aanleg, kansen en aanmoedigingen. Tijdens elk contact volgt de verpleegkundige of arts de ontwikkeling van het kind op met het Van Wiechenonderzoek.

Risico op infecties en vaccinatie

Kinderen geboren na een zwangerschap van minder dan 37 weken hebben een verhoogd risico op infecties, omdat ze minder antistoffen van hun moeder meekrijgen (het transport van antistoffen neemt vooral toe na de 35e week). Ze krijgen daarom het basisvaccinatieschema en een extra dosis van het 13-valent pneumokokkenvaccin op 12 weken.

Voeding voor premature baby's

Borstvoeding is de meest optimale voeding, ook voor te vroeg geboren kinderen. Moedermelk past zich aan naar de specifieke voedingsbehoeften van vroeggeboren kinderen. Dankzij haar specifieke samenstelling is moedermelk licht verteerbaar en beschermt het tegen infecties. Studies tonen aan dat borstvoeding positieve effecten heeft op de ontwikkeling van het zicht en op de verstandelijke ontwikkeling van te vroeg geboren kinderen. Zelfs bij zeer vroege geboorte (minder dan 32 weken zwangerschap) of zeer laag geboortegewicht (minder dan 1800 gram) wordt moedermelk sterk aanbevolen.

Vanuit het ziekenhuis krijgt men advies over welke voeding en hoeveel het kind mag krijgen. Thuis kan het kind minder of juist meer honger hebben of minder vlot van de fles drinken. Een kind geeft zelf aan wanneer het honger heeft en wanneer het genoeg heeft. Omdat de nutritionele behoefte van een te vroeg geboren kind verschilt van een op tijd geboren kind, zijn er specifieke kunstvoedingen voor prematuren. Hoelang een kunstvoeding voor prematuren wordt aanbevolen, varieert en hangt af van hoeveel weken het kind te vroeg is geboren en van de gewichtsevolutie.

Uitdagingen met voeding en mondstimulatie

Tijdens hun verblijf in het ziekenhuis krijgen te vroeg geboren kinderen veel onaangename prikkels in de mondstreek, zoals intubatie ter ondersteuning van de ademhaling, het plaatsen van een maagsonde en het wegzuigen van slijmen. Bij vragen of zorgen over het verloop van de voeding kan men terecht bij het Kind en Gezin-team of de behandelend arts. Voor sommige kinderen is meer gespecialiseerde ondersteuning nodig.

Definitie en graden van vroeggeboorte

Naar schatting leidt 7% van de zwangerschappen tot een vroeggeboorte. Een baby wordt als prematuur beschouwd als de geboorte 3 weken voor de uitgerekende datum plaatsvindt, d.w.z. voor 37 volledige weken zwangerschap (8 maanden) in plaats van 40. Er bestaan drie graden van prematuriteit: extreem (voor 28 weken), ernstig (tussen 28 en 32 weken) en matig (tussen 32 en 36 weken). Baby's die voor 23 weken zwangerschap worden geboren, overleven het zelden. Na 27 weken kunnen ze overleven zonder neurologische problemen.

Oorzaken van vroeggeboorte

In veel gevallen is de exacte oorzaak van vroeggeboorte onduidelijk. Bepaalde risicofactoren zijn echter wel bekend:

• Infecties of ziekten bij de moeder: Bepaalde infecties, zoals urineweginfecties en baarmoederhalsinfecties, kunnen een vroeggeboorte veroorzaken. Chronische ziekten zoals diabetes en hoge bloeddruk kunnen ook een rol spelen.
• Baarmoederhalsinsufficiëntie: Een zwakke of beschadigde baarmoederhals kan het toenemende gewicht van de baby niet ondersteunen, wat leidt tot vroeggeboorte.
• Meerlingzwangerschappen: Tweelingen, drielingen, etc. geven een verhoogd risico op vroeggeboorte door het extra gewicht op de baarmoeder.
• Problemen met de placenta: Abruptie van de placenta of placenta previa kunnen leiden tot vroeggeboorte.
• Leefstijlfactoren: Roken, alcohol- en drugsgebruik, intense stress of inspannend lichamelijk werk worden in verband gebracht met een verhoogd risico.
• Zwangerschapsgerelateerde complicaties: Pre-eclampsie (hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap) kan leiden tot vroeggeboorte.
• Voorgeschiedenis: Vrouwen die al een vroeggeboorte hebben gehad, hebben een verhoogd risico om opnieuw een vroeggeboorte te krijgen.
• Problemen met het vruchtwater: Vooral het vroegtijdig breken van de vliezen.

Uiterlijke kenmerken van premature baby's

Een premature baby is goed geproportioneerd en gevormd, maar opvallend klein en licht, meestal minder dan 2,5 kg. Sommige wegen slechts 500 gram. De huid is dun, roodachtig (of blauw, geel, grijsachtig), met een licht gelatineachtige consistentie door de vernix caseosa, en weinig onderhuids vet. De schouders en rug zijn bedekt met dons (lanugo). De geslachtsorganen en borsten zijn mogelijk nog niet volledig ontwikkeld. De oorschelp is zacht met weinig reliëf, maar dit hindert het horen niet. Premature baby's zijn zeer ontvankelijk voor geluid.

Specifieke ontwikkelingskenmerken en reflexen

Een prematuur geboren kind kan niet zuigen voor een leeftijd die overeenkomt met 32 weken zwangerschap; de zuigreflex moet gestimuleerd worden met speciale spenen. Premature baby's ademen snel, met pauzes die meer dan 20 seconden kunnen duren. Ze vertonen verminderde fysieke activiteit en een lage spiertonus.

Medische zorg en gezondheidsrisico's bij premature baby's

Premature baby's vereisen gespecialiseerde medische zorg en nauwlettend toezicht tijdens hun verblijf in het ziekenhuis. Hoe prematuur de baby, hoe groter de gezondheidsrisico's, inclusief neonatale sterfte. Recente ontwikkelingen op neonatale afdelingen hebben de overlevings- en ontwikkelingskansen echter aanzienlijk verbeterd.

Ademhalingsmoeilijkheden

Premature baby's ademen vaak sneller, schokkerig en onregelmatig. Naast onvolgroeide luchtwegen kunnen ze een gebrek hebben aan surfactant, een vloeistof die de longblaasjes bekleedt en de elasticiteit van de longen beïnvloedt. Dit kan leiden tot respiratoir noodsyndroom (RDS), met moeilijkheden om zuurstof op te nemen en CO2 af te voeren. Apneu komt vaak voor; de ademhalingsreflex moet gestimuleerd en gecontroleerd worden via cardiorespiratoire monitoring. Extra zuurstof kan nodig zijn in de couveuse.

Cardiale problemen

De overgang van de foetale bloedsomloop naar de normale bloedsomloop kan problemen opleveren, zoals patent ductus arteriosus, waarbij de ductus arteriosus na de geboorte niet sluit. De behandeling kan bestaan uit zuurstoftherapie, medicatie en eventueel een operatie. Hartritmestoornissen (aritmie of bradycardie) komen vaak voor en vereisen monitoring. Manuele stimulatie is meestal voldoende om een bevredigend hartritme te herstellen.

Maagdarmproblemen

Premature baby's hebben een slechtere peristaltiek, waardoor voedselverwerking moeilijker is. Ontlasting is onregelmatiger en een opgeblazen gevoel komt vaak voor. Voeding wordt aangepast aan de mate van prematuriteit en kan parenteraal (intraveneus), per tube of per fles worden toegediend. Moedermelk is hiervoor zeer geschikt.

Leverproblemen

Fysiologische geelzucht (hyperbilirubinemie) is veelvoorkomend. Behandeling gebeurt via fototherapie (onder een lamp liggen), waarbij bilirubine via de huid wordt opgenomen in plaats van uitgescheiden via de ontlasting.

Onrijpheid van het immuunsysteem

Premature baby's hebben een gebrekkige immuniteit en zijn daardoor erg kwetsbaar voor infecties. Dit vereist constante waakzaamheid en snelle reactie indien nodig.

Moeilijkheden bij het regelen van de lichaamstemperatuur

De regulatie van de lichaamstemperatuur vereist speciale aandacht vanwege een bescheiden hoeveelheid vetweefsel en een niet-optimaal thermoregulatiesysteem. Om onderkoeling te voorkomen, is een constante en perfect aangepaste omgevingstemperatuur essentieel, vandaar het gebruik van couveuses.

tags: #normale #hartfrequentie #prematuur