Het Voedingscentrum adviseert hüttenkäse, ook wel bekend als cottage cheese of huttenkaas, als een uitstekend alternatief voor smeerkaas, met name voor baby's en jonge kinderen. Dit advies is gebaseerd op het feit dat gewone smeerkaas doorgaans te veel zout bevat, terwijl de nieren van jonge kinderen nog niet in staat zijn om grote hoeveelheden zout goed te verwerken.
Wat is hüttenkäse?
Hüttenkäse is een frisse, jonge kaas die qua textuur en smaak doet denken aan kwark. Het product is bijzonder rijk aan eiwitten en calcium, terwijl het tegelijkertijd weinig vet en zout bevat. Door zijn zachte, neutrale smaak is het uitermate geschikt als beleg voor baby's.
Het productieproces van hüttenkäse
De productie van hüttenkäse begint met het gebruik van magere melk waaraan melkzuurbacteriën worden toegevoegd. Door het verwarmen van de melk wordt een fermentatieproces op gang gebracht. Vervolgens wordt stremsel toegevoegd, wat leidt tot de vorming van een rulle massa van eiwitten, de zogenaamde wrongel. Deze wrongel wordt vervolgens in kleine stukjes gesneden en gezeefd om de wei te verwijderen. Daarna wordt de wrongel gewassen in koud water, waarna pure wrongel overblijft.
Kaasconsumptie bij jonge kinderen: voorzorgsmaatregelen
Gedurende een aantal jaren is het eten van kaas voor kinderen onder de 4 jaar afgeraden. De voornaamste reden hiervoor is de hoge zoutconcentratie in veel kaassoorten, die de nieren van jonge kinderen niet goed kunnen verwerken. Om potentiële gezondheidsproblemen op latere leeftijd te voorkomen, wordt geadviseerd om jonge kinderen en baby's liever geen kaas of producten met een hoog kaasgehalte te geven.
Welke kazen zijn minder geschikt voor baby's en jonge kinderen?
Het algemene advies geldt voor vrijwel alle soorten kaas. Er zijn echter enkele uitzonderingen: mozzarella, cottage cheese (hüttenkaas) en zuivelspread mogen vanaf een leeftijd van minimaal 8 maanden oud door kinderen gegeten worden. Dit komt doordat deze kaassoorten een lager zoutgehalte hebben.
Harde kazen, zoals Goudse of Edammer kaas, worden afgeraden voor kinderen tot 4 jaar. Dit geldt zowel voor plakjes van de kaasschaaf als voor kant-en-klare plakken. Ook zoute smeerkaas dient vermeden te worden. Het zoutgehalte in deze kazen is aanzienlijk hoger dan in alternatieven zoals mozzarella en hüttenkäse. Het consumeren van te veel zout kan leiden tot overbelasting van de nieren, wat op termijn tot beschadiging kan leiden.
Een belangrijke overweging bij de keuze voor kaas is het zoutgehalte. Als richtlijn geldt dat kaas met minder dan 1 gram zout per 100 gram een betere keuze is voor jonge kinderen. Het zoutgehalte staat doorgaans vermeld op het etiket. Bij vers gesneden kaas of kaas van de kaasboer kan navraag gedaan worden naar het zoutgehalte.
Kaas van rauwe melk: een risico
Een ander belangrijk aandachtspunt is kaas gemaakt van rauwe melk. Deze kazen kunnen potentieel schadelijke bacteriën bevatten, zoals Campylobacter, Listeria, Salmonella en E. coli, die voedselinfecties kunnen veroorzaken. Jonge kinderen hebben vaak een verminderde weerstand en zijn daardoor gevoeliger voor deze infecties. Het is daarom cruciaal om te voorkomen dat zij producten eten die rauwe melk bevatten. Op het etiket staat aangegeven of kaas is gemaakt van rauwe melk ('gemaakt van rauwe melk' of 'au lait cru'). Boerenkaas, hoewel een harde kaas, wordt ook vaak van rauwe melk gemaakt.
Variatie in broodbeleg
Brood vormt een goede bron van voedingsstoffen voor kinderen en biedt veel mogelijkheden voor variatie. Naast hüttenkäse zijn er diverse andere gezonde belegopties:
- Vis: zalm, bokking, heilbot en verse sardines. Vermijd voorverpakte gerookte vis vanwege het risico op ziekmakende bacteriën.
- Zelfgemaakte spreads: bereid met gezonde ingrediënten.
- Onbewerkt vlees: zoals kipfilet of kalkoenfilet. Vermijd bewerkt vlees zoals boterhamworst, gekookte ham, ontbijtspek en snijworst. Ook producten met een hoog vitamine A-gehalte, zoals (smeer)leverworst en paté, en rauw vlees (filet americain, rosbief, ossenworst) dienen vermeden te worden.
- Vegetarische opties: zoals hummus zonder zout en reepjes paprika, of een combinatie van olijfolie, ei en olijven (met mate, vanwege het zoutgehalte van olijven).
Broodintroductie bij baby's
Vanaf ongeveer 6 maanden, wanneer een baby toe is aan vaste voeding, kan langzaam brood geïntroduceerd worden. Vaak wordt gestart met groenten en fruit, waarna brood rond 8 maanden wordt geïntroduceerd.
Geschikt brood voor baby's en dreumesen
- Vanaf 6 maanden: zacht brood zonder korst. Baby's hebben nog geen kiezen, waardoor het kauwen op brood lastig kan zijn. Begin daarom met zacht brood, en voeg na ongeveer een maand de korst toe. Snijd het brood in reepjes of kleine stukjes die de baby makkelijk kan pakken. Tarwebrood of bruinbrood bevat meer vezels dan wit brood en is een goede keuze. Brood met pitten en zaden dient vermeden te worden vanwege verstikkingsgevaar en verteerbaarheidsproblemen.
- Vanaf 9 maanden: volkoren brood. Dit bevat meer voedingsstoffen zoals vezels, ijzer en B-vitamines, en stimuleert een gezonde spijsvertering.
Bij de introductie van brood is het belangrijk om bewuste keuzes te maken om kinderen te laten wennen aan pure smaken. Tips voor het aanbieden van brood zijn onder andere het snijden in reepjes of stukjes, starten met de binnenkant van het brood, het brood zachter maken met moedermelk of flesvoeding, en het beleg niet te dik aanbrengen.
Opties voor broodbeleg voor baby's en dreumesen
Voor baby's die net beginnen met brood, is het belangrijk om zachte en natuurlijke smaken aan te bieden:
- Een dun laagje boter
- Geprakte avocado
- Een dun laagje 100% notenpasta of pindakaas (zonder zout en suiker)
- Geprakte banaan
- Dunne laag zelfgemaakte hummus (zonder zout en toevoegingen)
- Geprakte zoete aardappel
- Dun laagje volle kwark of yoghurt (eventueel met geprakt fruit)
Bij het geven van notenpasta, pindakaas en ei is het belangrijk om het introductieschema van het consultatiebureau te volgen.
Naarmate kinderen meer gewend raken aan brood, kan er meer structuur in het beleg komen, nog steeds zonder toegevoegd zout en suiker. De eerder genoemde opties blijven geschikt, met toevoeging van:
- Geprakte ei
Het is goed om regelmatig af te wisselen met broodbeleg om kinderen te laten wennen aan verschillende smaken en structuren.
Broodbeleg: 10 gezonde dingen voor op je brood
De rol van het Voedingscentrum en de 'Kies Ik Gezond?'-app
Het Voedingscentrum speelt een belangrijke rol in het adviseren over gezonde voeding voor alle leeftijdsgroepen. De 'Kies Ik Gezond?'-app is een handig hulpmiddel om producten te zoeken of te scannen in de supermarkt om te bepalen of ze binnen de Schijf van Vijf vallen of om het zoutgehalte te controleren.
Water is de beste dorstlesser voor kinderen. Sap, diksap, limonade en frisdrank kunnen beter niet gegeven worden. Melkproducten zijn dagelijks nodig; ongeveer twee bekertjes per dag is voldoende voor dreumesen en peuters.