Voor veel ouders is het ledikant een van de eerste items op de uitzetlijst. Toch kan het voorkomen dat een baby of peuter hierin absoluut niet wil slapen. Een veelbesproken alternatief is het vloerbed, een bed of matras dat direct op de vloer wordt geplaatst.
Een veelvoorkomend probleem, zoals ervaren door ouders van drukke tweelingen van twee jaar, is het uit het ledikant gooien van het matras. Pogingen om dit gedrag af te leren door middel van verbale correcties of het terugleggen van het matras, blijken vaak vruchteloos. Het gedrag wordt door de kinderen als een spel ervaren, met als gevolg dat ze jammeren zodra het matras op de grond ligt. Het slapen op de bedspijlen wordt als onveilig beschouwd, en het vastbinden van matrassen aan het ledikant voelt eveneens onveilig aan.
Ouders die dit probleem ervaren, vragen zich af of andere kinderen dit gedrag vertoonden en wat de oplossing is om niet uren bezig te zijn met het terugleggen van matrassen. De kinderen worden nog te jong geacht voor een groter bed.
Wat is een Vloerbed?
Een vloerbed is, zoals de naam al aangeeft, een bed of matras dat op de vloer wordt gelegd. Dit concept stamt uit het Montessori-gedachtengoed, dat gebaseerd is op het principe 'help-mij-het-zelf-te-doen'. Slaap wordt gezien als een ontwikkeling die met de tijd komt, net als andere mijlpalen in de ontwikkeling van een kind. Het gebruik van een vloerbed stelt een kind in staat om zelf te kiezen om te gaan liggen, slapen, kijken of kruipen.
Een vloerbed is in essentie een matras dat laag op de grond ligt. Hierdoor zijn er geen spijlen en heeft het kind geen hulp nodig om in- en uit bed te klimmen. Dit geeft het kind de kans om onafhankelijk te zijn. Een baby kan zelf kiezen wanneer hij gaat slapen en wanneer hij nog even wil spelen. Ook na het wakker worden, kan het kind zelf bepalen wat het op dat moment gaat doen.
Voordelen van een Vloerbed
Het grootste voordeel van een vloerbed is het bevorderen van onafhankelijkheid. Kinderen kunnen zelf de regie nemen over hun slaapritueel, zonder dat iets geforceerd wordt. Ze kunnen zelf kiezen wanneer ze gaan slapen en wanneer ze nog even willen spelen. Dit vermindert de afhankelijkheid van de ouder.
Daarnaast wordt een vloerbed als veiliger beschouwd dan traditionele ledikanten. Hoewel er in Nederland geen specifieke cijfers bekend zijn, worden in andere landen veel ongelukken gemeld in en om ledikanten. Voorbeelden hiervan zijn voetjes die tussen de spijlen klem komen te zitten, of kinderen die uit bed vallen bij het proberen eruit te klimmen. Bij een vloerbed zijn deze problemen afwezig.
Voor ouders biedt een vloerbed ook praktische voordelen. Het in slaap wiegen of brengen van een kind kan een tijdrovende klus zijn, waarbij ouders vaak naast het bed moeten liggen of een hand door de spijlen moeten steken om het kind gerust te stellen. Met een vloerbed kunnen ouders eenvoudig het bed uit rollen en de kamer verlaten. Ook 's nachts is het prettiger om op een normaal matras naast het kind te liggen.
WIJ doet 't zo: Wiegje / bedje van je baby opmaken
Praktische overwegingen en Veiligheid
Wanneer een kind voor het eerst in een vloerbed wordt gelegd, rijst de vraag of het kind niet liever gaat spelen dan slapen. In eerste instantie zal een kind waarschijnlijk geneigd zijn om met nabij gelegen speelgoed te spelen. Dit is echter niet per se negatief. Door het spelen raakt het kind na verloop van tijd uitgeput en zal het naar slaap verlangen.
Voor de overgangsfase kan het handig zijn om een extra matras naast het vloerbed te leggen, eventueel op een lattenbodem. Vanaf de geboorte kan een kind op een vloerbed slapen, mits er gezorgd wordt voor een stevig matras en er geen mogelijkheid is dat het kind in de knel kan komen te zitten. Het is belangrijk om de algemene richtlijnen voor slaapplekken van baby's te volgen.
Ventilatie en Kamerinrichting
Om schimmelvorming en vochtophoping onder het matras te voorkomen, kan een lattenbodem op de grond worden gelegd, met daarop het matras. Dit zorgt voor adequate ventilatie. Daarnaast is het cruciaal om de directe omgeving van het vloerbed veilig in te richten:
- Dek stopcontacten af.
- Zet kasten vast aan de muur.
- Gebruik ladesluiters om te voorkomen dat kinderen kasten openen en zichzelf blootstellen aan gevaarlijke inhoud.
Als een kind al kan kruipen wanneer het overstapt op een vloerbed, zal het de nieuwe omgeving actief gaan verkennen. Het is daarom essentieel om de kamer kindveilig te maken. Na een paar dagen van ontdekking zal het bed voornamelijk als slaapplek worden gebruikt.
Het plaatsen van wat speelgoed bij het bedje, zoals een boekje of blokken, kan de overgang vergemakkelijken.
Verschillende Vloerbed-oplossingen
Er zijn diverse creatieve oplossingen voor vloerbedden, variërend van een tuinstoelkussen of schapenvachtje naast het bed tot een ledikantmatrasje. Het belangrijkste is dat het oppervlak zacht is en zich op matrashoogte bevindt, eventueel met een lattenbodem eronder. Een stevig, dun matras is hierbij ideaal.
De populaire huisjesbedden kunnen ook met een hekje worden uitgerust, en een simpel matras plat op de grond is eveneens een prima optie. Het is raadzaam om te kijken naar wat werkt, betaalbaar is en comfort biedt.
Voor wie inspiratie zoekt, kan gezocht worden op 'Montessori Floor Bed DIY'.
Vloerbed en Co-sleeping
Wanneer ouders borstvoeding geven en willen overstappen op een vloerbed, kan het handig zijn om een extra matras op de grond te leggen. Dit maakt het gemakkelijker om 's nachts bij het kind te liggen.
Voor ouders die geen borstvoeding geven, maar wel een vloerbed willen gebruiken, is de mogelijkheid om een vloerbed met een co-sleeper te combineren. De stappen voor co-sleeping volgen, met het verschil dat het bed lager is.
Veiligheid bij Co-sleeping in een Grondbed
De veiligheid van een grondbed is gebaseerd op de lagere valhoogte. Echter, net als elke andere slaapplek voor een baby, moet een grondbed aan specifieke voorwaarden voldoen.
Een grondbed kan worden gecreëerd door matrassen dicht bij de grond te leggen, eventueel met lattenbodems of pallets eronder. Een lattenbodem is vaak lager en kan daardoor geschikter zijn. Belangrijk is dat het bed of de matrassen niet kunnen verschuiven. Dit kan worden bereikt door een ombouw te maken, lattenbodems aan elkaar te bevestigen met ty-raps, of een andere constructie te bedenken.
Een bed is veilig wanneer er geen kieren kunnen ontstaan. Volgens James McKenna, die onderzoek doet naar bedsharing, is het daarom aan te raden om het bed midden in de ruimte te plaatsen, en niet tegen een muur. Bij een bed tegen de muur kan ongemerkt een kier ontstaan waar een baby klem kan raken. Indien het bed toch tegen de muur geplaatst wordt, is regelmatige controle op kieren en het voorkomen van verschuiven essentieel.
Veilig slapen met een baby in een grondbed vereist het volgen van richtlijnen voor bedsharing:
- Wees je bewust van de risico's bij bedsharing, vooral als je:
- Geen borstvoeding geeft.
- Rookt.
- Alcohol of verdovende middelen hebt genuttigd.
- Medicatie hebt gebruikt waardoor je minder alert bent.
- Zwaar overgewicht hebt.
- Ziek bent en daardoor minder alert of mobiel bent.
- Zwaar oververmoeid bent.
- Doe lang haar vast om verstrikt raken te voorkomen.
- Zorg voor een stevig matras waar jij en je kind niet in wegzakken. Vermijd spleten of gaten tussen matrassen, aan de zijkant van het bed of bij het hoofdbord. Gebruik bij kinderen tot 24 maanden geen dekbed, maar bijvoorbeeld een deken. Gebruik geen kussens, behalve een stevig hoofdkussen voor een borstvoedende moeder. Bedshare niet op een waterbed, sofa/bank of luchtbed. Zorg dat dekens goed vastzitten aan het voeteneind.
- Leg geen losse spullen in bed (kussens, knuffels, hydrofiels, kleding). Gebruik geen stootranden of gestoffeerde hoofdborden. Leg je kind nooit op een aankleed-/verschoonkussen, borstvoedingskussen of in een babynest.
- Slaap met je baby of jonge kind in de maternale houding: lig op je zij met opgetrokken knieën, zodat je kind niet onderuit kan zakken. Je kind ligt in het holletje met het gezicht op borsthoogte, gezichten naar elkaar toe.
- Als er meerdere kinderen in bed liggen, zorg dan dat je als moeder tussen de jongste kinderen (jonger dan 24 maanden) ligt.
- Laat je kind nooit alleen in een groot bed slapen, aangezien ze er veel sneller naast kunnen vallen dan verwacht.
Uitvalbescherming en Kamerveiligheid
Bij een grondbed is het gebruik van uitvalbescherming, zoals bedhekjes, af te raden. Deze vergroten de valhoogte en maken de val juist gevaarlijker. Kinderen leren in een grondbed snel de grenzen van het bed kennen.
Het is essentieel om de kamer veilig in te richten, rekening houdend met het feit dat een kind uit bed kan vallen. Dit omvat het gebruik van kinderbeveiliging op stopcontacten, meubels die aan de muur zijn bevestigd, en het vermijden van losse stoffen of dekens die een kind over zich heen kan trekken. Een traphekje kan van belang zijn als de slaapkamer zich boven bevindt.
Ook op een grondbed mag een kind niet alleen worden gelaten. Kinderen kunnen snel klimmen, waardoor ze al in een kast kunnen zijn voordat een ouder kan ingrijpen. Het gebruik van een babyfoon (met of zonder camera) is niet voldoende om de veiligheid te garanderen.
