De SGP-voorman Van der Staaij uitte op het partijcongres in Nieuwegein kritiek op de discussie rondom abortus. Hij stelde dat de hevige reacties op het heropenen van de abortusdiscussie mogelijk een laatste uiting zijn van een doorgedraaid autonomiedenken. Van der Staaij merkte op dat er niet alleen sombere vooruitzichten zijn, maar dat juist in 'progressieve' kringen toenemende zorgen bestaan over de huidige abortuspraktijk. Hij constateerde dat in andere landen een tegenbeweging zichtbaar is en dat ook in Nederland jongeren onbevangen naar dit onderwerp kijken en vraagtekens zetten bij de huidige abortuspraktijken.
Verdere zorgen over wetswijzigingen en kabinetsbeleid
In dit verband benadrukte Van der Staaij dat de recente wetswijzigingen die abortus in Nederland eenvoudiger maken, leiden tot een grotere afstand tussen de SGP en het kabinet-Rutte IV. Hij uitte ook zijn bezorgdheid over de neiging van het kabinet om problemen te bestempelen als 'crisis'. Woorden als coronacrisis, klimaatcrisis, asielcrisis, wooncrisis en stikstofcrisis worden te pas en te onpas gebruikt. Het gevaar hiervan is volgens Van der Staaij dat de overheid steeds meer macht naar zich toetrekt.
Hij waarschuwde: "Deze crisisinflatie heeft zijn prijs. Wie alle problemen voorziet van het etiket crisis en alles verwacht van de regering, legt de loper uit voor een sterke centrale overheid die steeds drastischer maatregelen neemt." Daarom, zo stelde hij, is het cruciaal om kritisch te blijven op het inzetten van noodinstrumenten die inbreken op de vrijheden van burgers, zoals een avondklok, een noodwet voor gedwongen spreiding van asielzoekers of bijzondere bevoegdheden voor woningbouw.
Persoonlijke reflectie en herdenking van partijgenoten
Tijdens zijn toespraak stond Van der Staaij ook stil bij het voorrecht om elkaar weer persoonlijk te mogen ontmoeten na twee jaar van online partijdagen. Hij benadrukte dat wat we als 'normaal' ervaren, in werkelijkheid onverdiende goedheid van God is. Hij herdacht de overleden oud-kamerleden Koos van den Berg en Bas van der Vlies, waarbij hij de woorden "Soli Deo Gloria" aanhaalde die Van der Vlies ooit in zijn afscheidsrede gebruikte. Van der Vlies wordt geroemd om zijn hartstochtelijke vertolking van het staatkundig-gereformeerde geluid in de Tweede Kamer gedurende bijna dertig jaar.
Van der Staaij deelde ook de persoonlijke impact van het verlies van zijn schoonvader, Van Ree, die jarenlang lid was van het partijbestuur. Hij erkende dat velen in de zaal hun eigen herinneringen en verdriet rond dierbaren die zijn weggevallen, delen. Hij haalde Jesaja 40 aan: "Alle vlees is gras en al zijn goedertierenheid als een bloem des velds. Het gras verdort, de bloem valt af; maar het Woord onzes Gods bestaat in der eeuwigheid." Dit Woord biedt vastheid in turbulente tijden.
Oorlog in Oekraïne en de noodzaak van een sterke krijgsmacht
In het licht van persoonlijke verliezen, benadrukte Van der Staaij het immense leed dat oorlog brengt, met duizenden lege plekken en de kilte van explosies die levens wegmaaien. Hij veroordeelde de inval van Rusland in Oekraïne als een flagrante schending van het recht. De oorlog onderstreepte voor de SGP het belang van het versterken van de krijgsmacht, een punt waar de partij herhaaldelijk op heeft aangedrongen.
Hij wees op de parallel die de Oekraïense president Zelenski trok tussen de huidige strijd en de Nederlandse strijd in de zestiende eeuw tegen tirannie. Zowel de oorlog tegen Oekraïne als de Nederlandse geschiedenis herinneren eraan dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is. Vrijheid kan een zichtbare strijd vereisen, maar onderdrukking kan ook verborgen plaatsvinden, bijvoorbeeld door de eigen overheid.
Geloofsvrijheid en de uitdagingen van het moderne secularisme
Van der Staaij benadrukte de waarde van geloofsvrijheid, die verder gaat dan het samen mogen komen in kerken. Het omvat ook de vrijheid om de Bijbelse boodschap te belijden en uit te dragen. Hij constateerde dat deze vrijheid ook dichter bij huis onder druk staat, met weerstand tegen het onbeschroomd uitkomen voor Bijbelse noties over huwelijk en seksualiteit, wat zelfs tot rechtszaken leidt.
Hij noemde het proces tegen de Finse parlementariër Räsänen en de afhandeling van de klacht tegen dominee Kort in Krimpen aan den IJssel als voorbeelden. Gelukkig waren de uitspraken in beide zaken positief voor de geloofsvrijheid. Van der Staaij sprak ook zijn zorg uit over het wetsvoorstel inzake zelfidentificatie, dat het makkelijker moet maken om registraties van geslacht te wijzigen. Hij stelde dat deze wet de persoonlijke beleving tot de maatstaf maakt en gevolgen voor kinderen zonder pardon terzijde schuift.
Kritiek op abortuspraktijk en oproep tot bescherming van ongeboren leven
De SGP-voorman uitte zijn grote zorg over de medisch-ethische ontwikkelingen onder het kabinet-Rutte IV. Hij wees op de D66-wet die de vijf dagen bedenktijd bij abortus schrapt en de wet die het makkelijker maakt om aan een abortuspil te komen. Hoewel hij moedeloos zou kunnen worden, zag hij ook hoop in de toenemende zorgen binnen 'progressieve' kringen, de opkomende tegenbeweging in andere landen en het onbevangener kijken van jongeren naar dit onderwerp.
Van der Staaij stelde dat het bestempelen van abortus als een mensenrecht de wereld op zijn kop zet. De SGP zal zich blijven inzetten voor een betere bescherming van kwetsbaar ongeboren leven, vanuit de overtuiging dat het gaat om door God gegeven kostbaar leven dat beschermd en gekoesterd moet worden. Deze ontwikkelingen leiden volgens hem tot een grotere afstand tot het kabinet-Rutte IV.
Economische zorgen en aandacht voor de regio
De SGP zal voorstellen van het kabinet op hun merites beoordelen en steun geven aan de versterking van veiligheid, politie en justitie. Tegelijkertijd zal de partij kritisch blijven op de financiële degelijkheid. Van der Staaij benadrukte dat gratis geld niet bestaat en dat de prijs betaald moet worden door gezinnen. De partij zal de effecten van inflatie en belastingdruk op gezinnen met moeite met rondkomen nauwlettend volgen.
Hij onderstreepte het belang van aandacht voor de regio en het landelijk gebied, en stelde dat Nederland meer is dan de Randstad. Dit betekent ook meer prioriteit voor de bereikbaarheid van de regio, zowel via wegen als openbaar vervoer. Een kritisch tegengeluid is volgens de SGP hard nodig tegen de steeds verdergaande drang om alles vanuit Den Haag aan te sturen.
Crisisinflatie en de inperking van vrijheden
Van der Staaij herhaalde zijn kritiek op de zogenaamde 'crisisinflatie', waarbij allerlei onderwerpen als crisis worden bestempeld. Hij waarschuwde dat dit de weg vrijmaakt voor een sterke centrale overheid die steeds ingrijpendere maatregelen neemt. De SGP pleit principieel voor meer bescheidenheid en meer ruimte voor burgers en de samenleving zelf.
Daarom zal de partij kritisch blijven op noodinstrumenten die de vrijheden van burgers beperken. Hij noemde expliciet de avondklok, noodwetten voor gedwongen spreiding van asielzoekers en bijzondere bevoegdheden voor woningbouw. Dwang kan volgens hem nodig zijn, maar alleen in acute noodsituaties. Onder crisisdruk dreigt alles vloeibaar te worden, een les die geleerd is tijdens de coronacrisis, waar de vaccinatiedrang zelfs een vaccinatieplicht bespreekbaar maakte. De SGP zegt 'nee' tegen vaccinatiedrang en -dwang, en benadrukt dat het vertrouwen van de burger in de overheid niet wordt versterkt door steeds ingrijpendere maatregelen.
Betekenis van de gemeenteraadsverkiezingen en het 100-jarig jubileum van de SGP
De SGP-fractievoorzitter noemde de fraaie verkiezingsuitslag bij de gemeenteraadsverkiezingen een mooie opsteker, met zetelbehoud en winst op diverse plaatsen. Hij wenste alle vertegenwoordigers Gods zegen toe voor de nieuwe raadsperiode en wijsheid in het collegevormingsproces. Hij constateerde dat de SGP bereid en in staat is bestuurlijke verantwoordelijkheid te dragen waar dit geloofwaardig kan.
Dit jaar is het precies honderd jaar geleden dat de SGP voor het eerst vertegenwoordigd was in de Tweede Kamer, met de beëdiging van ds. Kersten op 26 juli. Van der Staaij benadrukte echter dat de partij zich niet op haar leeftijd moet beroemen. Hij herhaalde dat ook de partij als gras is en dat alle leden zondaren zijn. Maar één ding staat vast: Gods Woord blijft bestaan en de goedertierenheid van de Heer is van eeuwigheid tot eeuwigheid over degenen die Hem vrezen.
Abortus als taboe en de noodzaak van bescherming van ongeboren leven
Van der Staaij stelde dat wie probeert het abortusdebat te openen, vaak op ijzige weerstand en heftige tegenstand stuit. Abortus is volgens hem hét progressieve taboe. Hij deelde de mening dat abortus een politiek beladen onderwerp is dat dreigt onder te sneeuwen, maar benadrukte dat dit een andere insteek en uitkomst vereist. Jaarlijks vinden er in Nederland ruim 30.000 abortussen plaats, wat neerkomt op ongeveer één op de zeven zwangerschappen.
Bij een derde van de vrouwen gaat het om een herhaalde abortus. Achter deze cijfers gaan vaak hartverscheurende verhalen schuil van drang en dwang door familie of vrienden, financiële zorgen, relatieproblemen, schaamte of spijt. Van der Staaij benadrukte dat het belangrijk is dat vrouwen eerlijke informatie ontvangen over alternatieven voor abortus en dat er echte aandacht is voor hun nood, met oplossingen voor onderliggende problemen. Hij prees de inzet van mensen die zich belangeloos inzetten voor ongewenst zwangere vrouwen, evenals de 'wakers' bij abortusklinieken die respectvol hulp aanbieden.
De SGP bepleit dat er meer werk gemaakt wordt van het aanbieden van hulpverlening. Van der Staaij vroeg de minister of hij dit punt onderkent. Hij plaatste vraagtekens bij de bewering van de minister dat het aantal signalen van vrouwen die zich geïntimideerd voelen, toeneemt, gezien het feit dat er zelden klachten of incidenten bij gemeenten en politie worden gemeld rondom demonstraties bij abortusklinieken. Hij constateerde een toenemende ergernis en actiebereidheid bij organisaties als het Humanistisch Verbond, wat iets heel anders is dan intimidatie. Hij benadrukte dat ergernis over een opvatting geen grond kan zijn om een demonstratie te beperken en dat plaatselijke problemen in onderling overleg opgelost moeten worden.
Van der Staaij stelde dat het in Nederland belangrijk is de vrijheid om te betogen te handhaven, ook als de boodschap confronterend is. Hij zei dat er luid en duidelijk gezegd mag worden dat de beschermwaardigheid van het leven onder druk staat en dat de SGP die opvatting deelt. Hij constateerde dat er in Nederland schrijnend weinig bescherming wordt geboden aan ongeboren menselijk leven, wat een taak en verantwoordelijkheid is voor de regering en de Tweede Kamer.
Belang van bedenktijd en kritiek op wetswijzigingen
In een video-interview met CIP.nl benadrukte Kees van der Staaij het belang van de vijf dagen bedenktijd die verplicht zijn bij abortus. D66 pleitte voor het afschaffen van deze verplichting. De SGP-leider zei dat de bedenktijd nodig is om "op adem te kunnen komen en naar alternatieven te kunnen kijken".
Hij uitte zijn grote zorg over de medisch-ethische ontwikkelingen onder het kabinet-Rutte IV. Een week na het aantreden was het al raak: een D66-wet om de vijf dagen bedenktijd bij abortus te schrappen, kreeg een ruime meerderheid. Kort daarna werd ook een wet aangenomen die het makkelijker maakt om aan een abortuspil te komen. Van der Staaij noemde dit "moedeloos makend".
Hij stelde dat het bestempelen van abortus als een mensenrecht de wereld op zijn kop zet. De SGP zal zich blijven inzetten voor een betere bescherming van kwetsbaar ongeboren leven, vanuit de vaste overtuiging dat het gaat om door God gegeven kostbaar leven dat beschermd en gekoesterd moet worden. Het zal duidelijk zijn dat dit soort ontwikkelingen een grotere afstand tot het kabinet-Rutte IV scheppen.
'Tegenbeweging abortus groeit' - Partijrede Kees van der Staaij
De SGP zal voorstellen van het kabinet oprecht op hun eigen merites beoordelen en steun geven aan de broodnodige inzet op versterking van de veiligheid, politie en justitie. Kritisch zal de partij ook de vinger aan de pols houden als het gaat om financiële degelijkheid. Iedereen begrijpt dat er redenen voor extra uitgaven kunnen zijn, maar al die goede redenen bij elkaar opgeteld leiden wel tot een gigantische schuldenberg. Gratis geld bestaat niet. Die prijs moet nu al te veel worden betaald door de gezinnen. De SGP wil de komende tijd extra gaan volgen wat het effect van zowel inflatie als de belastingdruk is op gezinnen die moeite hebben met rondkomen.
De partij blijft hameren op oog voor de regio en het landelijk gebied. Nederland is meer dan steden in de Randstad. Dat betekent ook heel concreet dat er meer prioriteit gegeven moet worden aan de bereikbaarheid van de regio, zowel wegen als openbaar vervoer. Een kritisch tegengeluid is hard nodig tegen de steeds verdergaande drang om alles vanuit Den Haag aan te sturen.
Het valt de SGP op dat er tegenwoordig steeds sneller over een crisis wordt gesproken bij allerlei onderwerpen: coronacrisis, klimaatcrisis, asielcrisis, wooncrisis, stikstofcrisis. Deze crisisinflatie heeft zijn prijs. Wie alle problemen voorziet van het etiket crisis en alles verwacht van de regering, legt de loper uit voor een sterke centrale overheid die steeds drastischer maatregelen neemt. De SGP pleit principieel voor meer bescheidenheid. Meer ruimte voor de burgers en de samenleving zelf. Daarom zullen ze kritisch moeten zijn en blijven als het gaat om de inzet van allerhande noodinstrumenten die inbreken op vrijheden van burgers. Of het nu een avondklok is, een noodwet om asielzoekers gedwongen te spreiden of bijzondere bevoegdheden voor de woningbouw. Dwang kan nodig zijn, maar dan alleen voor acute noodsituaties, zoals een overstroming of een vijandelijke aanval. Onder crisisdruk dreigt alles vloeibaar te worden, dat is de les die is geleerd. Men zag het in de coronatijd. De vaccinatiedrang werd scherper. Zelfs een vaccinatieplicht werd bespreekbaar gemaakt. De grens van de gewetensvrijheid moet scherp bewaakt worden. Daarom zegt de SGP ‘nee’ tegen vaccinatiedrang en -dwang. Het vertrouwen van de burger in de overheid wordt niet versterkt door steeds drastischer maatregelen. De peiling van de dag mag niet het richtsnoer zijn voor wat een overheid wel of niet kan maken. Beter is een doordachte opvatting over de taak van de overheid en het waken voor overspannen verwachtingen van wat een overheid vermag. Met open oog voor de weerbarstige praktijk van alledag waar gezinnen, ondernemers, boeren en vissers tegenaanlopen. Wetten moeten recht doen aan wat redelijk en billijk is. Dat geldt voor alle bestuurslagen.
In gesprekken met burgers tijdens de campagne voor de gemeenteraad viel het op hoe juist ook de zogenaamde kleine dingen ertoe kunnen doen. Of je inderdaad snel duidelijkheid hebt over je vergunningaanvraag. Of je wordt teruggebeld als dat beloofd is. Of gewoon even langs komt om echt te snappen waar het om gaat. De fraaie verkiezingsuitslag bij de gemeenteraadsverkiezingen voor de SGP is een mooie opsteker. Op veel plaatsen heerste vooraf al een positief gevoel, maar vaak was er niet alleen verheugend zetelbehoud, maar kwam er een zetel of zelfs 2 of 3 tegelijk bij. Heel mooi is ook dat op plaatsen waar geen SGP-er in de raad zat en eerdere pogingen mislukten, er nu wél een voet aan de grond is gekomen en een zetel is gewonnen: Maasdriel, Voorst en Wierden. Goed om te onthouden. Wat is er actief en creatief campagne gevoerd op talloze plaatsen. Hulde daarvoor! Van harte worden al onze vertegenwoordigers Gods zegen toegebeden in de nieuwe raadsperiode. En wijsheid in het proces van collegevorming. Door het hele land zien we een beeld dat de SGP bereid en in staat is ook bestuurlijke verantwoordelijkheid te dragen waar dit geloofwaardig kan.
Dit jaar precies honderd jaar geleden mocht de SGP voor het eerst in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn. Op 26 juli werd ds. Kersten als eerste SGP’er in de Tweede Kamer beëdigd. Wie had dat ooit kunnen denken. In een speciale uitgave van De Banier hopen we daar aandacht aan te besteden. Maar nee, laten we ons niet op onze partijleeftijd beroepen. Ook onze partij is als gras. Ook wij zijn allen zondaren, mensen met schuld en tekort. Maar één ding staat vast en daar mogen we ons steeds weer op verlaten, van generatie tot generatie. Zijn Woord blijft bestaan. De goedertierenheid van de Heere is van eeuwigheid tot eeuwigheid over degenen die Hem vrezen. Hun geeft Hij moed en krachten, die hopend op Hém wachten.
Kees van der Staaij wijst op de noodzaak van bedenktijd bij abortus: "Er is vaak sprake van dwang". In een video-interview met CIP.nl benadrukt Kees van der Staaij het belang van de vijf dagen bedenktijd die nu verplicht zijn bij het laten uitvoeren van abortus. D66 pleitte gisteren voor het afschaffen van die verplichting. De leider van de SGP zegt dat de verplichte bedenktijd voor zwangere vrouwen nodig is om "op adem te kunnen komen en naar alternatieven te kunnen kijken".
Wanneer je ongewenst zwanger bent, kunnen heel veel vragen je bezig houden. Hoe moet het financieel? Met mijn relatie? Met mijn werk? Uit heel wat ervaringsverhalen is gehoord dat vrouwen soms enorm onder druk worden gezet om het kindje weg te laten halen. Dat is een ernstig en schrijnend probleem. Wat is het belangrijk dat hier oog voor is. Wat is het belangrijk dat vrouwen eerlijke informatie onder ogen te krijgen over alternatieven voor abortus. Dat er echte aandacht is voor hun nood, en echte oplossingen worden geboden voor onderliggende problemen waar zij mee te maken hebben. Ik heb daarom heel veel waardering voor mensen die zich belangeloos inzetten voor ongewenst zwangere vrouwen. Maar ik denk ook aan de vele wakers bij abortusklinieken, die op een respectvolle en integere manier hulp aanbieden aan vrouwen die daarvoor openstaan. Iedere week gaan er wel een paar vrouwen in op dat hulpaanbod. Dat toont aan dat vaak veel mis is in het daadwerkelijk bespreken en aanbieden van hulpverlening. De SGP bepleit dat daar veel meer werk van gemaakt wordt. Ziet de minister dit punt ook?
Over die wakers bij klinieken is de afgelopen maanden veel ophef ontstaan. Er zijn in de media - en ook door partijen hier in dit huis - stevige bewoordingen gebruikt. Er zou sprake zijn van intimidatie. Agressie. Toename van demonstraties. Het is zaak om feiten en fabels helder van elkaar te onderscheiden. De minister schrijft (brief 6 mei) dat ‘het aantal signalen dat vrouwen zich geïntimideerd voelt, helaas toeneemt.’ Waar baseert de minister dit precies op? Er zijn de afgelopen jaren zeer zelden klachten of incidenten bij gemeenten en bij de politie gemeld rondom demonstraties bij abortusklinieken (brief 11 juni).
Als je de feiten eerlijk op een rijtje zet, zie ik vooral een toenemende ergernis en actiebereidheid bij een organisatie als het Humanistisch Verbond. Dat is echt iets heel anders. Terecht geeft de minister aan dat ergernis over een opvatting nooit een grond kan zijn om een demonstratie te beperken (brief 11 juni). Ik zou zeggen sta daar dan ook voor, ga niet mee in het zoeken naar sluipwegen om dat recht toch in te perken. En als er plaatselijk problemen zijn, bespreek dat gewoon plaatselijk en los dat gewoon in onderling overleg op. Dat kan ook. In Nederland hechten we veel waarde aan de vrijheid om te betogen - óók als de boodschap confronterend is. Er mag luid en duidelijk gezegd worden dat de beschermwaardigheid van het leven in Nederland onder druk staat. Sterker nog, de SGP deelt die opvatting zelf ook. Het is een trieste werkelijkheid in Nederland vandaag dat zo schrijnend weinig bescherming wordt geboden aan ongeboren menselijk leven. Daar ligt wel een taak en verantwoordelijkheid voor de regering, voor de Tweede Kamer.
In de Tweede Kamer werden vragen gesteld over Siriz’ jaarlijkse subsidie, die in 2013 dankzij een amendement van Van der Staaij (SGP) was verdrievoudigd tot ruim 1,5 miljoen euro. Op aandringen van PvdA en GroenLinks beloofde ChristenUnie-staatssecretaris van Volksgezondheid Paul Blokhuis meer transparantie en scherpere kwaliteitscriteria voor organisaties als Siriz, maar hij beklaagde zich wel over ‘het toppunt van wantrouwen’ tegenover christelijke organisaties. Onder leiding van ChristenUnie-staatssecretaris Blokhuis kreeg ‘pro-life’ meer politieke steuntjes in de rug, en werd zelfs het academisch debat daarvoor gebruikt. Binnen een jaar na zijn aantreden presenteerde hij een plan om vijftien miljoen euro te investeren in onderzoek naar de preventie en ondersteuning van onbedoelde zwangerschappen. Dat klinkt weinig controversieel: iedereen wil wel helpen bij preventie van onbedoelde zwangerschappen. Maar in de praktijk werd het belastinggeld deels ingezet voor onderzoek dat uitgaat van ernstige ‘psychische gevolgen’ van een onbedoelde zwangerschap. Een uitgangspunt dat past bij de ideologische achtergrond van de staatssecretaris, maar dat al was besproken in een eerder onderzoeksprogramma van zijn eigen ministerie. Jenneke van Ditzhuijzen, die het eerdere onderzoek deed, is verbaasd: ‘Van abortus is in elk geval bekend dat het het risico op psychische aandoeningen niet verhoogt. Ik ben uitgebreid in de media geweest en heb mijn bevindingen breed gedeeld met professionals en politici.’
Kees van der Staaij noemt een onderzoek van de Universiteit Tilburg dat een trendbreuk opmerkte in de progressiviteit van Nederlandse jongeren, die nu negatiever zouden staan tegenover zaken als abortus, homoseksualiteit en euthanasie dan voorheen, 'een bemoedigende trendbreuk'. Socioloog Quita Muis, die het onderzoek deed, stelt echter dat de conclusie niet was dat jongeren conservatiever worden, maar dat zij nu iets conservatiever zijn dan ouderen.
De SGP komt al decennialang op voor de beschermwaardigheid van het leven. Het feit dat steeds meer (jonge) mensen meer oog krijgen voor de rauwe realiteit van abortus, wordt als een goede zaak beschouwd. Het taboe dat op abortus rust, moet doorbroken worden en het politieke debat hierover dient gevoerd te worden. De SGP vindt dat het in de komende kabinetsperiode meer dan tijd is dat de abortuswet wordt aangescherpt.