Het terugplaatsen van een embryo in de baarmoeder, ook wel embryotransfer genoemd, is een cruciale stap in vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF en ICSI. Wanneer een embryo is ingevroren, spreekt men van een cryo-embryo of simpelweg een cryo. Deze folder beschrijft de procedure hoe een cryo-embryo uiteindelijk kan worden teruggeplaatst in de baarmoeder.
Van Follikelpunctie tot Embryotransfer: Het Proces
De eerste, zogenaamde "verse" embryotransfer, vindt doorgaans plaats op de derde dag na de follikelpunctie van de IVF- of ICSI-behandeling. Het is echter mogelijk dat er bij een IVF- of ICSI-behandeling embryo's "overblijven" die van zodanig goede kwaliteit zijn dat zij kunnen worden ingevroren. Op de dag van de verse embryotransfer is het nog niet bekend of er embryo's ingevroren kunnen worden. Het invriezen van eventueel overige embryo's gebeurt vanaf de vierde dag na de punctie. Alle embryo's worden maximaal een week gevolgd in hun ontwikkeling en het invriezen van deze embryo's is afhankelijk van die ontwikkeling.
Als er embryo's worden ingevroren, ontvangt u uiterlijk drie weken na de verse embryotransfer een brief. Invriezen houdt in dat embryo's van 37°C naar -196°C worden afgekoeld en bewaard in vloeibare stikstof. Embryo's worden ingevroren in rietjes, waarbij elk rietje maximaal één embryo kan bevatten. De ervaring leert dat alleen embryo's van goede kwaliteit dit proces kunnen doorstaan. Embryo's kunnen jaren in stikstof worden bewaard zonder hun vitaliteit te verliezen.
De Cryobehandeling: Voorbereiding en Aanmelding
Indien de IVF- of ICSI-behandeling niet heeft geresulteerd in een zwangerschap, kan een cryobehandeling worden overwogen. Het is goed om te realiseren dat als u zich na een zwangerschap weer wilt aanmelden, of als u langer dan één jaar geen behandeling heeft gehad, er eerst een consult bij de arts plaatsvindt. Hierbij wordt gekeken of u kunt starten of dat er wellicht eerst andere onderzoeken en/of behandelingen afgerond moeten worden.
Heeft de arts akkoord gegeven voor het opstarten van de behandeling, maar menstrueert u niet vanuit uzelf, meldt u zich dan wel aan. U wordt uitgenodigd voor een inwendig echoscopisch onderzoek en eventueel bloedonderzoek om te kijken of u medicatie kunt krijgen om de cyclus kunstmatig na te bootsen. Net als bij de start van uw IVF- of ICSI-behandeling meldt u zich aan voor een cryobehandeling op de eerste dag van uw menstruatie. U kunt zich zowel via internet als telefonisch aanmelden.
Aanmelding en Wachttijden
Het kan natuurlijk zijn dat uw menstruatie na 12 uur 's middags begint. Meldt u evengoed direct online aan via het formulier. Voor het aanmelden van de eerste dag van uw menstruatie om te starten met de behandeling, zijn wij 7 dagen per week telefonisch bereikbaar tussen 10.30 en 12.00 uur op telefoonnummer (020) 444 3269. Er is geen wachttijd, wel bestaat een kleine kans dat u niet meteen kunt starten met de cryobehandeling. Om optimale zorg en begeleiding te kunnen waarborgen, kunnen wij niet een onbeperkt aantal patiënten per dag laten beginnen met de behandeling. Het kan voorkomen dat er meer aanmeldingen voor het ontdooien van de embryo's zijn dan het aantal embryo's dat het laboratorium kan ontdooien. Dit kan betekenen dat, ondanks dat u al gestart bent, de ontdooiing voor u onder voorbehoud gepland wordt. Dit betekent dat op de dag van de ontdooiing in het laboratorium wordt bepaald of er voldoende ruimte is tussen de andere werkzaamheden om de ontdooiing alsnog uit te voeren. In de regel gaat ongeveer 75% van de ‘ontdooiingen onder voorbehoud gepland’ alsnog door.
Wij vragen u om 'Mijn Dossier' te activeren, zodat u delen van uw dossier kunt inzien.
Voorbereiding van het Baarmoederslijmvlies en Eispronginductie
Ter voorbereiding op de terugplaatsing van een cryo-embryo is het essentieel dat het baarmoederslijmvlies de juiste dikte heeft en dat de eisprong nauwkeurig wordt bepaald. Dit kan op twee manieren:
1. Echoscopische Monitoring
Indien middels echografie, dan wordt de groei van een ei-blaasje gevolgd. Tevens wordt de dikte van het baarmoederslijmvlies beoordeeld. Als blijkt dat het ei-blaasje een doorsnede van ongeveer 18 mm heeft en het baarmoederslijmvlies de juiste dikte heeft, krijgt u de vervolgafspraken in 'Mijn Dossier' via een patiëntenbericht. Hierin staat beschreven wanneer u de Ovitrelle® injectie spuit. Ovitrelle® zet de eisprong in gang en bepaalt hierdoor nauwkeurig het optimale tijdstip van ontdooien en embryotransfer. Het baarmoederslijmvlies is dan op het juiste moment klaar voor het innestelen van uw embryo.
2. LH-testen
Indien middels LH-testen, dan krijgt u van de arts een bericht waarin staat op welke cyclusdag u mag starten met de LH-testen. Het is belangrijk om dit 2x daags te doen, dus 's ochtends en 's avonds. U krijgt op de dag van het injecteren van de Ovitrelle, of van een positieve LH-test, een datum en tijdstip in 'Mijn Dossier' wanneer we u verwachten voor de embryotransfer.
Kunstmatige Cyclus met Medicatie
Wanneer u geen eigen cyclus heeft, wordt een kunstmatige cyclus nagebootst met medicatie, een combinatie van de hormonen oestradiol en progesteron. Dit zijn tabletten.
Medicatieschema
U krijgt een schema uitgereikt over het gebruik van beide hormonen. U start met Progynova® (oestradiol). Dit hormoon stimuleert de opbouw en ontwikkeling van het baarmoederslijmvlies. Wanneer tijdens de echoscopische controle blijkt dat het baarmoederslijmvlies de juiste dikte heeft bereikt, mag u Utrogestan® (progesteron) erbij starten. U ontvangt deze informatie in 'Mijn Dossier' via een patiëntenbericht. De startdatum van de Utrogestan® kan enkele dagen worden opgeschoven vanwege onze planning. Dit is niet schadelijk voor de conditie van uw baarmoederslijmvlies.
Als er een zwangerschap ontstaat, gaat u met beide tabletten door tot 12 weken zwangerschap. Tijdens een zwangerschap is progesteron belangrijk. Het zorgt er vooral in de eerste fase voor dat het embryo goed blijft zitten in de baarmoederwand.
De Embryotransfer Procedure
Tijdens de embryotransfer wordt één embryo (in één rietje) ontdooid. Het kan voorkomen dat het embryo niet goed ontdooit en daardoor niet teruggeplaatst kan worden. Dit gebeurt in ongeveer 13% van de ontdooiingen. Als dit vroeg in het ontdooiingproces wordt gemerkt, zal er gepoogd worden een volgend rietje met embryo te ontdooien om alsnog een geschikt embryo terug te kunnen plaatsen. Soms lukt dit niet en wordt u gebeld met de mededeling dat er helaas geen terugplaatsing is.
Als u geen cryo-embryo's meer heeft, mag u zich, indien dit is afgesproken met uw arts, weer aanmelden voor een verse IVF- of ICSI-behandeling.
Stappen van de Procedure
Door de gevulde blaas ligt de baarmoeder meer gestrekt. De plaatsing van het embryo is een kortdurende, poliklinische ingreep waarvoor geen verdoving nodig is. Als eerste wordt naar uw identiteitsbewijs gevraagd. Hierna neemt u plaats in de gynaecologische stoel. Vervolgens brengt u de benen in de beenhouders. Door het inbrengen van een zogenaamde spreider of ‘speculum’ in de vagina zoekt de arts vervolgens uw baarmoedermond op. Er wordt een dun plastic buisje (de buitencatheter) via de baarmoederhals tot in de baarmoederholte gebracht. Als deze buitencatheter op zijn plek zit, krijgt de analist in het laboratorium een seintje. De binnencatheter wordt in de buitencatheter geschoven en zo in de baarmoederholte gebracht door de arts. Het embryo wordt met een zeer kleine hoeveelheid vloeistof en lucht in de baarmoederholte gespoten. Deze kleine hoeveelheid lucht is te zien voor u als luchtbellen op het echobeeld. Blijkt het embryo toch nog in een van de catheters aanwezig te zijn, dan wordt de embryotransfer herhaald.
Embryo-implantatie
Na de Embryotransfer: Wachten en Testen
Na de embryotransfer kunt u uw normale leven weer hervatten. De ervaring heeft geleerd dat de periode na de plaatsing van het embryo niet onderschat moet worden. Hoewel de behandeling eigenlijk ten einde is, blijkt het gespannen afwachten of de behandeling gelukt is erg belastend te zijn. Tijdens deze afwachtperiode kunt u symptomen of klachten ervaren die lijken op zwangerschapssymptomen of juist lijken op het mislukken van een zwangerschap. Het kan ook zijn dat u helemaal geen symptomen heeft. U kunt hier helaas weinig conclusies uit trekken. Ons advies is om uw “normale” leven zo veel mogelijk op te pakken.
Op de aangegeven datum op het formulier dat u meekrijgt bij de embryo transfer, doet u thuis een zwangerschapstest. Indien u eerder gaat menstrueren, is de behandeling helaas niet gelukt. In geval van het gebruik van het substitutieschema komt u op de afgesproken datum tussen 8.00 uur en 10:00 uur het zwangerschapshormoon (hCG) in het bloed bepalen, ook al bent u al eerder gaan menstrueren. Bloedprikken op hCG kan alleen op maandag t/m vrijdag.
Leefstijl en Supplementen
Ten aanzien van voeding adviseren wij de Richtlijnen Goede Voeding van de gezondheidsraad te volgen. Qua suppletie wordt geadviseerd minimaal 4 weken voor de mogelijkheid op zwangerschap te starten met foliumzuur, vitamine D en visolie. Op de sites www.zwangerwijzer.nl en www.slimmerzwanger.nl kunnen u en uw partner middels vragenlijsten een persoonlijk advies krijgen wat jullie nog kunnen doen om de kansen op zwangerschap te optimaliseren. Het veranderen van levensstijl gaat vaak niet makkelijk. Als er een advies uitkomt om uw levensstijl te veranderen, kan het helpen om via www.slimmerzwanger.nl een begeleidingstraject te starten. Hier staat een maandelijkse bijdrage tegenover die door Zilveren Kruis en Achmea wordt vergoed.
Roken en overmatig alcoholgebruik (meer dan 5 glazen per week, ook in één keer) wordt afgeraden. Het heeft namelijk gedurende de drie daaropvolgende maanden een negatieve invloed op de ei- en zaadcellen. Middels roken verlaag je als vrouw de kans op zwangerschap alsof je tien jaar ouder bent. In ons centrum geldt een zero-tolerance beleid wat betreft drugsgebruik. Dit betekent dat als wij als behandelaar het idee krijgen dat er drugsgebruik in het spel is, wij u kunnen vragen om een urinetest.
Financiële Aspecten en Medicatie
De cryobehandeling op zich wordt door uw zorgverzekeraar vanuit het basispakket vergoed. Dit geldt ook voor de medicatie. De Ovitrelle® injecties vallen onder de “ziekenhuis verplaatste zorg” mede omdat het dure medicatie is. De recepten worden op maat gemaakt en digitaal verstuurd naar de apotheek. Het is belangrijk om de recepten zo goed mogelijk op maat te maken om verspilling zo veel als mogelijk te voorkomen. Mocht u medicatie over hebben, bewaar deze dan, ook als u zwanger bent.
Graag wijzen wij u erop dat het mogelijk is tijdens of na een behandeling een gesprek te hebben met een van onze verpleegkundigen. Het is geen spreekuur waar medische vragen gesteld kunnen worden.
Belangrijk vóór u gaat starten met de behandeling
De medicatie voor deze vruchtbaarheidsbehandeling is uitsluitend op recept verkrijgbaar. U kunt de medicatie afhalen bij uw eigen apotheek of bij de poli-apotheek in het UMC Utrecht.
Landelijk Schakel Punt (LSP) / Actueel Medicatie Overzicht (AMO)
Als u voor de poli-apotheek in het UMC Utrecht kiest, is het van belang dat u de apotheek van het ziekenhuis laat weten als u nog andere medicijnen gebruikt. Dit kan het snelst als u aangemeld bent bij het Landelijk Schakel Punt (LSP). Via het LSP kan digitale uitwisseling van medicatiegegevens plaatsvinden. Informatie over het LSP en het geven van toestemming voor het elektronisch opvragen van medicatiegegevens, kan via www.ikgeeftoestemming.nl. Toestemmingsformulieren zijn ook te verkrijgen bij de poli-apotheek UMC Utrecht of op de poli voortplantingsgeneeskunde (receptie 38). Wilt u zich niet aanmelden bij het LSP? Dan heeft u een recent medicatieoverzicht van uw eigen apotheek nodig. U kunt een Actueel Medicijn Overzicht (AMO) opvragen bij uw eigen apotheek. Ook als u geen medicatie gebruikt, heeft u dit overzicht nodig.
De poli-apotheek UMC Utrecht bevindt zich op de begane grond en is geopend op werkdagen van 8.30 uur - 17.30 uur. In het weekend is de poli-apotheek gesloten.
Foliumzuur
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) van het ministerie van VWS adviseert iedere vrouw die zwanger wilt worden 0,4 mg foliumzuur per dag te gebruiken vanaf vier weken vóór de bevruchting, tot een zwangerschapsduur van tien weken. Hierdoor wordt de kans op het krijgen van een kind met een neuraalbuisdefect (bijvoorbeeld een open ruggetje) verkleind. Foliumzuur is een zogenaamd zelfzorgmiddel en wordt niet door de verzekering vergoed. Het is zonder recept verkrijgbaar via de apotheek en drogist.
Aantal Behandelingen en Kwaliteitsnormen
In het UMC Utrecht werken wij volgens bepaalde kwaliteitsnormen. Om te zorgen dat u een goede behandeling krijgt die aan deze normen voldoet, moeten wij een grens stellen aan het aantal behandelingen dat we kunnen doen.
Cryo-terugplaatsing: Medicatie en Planning
U wilt een terugplaatsing plannen van een embryo dat eerder is ingevroren. Om er voor te zorgen dat het ontdooien en terugplaatsen van het embryo op het meest optimale tijdstip zal plaatsvinden, zult u onderstaande medicijnen moeten gaan gebruiken. Op de polikliniek bespreekt u met de arts bij welke menstruatie u gaat starten. Op de eerste dag van de menstruatie (cyclusdag één) belt u met het inplanspreekuur om door te geven dat u wilt starten met de behandeling. U hoort dan van de secretaresse of er die maand plek is.
Als u mag starten, begint u op cyclusdag één met Progynova® (drie keer per dag één tablet van 2 mg, tenzij anders met u is afgesproken). Indien het bloedverlies na 18.00 uur begint, telt u die dag niet meer mee en begint u pas de volgende dag met Progynova®. Er wordt ook een afspraak gemaakt voor een echo na minimaal 10 dagen Progynova®. Indien het bloedverlies in het weekend of op een feestdag begint, belt u ons op de eerstvolgende werkdag. U start in dat geval wel alvast met Progynova® zoals hierboven beschreven staat.
Het echo-onderzoek na minimaal 10 dagen Progynova® is nodig om na te gaan of de Progynova® voldoende in het lichaam wordt opgenomen en het baarmoederslijmvlies zich voldoende heeft opgebouwd.
Op _____ komt u om _____ voor de eerste controle naar het ziekenhuis. U moet zich melden en legitimeren bij receptie 38. De echo laat zien dat de terugplaatsing gepland kan worden: de arts geeft de informatie door aan het laboratorium. U wordt binnen één week door het laboratorium gebeld, tussen 14.00 en 15.30 uur. De analist vertelt u wanneer u mag beginnen met de Utrogestan®. Op de afgesproken dag neemt u 's avonds 200 mg Utrogestan® (in de vagina inbrengen). Daarna brengt u drie keer per dag 200 mg vaginaal in. De terugplaatsing vindt vijf of zes dagen na het starten met de Utrogestan® plaats (dit is afhankelijk van de leeftijd van het embryo).
Wij bellen met een zogenoemd ‘anoniem’ of ‘privé’ nummer. Wilt u alstublieft zorgen dat u bereikbaar bent? Het kan gebeuren dat het embryo de invries- en ontdooiprocedure niet overleeft en daardoor niet geschikt is voor terugplaatsing. Wanneer dit gelijk na het ontdooien al duidelijk is en u heeft meerdere embryo’s in opslag, dan zal er een ander embryo worden ontdooid. Zo kan het dus voorkomen dat er voor één terugplaatsing meerdere embryo’s zijn ontdooid. Wanneer op een later moment pas duidelijk is dat het embryo niet meer geschikt is voor terugplaatsing, bijvoorbeeld een dag na het ontdooien, dan kan er helaas geen ander embryo meer worden ontdooid. De terugplaatsing kan in dat geval niet doorgaan. U kunt stoppen met Progynova® en Utrogestan®.
Embryo Terugplaatsing: Tijdstip en Voorbereiding
Embryo terugplaatsingen vinden bij ons 's middags plaats. Op de dag van de geplande terugplaatsing krijgt u tussen 11.00 en 12.00 uur van ons een sms met het tijdstip van de terugplaatsing. Als uw embryo niet goed uit de ontdooiprocedure is gekomen en er dus geen terugplaatsing kan plaatsvinden, dan ontvangt u geen sms en wordt u door ons gebeld.
Op doordeweekse dagen meldt u zich op het afgesproken tijdstip bij receptie 38. In het weekend hoeft u zich niet eerst te melden, maar kunt u meteen plaatsnemen in de wachtruimte bij receptie 38.
Belangrijk: Een gevulde blaas kan de terugplaatsing vergemakkelijken.
Na de Terugplaatsing: Medicatie en Zwangerschapstest
Na de terugplaatsing gaat u door met Progynova® en Utrogestan®. Door deze behandeling zal er meestal geen menstruatie optreden, ook als u niet zwanger bent. Op de 10e dag na de terugplaatsing mag u thuis een zwangerschapstest doen. Indien u niet zwanger bent, is de behandeling niet gelukt en kunt u met alle medicijnen stoppen. Hierna kunt u een menstruatie verwachten.
Indien u wel zwanger bent, zullen wij een echo-onderzoek afspreken. Met Progynova® en Utrogestan® moet u doorgaan tot een zwangerschapsduur van 12 weken.
Graag horen wij de uitslag van uw behandeling. U kunt de uitslag doorgeven via het patiëntenportaal. U kunt ook bellen met de verpleegkundige, tijdens het verpleegkundig spreekuur.
Indien u vragen heeft over de behandeling, dan kunt u deze ook stellen via het patiëntenportaal of telefonisch via het verpleegkundig spreekuur.
Medicijninstructie
Progynova® (Estradiol)
- Drie keer per dag 2 mg (tenzij anders met u is afgesproken) tot en met de 10e dag na de terugplaatsing.
- Als u zwanger bent, dient u nog langer door te gaan met deze medicatie, namelijk tot een zwangerschapsduur van 12 weken.
Utrogestan® (Progesteron capsules)
- Op de afgesproken dag (met het laboratorium) brengt u 's avonds 200 mg Utrogestan® vaginaal in.
- Vanaf de volgende dag is de dosering drie keer per dag 200 mg tot en met de 10e dag na de terugplaatsing.
- Als u zwanger bent, dient u nog langer door te gaan met deze medicatie, namelijk tot een zwangerschapsduur van 12 weken.
Utrogestan® veroorzaakt vaginale afscheiding, dit is normaal.
tags: #icsi #terugplaatsing #utrogestan