De bevalling kan op twee verschillende manieren beginnen: met weeën of met het breken van de vliezen. Het is belangrijk om te weten hoe deze twee scenario's zich verhouden en wat de te verwachten stappen zijn.
Begin van de Bevalling: Weeën versus Gebroken Vliezen
Het merendeel van de bevallingen, zo'n 90%, start met weeën. Dit zijn samentrekkingen van de baarmoeder die ervoor zorgen dat de baarmoedermond zich opent. In de beginfase zijn deze weeën vaak onregelmatig en kort, en worden ze door veel vrouwen omschreven als menstruatiepijn. Tijdens deze voorweeën is het nog mogelijk om te praten, te lachen en zelfs te wandelen. Hoewel ze niet prettig aanvoelen, veroorzaken ze nog geen hevige pijn. Na verloop van tijd worden de weeën frequenter, duren ze langer en worden ze intenser en pijnlijker. Goede ademhalingstechnieken en concentratie kunnen helpen om deze weeën op te vangen.
Ongeveer 10% van de bevallingen begint met het spontaan breken van de vliezen, nog voordat er weeën optreden. Dit fenomeen, ook wel 'voortijdig gebroken vliezen' genoemd bij een zwangerschapsduur tussen de 37 en 42 weken, kan zich op verschillende manieren manifesteren.
Wat Gebeurt er bij Gebroken Vliezen?
Wanneer de vliezen breken, verlies je vruchtwater. Dit kan variëren van een grote golf tot een constante, lichte druppelstroom. Soms is het lastig te onderscheiden of het om vruchtwater, afscheiding of urine gaat. Een belangrijk kenmerk van vruchtwaterverlies is dat het meestal blijft doorlopen, waardoor je continu een kleine hoeveelheid vocht verliest.
Het breken van de vliezen leidt tot de vrijlating van een hormoon dat doorgaans de weeën op gang brengt. In ongeveer 75% van de gevallen treden de weeën binnen 24 uur na het breken van de vliezen spontaan op. Soms duurt dit langer.
Herkenning van Vruchtwaterverlies
Normaal gesproken is vruchtwater helder van kleur, soms met witte vlokjes die bestaan uit huidschilfers en talg. Als de baby in het vruchtwater heeft gepoept, kan de kleur groen of bruin zijn. Bij vermenging met bloed kan het roze van kleur zijn. Vruchtwater heeft een kenmerkende zoet-weeïge geur, anders dan urine. In tegenstelling tot urine, kun je vruchtwaterverlies niet ophouden.
Bij twijfel over vruchtwaterverlies is het cruciaal om direct contact op te nemen met de verloskundige. Zij kan beoordelen of het daadwerkelijk om vruchtwater gaat en of verdere controles nodig zijn.
Mogelijke Oorzaken van Voortijdig Gebroken Vliezen
Er zijn verschillende factoren die kunnen bijdragen aan het vroegtijdig breken van de vliezen:
- Enzymatische activatie: Enzymen die tijdens het bevallingsproces worden geactiveerd, kunnen de vruchtwaterzak verzwakken.
- Hormonale invloeden: Hormonen die de vruchtwaterzak verzwakken.
- Druk: Verhoogde druk op de vliezen, veroorzaakt door harde buiken, een grote baby of te veel vruchtwater.
- Infecties: Een infectie kan de vliezen aantasten.
- Vroegtijdige activatie van enzymen: Dit kan leiden tot een verzwakking van de vruchtwaterzak.
Risico's en Infectiepreventie
Wanneer de vliezen breken, verdwijnt de natuurlijke barrière tussen de baarmoeder en de buitenwereld, wat de kans op een infectie in de baarmoeder vergroot. Dit risico is met name verhoogd na 24 uur na het breken van de vliezen.
Om de kans op infectie te minimaliseren, worden de volgende adviezen gegeven:
- Vermijd baden; douchen is wel toegestaan.
- Niet zwemmen in zwembaden of open water.
- Ontzie seksuele activiteit bij gebroken vliezen.
- Meet elke 4 uur je lichaamstemperatuur (rectaal gemeten). Bij een temperatuur van 37.8°C of hoger, neem contact op met de verloskundige of gynaecoloog.
Tekenen van een mogelijke infectie kunnen koorts zijn, een verhoogde hartslag van de baby, of verminderde beweging van de baby. In dergelijke gevallen kan medische interventie, zoals antibiotica via een infuus, noodzakelijk zijn.
Wachten op Weeën: Het Tijdspad
Na het breken van de vliezen wordt in veel gevallen gewacht tot 24 uur op spontane weeën. Als de bevalling zich binnen deze periode niet aandient, kan een verwijzing naar de gynaecoloog volgen voor verdere beoordeling en eventuele inleiding van de bevalling.
Hoewel de meeste vrouwen binnen 24 uur weeën krijgen, geldt het volgende tijdspad:
- 75% van de zwangeren heeft 24 uur na het breken van de vliezen weeën.
- 90% heeft binnen 48 uur weeën.
- 95% heeft binnen 72 uur vanzelf weeën gekregen.
Als de vliezen langer dan 24 uur gebroken zijn, wordt gesproken van 'langdurig gebroken vliezen'. In dat geval zal de bevalling, vanwege de toegenomen kans op infectie, plaatsvinden in het ziekenhuis onder begeleiding van de gynaecoloog. Na 24 uur worden in het ziekenhuis extra controles uitgevoerd, waaronder een CTG (hartfilmpje) van de baby en een vaginale kweek.
5 De fasen van de bevalling
Het Inleiden van de Bevalling
Langdurig gebroken vliezen kunnen een reden zijn om de bevalling in te leiden. Dit gebeurt doorgaans door middel van een infuus met het weeënopwekkende hormoon oxytocine. De beslissing tot inleiden wordt altijd in overleg met de zwangere genomen, na een duidelijke uitleg over de voor- en nadelen.
Wat te Doen bij Gebroken Vliezen?
Als je vliezen breken, is het belangrijk om de volgende stappen te overwegen:
- Beoordeel het vruchtwater: Let op kleur, geur en hoeveelheid.
- Neem contact op bij twijfel: Bel direct de verloskundige bij twijfel over vruchtwaterverlies, groene of bruine kleur van het vruchtwater, of als de baby minder beweegt.
- Volg de instructies op: Houd je aan de adviezen van de verloskundige of gynaecoloog.
- Ga naar het ziekenhuis: Als de vliezen langer dan 24 uur gebroken zijn zonder weeën, is ziekenhuisopname vaak noodzakelijk.
In het geval van helderrood bloedverlies is onmiddellijke medische controle vereist.
Specifieke Situaties en Waarschuwingen
Bij een zwangerschapsduur van minder dan 37 weken, groen of bruin vruchtwater, of als het hoofdje van de baby nog niet is ingedaald, is het van cruciaal belang om direct de verloskundige te waarschuwen, zelfs midden in de nacht.
Er zijn verschillende tests, zoals een pH-test, varentest en speculumonderzoek, die de verloskundige kan uitvoeren om te bepalen of de vliezen daadwerkelijk gebroken zijn. Echter, geen enkele methode biedt 100% zekerheid.
Als de vliezen breken, is er een verhoogd risico op infectie, vooral als er na het breken van de vliezen in de vagina is gevoeld. Daarom is het belangrijk om alert te zijn op tekenen van infectie bij zowel moeder als kind.
In de meeste gevallen verloopt een bevalling die begint met gebroken vliezen normaal, zonder complicaties voor moeder en kind. De focus ligt op het minimaliseren van risico's en het bieden van de best mogelijke zorg.