De geboorteakte is een cruciaal document dat onmisbaar is bij de verwerving van de Belgische nationaliteit. Het vormt de basis van elke nationaliteitsprocedure, waarbij voor elke categorie een geboorteakte vereist is. Indien het verkrijgen van een originele geboorteakte onmogelijk is of aanzienlijke moeilijkheden oplevert, biedt de wetgeving de mogelijkheid om vervangende documenten voor te leggen volgens een bepaald cascadesysteem, of een vervangend vonnis aan te vragen.
Het Belang van de Geboorteakte
Een geboorteakte is het meest essentiële document in een nationaliteitsprocedure. Het is een officieel document dat wordt opgemaakt na de aangifte van een geboorte en ingeschreven wordt in de registers van de burgerlijke stand van de geboorteplaats.
Inhoud van een Geboorteakte
In een geboorteakte worden alle gegevens over de geboorte van een persoon vastgelegd. Deze omvatten:
- De geboortedatum, geboorteplaats, het uur van geboorte, het geslacht, de naam en de voornamen van het kind.
- In voorkomend geval, de verklaring van naamskeuze door de ouders.
- De naam, voornamen, geboortedatum en geboorteplaats van de moeder, en van de vader of de meemoeder, indien hun afstamming vaststaat.
- In voorkomend geval, het aktenummer van de akte van prenatale erkenning, of de erkenning door de moeder, vader of de meemoeder.
Daarnaast bevat de akte ook de jaar, dag en plaats van de geboorte van de vader en de moeder van het kind, hun namen, voornamen en woonplaats. Soms worden ook het beroep en de leeftijd van de ouders vermeld.
Bijzonderheden in Geboorteakten
Van doodgeboren kinderen bestaan geen geboorteakten, hoewel elk kind dat 180 dagen werd gedragen wel aangegeven moet worden. Een ‘natuurlijk kind’ is een kind geboren buiten een huwelijk; de naam van de vader wordt enkel vermeld indien hij het kind erkende. Indien de moeder later trouwde, werd de juridische vader vaak in de kantlijn van de geboorteakte vermeld.
Wanneer een kind werd geboren tijdens een zeereis, werd de akte van geboorte bijgeschreven op de monsterrol. De commandant moest in de eerste haven waar het schip aanlegde twee door hem opgestelde geboorteakten neerleggen: bij de consul (in het buitenland) of bij de waterschout (in een Belgische haven).
Verkrijgen van een Geboorteakte
De geboorteakte dient te worden opgehaald in het land van geboorte. Het koninklijk besluit van 14 januari 2013 vereist een voor eensluidend verklaard afschrift van de geboorteakte; een uittreksel is dus niet voldoende. De leeftijd van de geboorteakte is hierbij niet van belang.
Bewijs van Onmogelijkheid of Zware Moeilijkheden
U dient zelf de onmogelijkheid of de zware moeilijkheden te bewijzen om een geboorteakte te verkrijgen, tenzij u geboren bent in een van de landen die specifiek worden genoemd in het koninklijk besluit van 17 januari 2013: Afghanistan, Somalië, Zuid-Soedan, en de enclave Cabinda in Angola. Ook vluchtelingen en staatlozen zijn vrijgesteld van dit bewijs.
Alternatieve Documenten en Vervangend Vonnis
Indien u heeft aangetoond dat u in de onmogelijkheid verkeert of zware moeilijkheden ondervindt om een geboorteakte te verkrijgen, kunt u een alternatief document voorleggen. Dit dient te geschieden in een specifieke volgorde:
- Vervangend vonnis: Bij de familierechtbank kunt u een vonnis aanvragen ter vervanging van een geboorteakte.
- Andere vervangende documenten volgens het cascadesysteem.
Afschriften en Uittreksels van Akten
Een afschrift of uittreksel van een akte van de burgerlijke stand vraagt u aan bij de gemeente die de akte oorspronkelijk heeft opgemaakt, zelfs indien u er niet meer woont.
Verschil tussen Afschrift en Uittreksel
- Een afschrift is een kopie van de oorspronkelijke akte, voorzien van een stempel en handtekening van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Het vermeldt de oorspronkelijke gegevens en de historiek van de staat van de persoon op wie de akte betrekking heeft.
- Een uittreksel bevat daarentegen enkel de actuele gegevens van de akte, zonder vermelding van de historiek. Hierop is enkel de huidige toestand van de gegevens zichtbaar.
Wie kan een Afschrift of Uittreksel Aanvragen?
Het recht op een afschrift of uittreksel van een geboorteakte is beperkt tot:
- Uzelf.
- Uw wettelijke vertegenwoordiger (bijvoorbeeld ouder, voogd, bewindvoerder).
- Personen die een gerechtvaardigd belang kunnen aantonen, zoals:
- De echtgeno(o)t(e), overlevende echtgeno(o)t(e) of wettelijk samenwonend(e).
- Bloedverwanten in opgaande of neerdalende lijn in de eerste graad.
- Uw erfgenamen.
Als de akte meer dan 100 jaar oud is, heeft iedereen recht op een afschrift of uittreksel.
Procedure voor Aanvragen
U kunt een afschrift of een uittreksel van een geboorteakte aanvragen bij het gemeentebestuur, aan het loket van de dienst Burgerzaken. Sinds 2019 kunt u een afschrift van een digitale akte opvragen bij elke Belgische gemeente, niet enkel bij uw geboortegemeente.
Online Aanvragen
Met behulp van uw digitale sleutels (zoals eID of itsme) kunt u een afschrift of uittreksel van de akte ook online opvragen:
- Via Mijn Burgerprofiel (via de directe link of door te navigeren naar de tab ‘Attesten en Toelatingen’) kunt u de geboorteakte voor uzelf of uw kind aanvragen.
- Via het e-loket van uw gemeente.
Digitale Registratie van Akten
Sinds 31 maart 2019 worden akten van de burgerlijke stand uitsluitend digitaal geregistreerd. Akten die dateren van vóór 31 maart 2019 zijn mogelijk nog niet in digitale vorm beschikbaar. Sommige gemeenten digitaliseren oude archieven naarmate afschriften of uittreksels worden opgevraagd of wijzigingen worden aangebracht.
Geboorteakte uit het Buitenland
Indien u in het buitenland bent geboren en de geboorteakte is niet overgeschreven in België, dient u de akte aan te vragen bij de plaats van geboorte in het buitenland. Bent u de Belgische nationaliteit, dan kunt u de akte van uw geboorte ook laten overschrijven in de registers van de burgerlijke stand van uw woonplaats in België. Hiervoor moet de buitenlandse geboorteakte eerst vertaald en gelegaliseerd worden.
Niet-Belgen die in het buitenland zijn geboren, kunnen de akte in België laten overschrijven om hier te kunnen huwen of om de Belgische nationaliteit aan te vragen.
Gebruik in het Buitenland
In de meeste gevallen moet een Belgisch afschrift of uittreksel van een geboorteakte dat in het buitenland gebruikt wordt, eerst gelegaliseerd en eventueel vertaald worden.
Wetgeving en Toegang tot Akten
Het uitvoeringsbesluit van de wet van 21 december 2018, getiteld 'Koninklijk besluit over de genealogische opzoekingen in de akten van de burgerlijke stand en tot verlening van de toegang tot de DABS aan het Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën' (gepubliceerd in het B.S. van 31/3/2021), biedt duidelijkheid over afschriften en uittreksels van akten van de burgerlijke stand, alsook over de raadpleging voor genealogische, historische of wetenschappelijke doeleinden. Het online raadpleegbaar maken van miljoenen akten van de burgerlijke stand uit de periode 1920-1970 zal echter nog tijd vergen.
Tienjarige Tafels
Tienjarige tafels zijn alfabetische lijsten met de namen van alle personen van wie in een bepaalde tienjarige periode een geboorte-, huwelijks- of overlijdensakte werd opgemaakt. Deze lijsten werden om de tien jaar door de griffier van de rechtbank in eerste aanleg aangemaakt.
Registers van de Burgerlijke Stand en Bevolkingsregisters
De burgerlijke stand maakt akten op van belangrijke levensgebeurtenissen. Het bevolkingsregister is een door elke Belgische gemeente beheerde databank die persoonsgegevens bevat van ingezetenen. Dit register wordt voortdurend bijgewerkt.
U kunt mondeling of schriftelijk een uittreksel of getuigschrift uit de bevolkingsregisters aanvragen, mits de inlichtingen op uzelf betrekking hebben en u uw identiteitskaart voorlegt. Elke persoon of instelling kan een uittreksel of getuigschrift krijgen uit de bevolkingsregisters van de gegevens van een andere persoon, mits de wettelijke bepalingen van toepassing zijn en de aard van de gevraagde gegevens overeenstemt met het motief.
Het Rijksregister van de natuurlijke personen centraliseert informatie over de identiteit en het adres van personen die zijn ingeschreven in de gemeentelijke bevolkingsregisters.
tags: #geboorte #akte #burgerlijke #stand #bw