Ovariële dermoïdcysten, ook wel bekend als mature cystische teratomen, zijn goedaardige tumoren die zich in de eierstokken kunnen ontwikkelen. Deze cysten zijn opmerkelijk vanwege hun unieke samenstelling, die haar, huid en zelfs tanden kan omvatten. Ze ontstaan uit de kiemcellen die eicellen produceren en kunnen, in tegenstelling tot andere ovariumcysten, diverse weefseltypen bevatten, waaronder haarzakjes, talgklieren en zenuwweefsel.
Oorzaken en Risicofactoren
De exacte oorzaak van dermoïdcysten in de eierstokken is niet vastgesteld. Er is geen bewezen infectieuze of omgevingsgerelateerde oorzaak. Hoewel de meeste gevallen sporadisch voorkomen, suggereren sommige studies een mogelijke genetische aanleg. Vrouwen met een familiegeschiedenis van ovariumtumoren of specifieke genetische syndromen lopen mogelijk een verhoogd risico. Er is momenteel beperkt bewijs dat leefstijl- of voedingsfactoren direct bijdragen aan de vorming van deze cysten.
Symptomen van Ovariële Dermoïdcysten
Veel dermoïdcysten op de eierstokken zijn asymptomatisch, wat betekent dat veel vrouwen geen symptomen ervaren. Wanneer symptomen optreden, kunnen deze variëren en omvatten:
- Bekkenpijn
- Een gezwollen buik
- Veranderingen in de menstruatiecyclus
- Problemen met plassen
In zeldzame gevallen kan een cyste om zijn as draaien (ovariumtorsie), wat leidt tot hevige buikpijn, misselijkheid en braken. Dit vereist onmiddellijke medische aandacht om afsterven van de eierstok te voorkomen.
Diagnose
De diagnose van een dermoïdcyste in de eierstokken begint doorgaans met een grondige klinische evaluatie. De primaire beeldvormende test die wordt gebruikt is een echografie, die de cyste kan visualiseren. Tijdens dit onderzoek wordt gekeken naar de locatie, grootte, eventuele tussenschotjes of andere structuren binnen de cyste, en de aanwezigheid van vrij vocht in de buikholte. Soms wordt ook gelet op bloedvaten in de cyste. Op basis van de echo wordt een inschatting gemaakt van de aard van de cyste (goedaardig of kwaadaardig). In sommige gevallen kan bloedonderzoek naar de CA 125-waarde worden uitgevoerd, aangezien cellen in eierstoktumoren extra veel van deze stof kunnen produceren. De term dermoid verwijst naar de huid (dermis), omdat in deze cysten verschillende onderdelen van overtollige huid zich kunnen ophopen. Mensen gebruiken soms de term mature cystische teratomen, waarbij 'matuur' uitgerijpt betekent en 'teratoom' een goedaardige tumor aanduidt.
Behandelingsopties
De behandeling van dermoïdcysten in de eierstokken hangt grotendeels af van de grootte van de cyste, de aanwezigheid van symptomen en eventuele complicaties. Over het algemeen worden de volgende benaderingen gehanteerd:
Expectatief Beleid
Voor dermoïdcysten kleiner dan 5 cm wordt bij zowel pre- als postmenopauzale vrouwen een expectatief beleid geadviseerd. Dit betekent dat er geen directe behandeling nodig is en de cyste wordt gemonitord.
Observationele Controle
Bij goedaardige cysten tussen de vijf en tien centimeter zonder tussenschotjes of andere structuren is behandeling doorgaans niet nodig. Wel blijft de patiënt onder controle met regelmatige echoscopisch onderzoek (na drie, zes en twaalf maanden) om de ontwikkeling van de cyste te volgen.
Chirurgische Interventie
Als de cyste groot (meer dan 10 cm), symptomatisch, of vermoedelijk kwaadaardig is, is chirurgische verwijdering vaak noodzakelijk. Chirurgische ingrepen kunnen op verschillende manieren worden uitgevoerd:
- Cystectomie: Hierbij wordt alleen de cyste verwijderd, waarbij de eierstok gespaard blijft. Dit wordt geadviseerd als een zo conservatieve mogelijke chirurgische aanpak, vooral bij premenopauzale vrouwen met een voltooide kinderwens.
- Adnexextirpatie: Dit houdt in dat de gehele eierstok wordt verwijderd. Na de menopauze, wanneer de eierstok nauwelijks meer een functie heeft, wordt hier vaker voor gekozen.
Beide chirurgische behandelingen vereisen doorgaans een laparoscopische ingreep onder algehele anesthesie. Soms wordt gekozen voor een open buikoperatie als er risico's zijn op verklevingen, de cyste te groot is, of er een verhoogde kans op kwaadaardigheid is. Potentiële complicaties van een laparoscopische ingreep kunnen spill van de cyste-inhoud in de buikholte zijn, wat kan leiden tot chemische peritonitis.
Vruchtbaarheid en Lange Termijn Prognose
De prognose voor vrouwen met dermoïdcysten in de eierstokken is over het algemeen gunstig, vooral bij vroege diagnose en behandeling. De meeste vrouwen kunnen volledig herstel verwachten na chirurgische verwijdering, en de kans op recidief is laag.
Het verlies van een eierstok door adnexextirpatie kan invloed hebben op de vruchtbaarheid en kan leiden tot een eerdere menopauze. Studies suggereren dat vrouwen na een unilaterale adnexextirpatie 1 tot 2 jaar eerder in de menopauze komen dan gemiddeld. Echter, meisjes die een eierstok kwijt zijn geraakt vanwege een dermoïdcyste, zijn meestal normaal vruchtbaar. Chirurgische schade tijdens een cystectomie kan echter ook leiden tot verlies van ovariële functie aan de geopereerde zijde.
Het is belangrijk op te merken dat dermoïdcysten op de eierstokken meestal goedaardig zijn, maar in zeldzame gevallen kunnen ze kankercellen bevatten. Het risico op maligniteit in een ovariële cyste lijkt toe te nemen met de grootte van de afwijking.
Preventie en Algemene Gezondheid
Hoewel er geen specifieke leefstijlaanpassingen zijn die dermoïdcysten kunnen voorkomen, kan een gezond dieet en regelmatige lichaamsbeweging de algehele reproductieve gezondheid ondersteunen.
ELLA® - Animation laparoscopic laser procedures with LEONARDO® DUAL by biolitec®
tags: #dermoid #cyste #vruchtbaarheid