Het registreren van een geboorte is een belangrijke administratieve stap die elke ouder dient te ondernemen. Deze procedure, bekend als de geboorteaangifte, is de officiële registratie van de geboorte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de geboorteplaats van uw kind. Dit is verplicht bij elke geboorte en dient uiterlijk 15 dagen na de bevalling te gebeuren.
Procedure van de geboorteaangifte
De geboorteaangifte kan worden gedaan door de moeder, de vader/meemoeder, of beiden samen. De vader of meemoeder kan het kind echter alleen aangeven onder specifieke voorwaarden:
- Als hij of zij gehuwd is met de moeder.
- Als hij of zij het kind reeds voor de geboorte heeft erkend.
Indien de vader of meemoeder het kind nog niet heeft erkend, kan dit alsnog plaatsvinden tijdens de aangifte op het gemeentehuis. In dit geval is de aanwezigheid van zowel de moeder als de vader of meemoeder vereist.
Na de dag van de bevalling heeft u 15 kalenderdagen de tijd om de geboorte aan te geven. Mocht de vijftiende dag op een zaterdag, zondag of wettelijke feestdag vallen, dan wordt de termijn verlengd tot de eerstvolgende werkdag.
Waar en hoe de aangifte doen?
De aangifte van uw kind dient te gebeuren bij de burgerlijke stand van de gemeente waar het kind geboren is. Dit kan op verschillende manieren:
- Ter plaatse aan het loket van de gemeente.
- Online via Mijn Burgerprofiel, indien uw gemeente hier reeds voor is aangesloten. Deze aangifte wordt dan zichtbaar onder ‘aanvragen en dossiers’ in uw profiel.
Daarnaast bieden sommige gemeenten de mogelijkheid om de geboorteaangifte direct in de kraamkliniek te regelen. Deze procedure in de kraamkliniek verloopt vergelijkbaar met die in het gemeentehuis en biedt dezelfde garanties voor de authenticiteit van de akten.
Belangrijke documenten na de aangifte
Bij de geboorteaangifte ontvangt u een aantal geboortebewijzen. Deze documenten zijn essentieel en mogen niet verloren gaan, aangezien u ze nodig heeft voor:
- Het aanvragen van het Groeipakket (in Vlaanderen) of kraamgeld (in Brussel en Wallonië).
- Het inschrijven van uw kind als persoon ten laste bij uw ziekenfonds.
Ook bij een doodgeboren kind geldt een aangifteplicht, mits de zwangerschapsduur minimaal 180 dagen bedroeg.
Naamkeuze voor uw kind
De keuze van de familienaam en voornaam van uw kind is een belangrijk aspect van de geboorteaangifte. Sinds 1 januari 2024 geldt de nieuwe wet gecombineerde geslachtsnaam.
Familienaam
Ouders kunnen hun kinderen de naam van de vader/meemoeder, de naam van de moeder, of een dubbele naam geven in de door hen gewenste volgorde. Deze keuze wordt gemaakt tijdens de aangifte van de geboorte. Bij het eerste gemeenschappelijke kind dienen beide ouders een verklaring van naamkeuze te ondertekenen en in te dienen bij de burgerlijke stand.
In geval van onenigheid wordt het kind automatisch de naam van de vader of meemoeder gegeven, gevolgd door de naam van de moeder, in alfabetische volgorde. Als een van de ouders een dubbele naam draagt, kiest de betrokkene welk deel van de naam wordt doorgegeven. Bij afwezigheid van keuze wordt dit bepaald op basis van de alfabetische volgorde.
De gemaakte keuze is onherroepelijk en geldt voor alle gemeenschappelijke kinderen die nadien worden geboren. Voor minderjarige kinderen geboren vóór 1 juni 2014, waarbij automatisch de naam van de vader werd toegekend, is een naamswijziging mogelijk.
Overgangsregeling voor gecombineerde geslachtsnamen: Is uw oudste kind geboren op of na 1 januari 2016? Dan kunt u tot 1 januari 2025 gebruikmaken van een overgangsregeling om alsnog te kiezen voor een gecombineerde achternaam voor uw kind(eren). Deze keuze geldt voor al uw kinderen.
Voornaam
Volgens het Belgisch recht is de keuze van de voornaam of voornamen vrij. Echter, de ambtenaar van de Burgerlijke Stand kan een voornaam weigeren indien deze:
- Verwarrend is (bijvoorbeeld een typische meisjesnaam voor een jongen).
- Het kind kan schaden (bijvoorbeeld een belachelijke, absurde of aanstootgevende naam).
- Schade kan toebrengen aan derden.
Erkenning van het kind
De erkenning van een kind verklaart de band van vaderschap, moederschap of meemoederschap tussen de ouder en het kind. Dit is niet altijd nodig, maar wel cruciaal wanneer de ouders niet gehuwd zijn of geen geregistreerd partnerschap hebben.
Een erkenning kan plaatsvinden vóór de geboorte met een attest van de vermoedelijke bevallingsdatum, of na de geboorte. Voor een erkenning moeten beide ouders samen naar de ambtenaar van de Burgerlijke Stand gaan. In principe kan erkenning vanaf het begin van de zwangerschap, maar de meeste gemeenten hanteren een minimum van zes zwangerschapsmaanden. Informeer hiervoor bij de Burgerlijke Stand van uw woonplaats.
Na een erkenning, zeker indien deze tijdens de zwangerschap plaatsvond, kan de partner het kind alleen aangeven.
Wat meebrengen bij de aangifte?
Om de geboorteaangifte vlot te laten verlopen, is het aan te raden de volgende documenten mee te brengen:
- Identiteitskaarten van de aangevers.
- Uittreksel of afschrift van uw geboorteakte: Voor personen geboren in België of wier geboorteakte hier is overgeschreven, vraagt de ambtenaar dit document zelf op.
- Recente geboorteakte van het kind (maximaal 1 jaar oud), indien er sprake is van erkenning na de geboorte.
- Doktersattest: Bij erkenning vóór de geboorte is een attest nodig dat de zwangerschap en de vermoedelijke bevallingsdatum bevestigt. Een blanco attest hiervoor vindt u in het Zwangerschapsboekje.
Indien u niet ingeschreven bent in het bevolkings- of vreemdelingenregister, kunnen aanvullende documenten vereist zijn, zoals een bewijs van ongehuwde staat.
Animatie ontwikkeling van baby in moeder
Financiële aspecten en voordelen
Naast de administratieve stappen brengt een geboorte ook financiële implicaties met zich mee, zowel qua kosten als voordelen.
- Startbedrag/Geboortepremie: Bij de geboorte of adoptie van een kind ontvangt u eenmalig een startbedrag.
- Belastingvoordeel: Indien u personen ten laste heeft, geniet u van een belastingvoordeel doordat het belastingvrije minimum wordt verhoogd.
- Kinderopvangtarief: Heeft uw baby een broer of zus die gebruikmaakt van kinderopvang met inkomenstarief? Vraag dan direct een herberekening aan op Mijn Opgroeien. U heeft recht op een korting voor een extra kind ten laste.
Daarnaast is het raadzaam uw ziekenfonds op de hoogte te brengen, zodat uw kind als persoon ten laste kan worden ingeschreven. Ook uw werkgever dient geïnformeerd te worden. Zelfstandigen doen er goed aan ook de kinderopvang tijdig te informeren om een ideale startdatum te bespreken.
De meeste verzekeringen, zoals een familiale verzekering, hoeven niet specifiek op de hoogte gebracht te worden. Bij een hospitalisatieverzekering is het echter wel aan te raden de verzekeraar te informeren. Indien u gebruik wilt maken van kraamzorg, dient u de betreffende dienst tijdig te verwittigen.