Tijdens de borstvoedingsperiode is het cruciaal voor moeders om een evenwichtig en gevarieerd dieet te volgen, in lijn met de principes van de Voedingsdriehoek. Dit zorgt voor de noodzakelijke voedingsstoffen die nodig zijn voor herstel na de bevalling en voor de voeding en verzorging van de baby. Onvoldoende voeding kan leiden tot het aanspreken van lichaamsreserves, wat vermoeidheid en neerslachtigheid kan veroorzaken.
De nadruk dient te liggen op plantaardige voeding, met dagelijks extra energie en vocht. Dit omvat een ruime portie groenten, minstens twee verschillende soorten fruit, peulvruchten (wekelijks), volkorenbrood en volkoren graanproducten. Ongezouten noten en zaden kunnen als tussendoortje dienen, een handvol (15-25 gram) per dag is voldoende.
Eiwitrijke Voeding
Variatie in eiwitproducten is belangrijk. Kies voor vis, peulvruchten, vlees, eieren en plantaardige eiwitbronnen. Wit vlees (kip of kalkoen) en verse producten hebben de voorkeur boven rood en bewerkt vlees. Het consumeren van vis één tot twee keer per week wordt aangeraden.
Eieren uit de winkel zijn veilig. Indien eieren van eigen kippen worden gebruikt, is het raadzaam dit te beperken tot één ei per week, tenzij de bodem van de kippenren op vervuiling is getest en veilig bevonden.
Zuivelproducten zoals melk en kaas zijn een goede bron van calcium en fosfor, essentieel voor gezonde botten. Het advies is om bij elke maaltijd groenten en fruit te eten.
Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden Eiwitrijke Producten (Lacto-Ovo-Vegetarisch)
Borstvoedende vrouwen hebben dagelijks 3,5 tot 4 porties eiwitrijke producten nodig, verspreid over de dag.
| Voeding | 1 Portie |
|---|---|
| Peulvruchten | 125 gr gekookt (= 4 eetlepels) |
| Tofu | 75 gr |
| Tempeh | 50 gr |
| Mycoproteïne | 75 gr |
| Seitan | 50 gr |
| Ei | 80 gr (= 2 stuks klein) |
Veganisme en Borstvoeding
Veganisme, een dieet zonder dierlijke producten, kan uitdagend zijn om een evenwichtige nutritionele balans te handhaven, met een risico op vitamine- en mineralentekorten. Bij borstvoeding wordt veganisme niet aanbevolen zonder deskundige begeleiding van artsen of diëtisten met kennis van veganisme. Aanvulling met vitamines, mineralen en verrijkte voedingsmiddelen is noodzakelijk.
Bij vragen of twijfels is het raadzaam om een arts, diëtiste of verpleegkundige te raadplegen.
Vochtbalans
Een baby drinkt na enkele weken ongeveer 500 tot 900 ml moedermelk per dag, wat kan oplopen tot ongeveer 1 liter per dag. Dit vocht wordt onttrokken aan de vochtreserves van de moeder. Voldoende drinken is essentieel om deze reserves aan te vullen. Leidingwater is de beste dorstlesser, afgewisseld met kruiden- of vruchtenthee, water met een smaakje of spuitwater.
Cafeïne en Andere Dranken
Te veel cafeïne kan leiden tot prikkelbaarheid en slaapproblemen bij de baby. Matiging is geboden bij koffie, thee, cola en energiedranken. Een dagelijkse inname tot 300 mg cafeïne wordt als veilig beschouwd. Dit komt overeen met ongeveer:
- 4 tassen milde koffie
- 3 tassen koffie en 1 kop thee
- 2 tassen koffie en 3 tassen thee
- 2 tassen koffie, 2 tassen thee en 1 glas cola
Suikerhoudende frisdranken en snoep worden afgeraden omdat ze enkel calorieën leveren zonder voedingswaarde. Energiedranken worden eveneens afgeraden.
Borstvoedingsthee en Kruiden
Hoewel borstvoedingsthee wordt geassocieerd met een verhoogde melkproductie, is er weinig wetenschappelijk bewijs dat dit effect ondersteunt. Langdurig dagelijks gebruik van kruiden (langer dan twee weken) kan ongewenste gezondheidseffecten hebben en wordt niet aangeraden.
Voedingsmiddelen en Baby's Reacties
Er bestaan veel misvattingen over voedingsmiddelen die krampen bij baby's zouden veroorzaken, zoals uien en knoflook. Wetenschappelijk bewijs hiervoor ontbreekt. Vaak kunnen moeders alles eten zonder dat hun baby er last van heeft. Het weglaten van voedingsmiddelen is daarom vaak een onnodige beperking. Het is raadzaam om alles met mate te eten en te observeren hoe de baby reageert op specifieke voedingsmiddelen. Afwisseling en matigheid zijn hierbij sleutelwoorden.
Honing is geen probleem tijdens borstvoeding, aangezien de sporen van de bacterie die infantiel botulisme veroorzaken niet in moedermelk terechtkomen.
Sommige voedingsmiddelen kunnen de smaak of geur van moedermelk beïnvloeden, waar baby's aan wennen. Diarree, constipatie, winderigheid, krampen of uitslag bij de baby kunnen echter een reactie zijn op koemelkeiwitten in de voeding van de moeder. Raadpleeg in dat geval een arts.
Vis en Zware Metalen
Vis dient altijd goed verhit te worden gegeten, aangezien rauw vlees of vis bacteriën kan bevatten. Essentiële vetzuren in vis zijn belangrijk voor de hersen- en oogontwikkeling. Echter, vis kan ook ongewenste stoffen bevatten zoals metalen (kwik, cadmium) en PCB's/dioxines. Er zijn verschillen tussen zoet- en zeewatervis. Vissen uit verontreinigd water en roofvissen zoals haai, marlijn en zwaardvis worden afgeraden vanwege mogelijke hogere concentraties schadelijke stoffen. Tonijn uit blik is minder problematisch, omdat hiervoor jongere, kleinere vissen worden gebruikt. Kies bij voorkeur vis met een kwaliteitslabel.
Rijstproducten kunnen een hoge concentratie arseen bevatten, een zwaar metaal dat schadelijk kan zijn voor de gezondheid. De passage van arseen naar de borstklier is echter beperkt.
Zoetstoffen
Zoetstoffen worden gebruikt om producten zoeter te maken zonder suiker toe te voegen. Voor de meeste zoetstoffen, zoals aspartaam, zijn aanvaardbare dagelijkse doses (ADI) vastgesteld. De hoeveelheid aspartaam die via moedermelk bij de baby terechtkomt, is erg laag. Het gebruik van kunstmatige zoetstoffen wordt voor zuigelingen, peuters en kleuters afgeraden. Voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, is matig gebruik acceptabel. Beperk light-frisdranken tot maximaal 0,5 liter per dag; water blijft de beste drank.
Het gebruik van cyclamaat wordt afgeraden vanwege een gebrek aan studies over het gebruik ervan tijdens zwangerschap en lactatie. Steviolglycosiden (Stevia) zijn een veilige zoetstof, mits het gebruik binnen de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van 4 mg/kg lichaamsgewicht per dag blijft, ook voor zwangere en borstvoedende vrouwen.
De Eerste Weken na de Geboorte
De eerste weken na de geboorte zijn een ontdekkingsreis. Een verpleegkundige van Kind en Gezin neemt contact op om te ondersteunen en advies te geven. De eerste voeding vindt plaats binnen het uur na de geboorte om de melkproductie goed op gang te brengen. Huid-op-huid contact en de eerste zorgen, zoals het toedienen van vitamine K en het aanbrengen van een identificatiebandje, vinden plaats.
Geboorte-evaluatie en Medische Checks
De gezondheid van de pasgeborene wordt beoordeeld met de Apgar-score (ademhaling, huidskleur, spierspanning, hartslag, reactie op prikkels) op 1, 5 en 10 minuten na de geboorte. Een score lager dan 8 vereist extra aandacht. De temperatuur, hoofdomtrek, lengte, gewicht en aantal natte luiers worden gecontroleerd.
De hielprik, een bloedonderzoek, wordt bij voorkeur 48 tot 96 uur na de geboorte uitgevoerd om ernstige aangeboren aandoeningen op te sporen.
Vaccinaties en Immuniteit
Baby's ontvangen tijdens de zwangerschap antistoffen van de moeder, die bescherming bieden tegen infectieziekten. Deze bescherming neemt geleidelijk af. Indien de moeder drager is van het hepatitis B-virus, wordt de baby gevaccineerd.
Herstel van de Moeder na de Bevalling
Het herstel van de moeder wordt opgevolgd door controles van hartslag, temperatuur, bloeddruk, de toestand van knip/scheur, bloedverlies en baarmoederhoogte. Naweeën kunnen optreden, vooral bij volgende zwangerschappen. Goede hygiëne is essentieel om infecties en littekenvorming na een knip of scheur te voorkomen.
Het bloedverlies na de bevalling duurt gemiddeld 6 tot 8 weken. De menstruatie kan ongeveer 6 weken na de bevalling terugkeren, maar dit varieert per vrouw.
Hoe te herstellen na een bevalling | Postpartumtips van een PA-C (Physician Assistant) gespecialiseerd in vrouwengezondheid
tags: #borstvoeding #groene #vrouw