Voor peuters is het noodzakelijk dat ze in nieuwe en zeker spannende situaties, waarbij de kans groot is dat ze ook nog eens lichamelijk ongemak of pijn zullen ervaren, de nabijheid van een vertrouwde ouder voelen. Dit geldt in het bijzonder voor een bezoek aan de tandarts.
Voorbereiding op het tandartsbezoek
Een bezoek aan de tandarts kan stress oproepen bij kinderen. Hoewel de stressvolle gebeurtenis zelf niet weggenomen kan worden, kan de inschatting die uw kind van de gebeurtenis maakt wel beïnvloed worden. Dit is cruciaal voor het bepalen van de angst.
Voorspelbaarheid creëren
Een van de manieren om de inschatting van uw kind te beïnvloeden, is door de gebeurtenis zo voorspelbaar mogelijk te maken. Eerlijkheid tegenover uw kind is hierbij van groot belang.
- Neem uw kind mee naar uw eigen tandartscontrole om de omgeving te laten wennen.
- Laat uw kind de tandartspraktijk verkennen en de instrumenten bekijken.
- Lees kinderboeken over tandartsbezoekjes.
- Laat uw kind tekenen over de aanstaande gebeurtenis.
- Bij grotere ingrepen kan een zelfgemaakt fotoboekje met foto's van de voorbereiding en het verblijf in het ziekenhuis helpen.
Gebruik van de juiste woorden
Het is essentieel om de juiste woorden te gebruiken en onnodige negatieve informatie te vermijden. Zeg bijvoorbeeld niet: ‘Het gaat geen pijn doen’, want dit kan juist angst opwekken. Zeg in plaats daarvan: ‘Je kunt het voelen.’ Geef informatie over de stappen die genomen zullen worden, zoals wegen, luisteren naar het hartje en het geven van een vaccin. Oefen dit eventueel voor met een popje.
Desensibilisatie en rollenspellen
Afhankelijk van de toestand van uw kind, kunt u dit doen door erover te vertellen, door het te spelen of door de situatie in een rollenspel aan bod te laten komen. Het is een goed idee om dokters- of tandartsspulletjes in de speelgoedkist te hebben, waarmee het kind kan spelen wanneer hij dat wil. Dit proces wordt desensibilisatie genoemd, waarbij vertrouwen wordt opgebouwd.
Boekjes en verhaaltjes
Ook boekjes over doktersbezoek kunnen helpen. Bereid het voor als een verhaaltje. Als uw kind een medicijn of vaccin zal krijgen, leg het dan uit: ‘Je krijgt medicijnen om te zorgen dat je beter wordt (of gezond blijft).’
Tijdens het tandartsbezoek
Zorg ervoor dat u zelf kalm bent; uw rust zal uw peuter helpen. Als u zelf stress ervaart, pas dan de 3-4-5-ademhaling toe: adem in gedurende drie seconden, houd vier seconden vast en adem uit gedurende vijf seconden. Doe dit enkele keren om tot rust te komen.
Rustige kennismaking
Zorg voor een rustige kennismaking, zodat de arts of de tandarts eerst aan het kind kan vertellen wat hij kan verwachten. Volg uw gevoel als ouder; uw kind zal aanvoelen of u een goed gevoel heeft bij de professional.
Comfortposities en afleiding
Er bestaan verschillende houdingen die het mogelijk maken om uw kind af te leiden, een veilig gevoel te geven dicht bij u, en toch het vaccin of de bloedafname mogelijk te maken. Deze worden comfortposities genoemd: op uw schoot, half liggend met de rug tegen uw borst (back-to-chest), op uw schoot maar dan zijwaarts (sideways), of op de schoot met de borst tegen uw borst (chest-to-chest). Uw kindje kan ook liggen, maar vraag dan of u dicht bij hem mag zitten.
Controle en keuzes geven
Geef uw kind zoveel mogelijk controle over de situatie. Laat uw kind bijvoorbeeld aangeven dat hij even moet stoppen, of zelf de keuze maken voor een verdoving. Sommige instrumenten mag het kind misschien even vasthouden. Vaak geeft het kinderen een gevoel van controle als de arts zijn/haar bezigheden verwoordt.
Verdovende zalf
Er bestaat ook verdovende zalf, zodat uw kind de prik minder voelt. Informeer vooraf bij de arts of het consultatiebureau of ze daarmee akkoord gaan en waar u die mag aanbrengen. De ‘toverzalf’ een uur van tevoren aanbrengen werkt het beste.
Na het tandartsbezoek
Moedig uw kind achteraf aan en benadruk hoe goed het is gegaan. Zeg: ‘Wat was jij flink!’ zodat uw peuter er een goede herinnering aan heeft. ‘Jij deed zo goed je mondje open, de tandarts kon al je tandjes zien.’ Zo herinnert hij zich wat er geholpen heeft, zodat het de volgende keer goed gaat.
Positieve bekrachtiging
Zeg aan het einde van het doktersbezoek of na het geven van het vaccin dingen zoals: ‘Wat heb jij goed stilgezeten!’ ‘Wat deed jij het goed!’ Kinderen onthouden zo dat het een positieve ervaring was, omdat ze het goed deden.
Beloning
Heeft uw kind een spannende behandeling ondergaan? Beloon het dan voor zijn goede gedrag bij de tandarts. Een kleine beloning kan motiverend werken voor toekomstige bezoeken.
Professionele hulp en gespecialiseerde tandartsen
Als een kind bang is voor de tandarts, is het belangrijk deze angst serieus te nemen en het kind op een geruststellende manier te helpen. Sommige tandartspraktijken zijn speciaal ingericht voor kinderen, met een speelse en vriendelijke omgeving. Er zijn ook tandartsen die gespecialiseerd zijn in kindertandheelkunde (tandarts-pedodontoloog, geregistreerde kindertandarts); zij weten hoe ze met angstige kinderen moeten omgaan en volgden hiervoor een speciale opleiding.
Angst uitgelegd voor kinderen - Wat is angst? - Wellness 101 Junior
Voor een bezoek aan een gespecialiseerde kindertandarts moet u worden doorverwezen door uw eigen tandarts. Deze gespecialiseerde kindertandartsen staan geregistreerd bij de Nederlandse Vereniging voor Kindertandheelkunde (www.nvvk.org).
Angst voor de tandarts: oorzaken en aanpak
Liefst 40% van de volwassenen in Nederland is bang voor de tandarts, waarbij 12% extreem angstig is. Bij kinderen ligt dit percentage lager, maar nog steeds is 15% bang, waarvan 6% extreem angstig is. Dit komt waarschijnlijk doordat kinderen over het algemeen nog maar weinig nare ervaringen hebben opgedaan.
Ontstaan van angst
Angst kan ontstaan na een nare ervaring, zoals een vervelende tandheelkundige ingreep of een onbegripvolle omgang van de tandarts. Angst kan ook overgenomen worden van ouders of ontstaan door angst voor het onbekende. Een vicieuze cirkel kan ontstaan wanneer angst leidt tot uitstel van behandeling, wat de problemen verergert en de angst verder doet toenemen.
Voorkomen van angst
Het is belangrijk om te voorkomen dat angst ontstaat. Dit begint bij het wennen aan de tandarts vanaf jonge leeftijd. Neem uw kind mee naar de praktijk, ook al is het alleen maar om te kijken. Een kindvriendelijke tandarts die liefdevol en vol enthousiasme uw kind gerust kan stellen, is van grote waarde.
Mondhygiëne
Een goede mondhygiëne begint al op vroege leeftijd. Beperk eetmomenten tot maximaal zeven per dag en zorg voor twee keer per dag poetsen met een fluorhoudende tandpasta. De combinatie van zuur en zoet is zeer slecht voor het gebit en moet zoveel mogelijk vermeden worden.