Bergamot thee en zwangerschap: Een overzicht

Kent u ook de kruidenbonbon of Earl Grey thee? Daarin wordt bergamot verwerkt, de vrucht op zich daarentegen is veel minder gekend. Bergamot is een citrusvrucht, die lijkt op een grote groene citroen, wat ook kan afgeleid worden van zijn andere benaming: Citrus bergania. De vruchten groeien aan bomen die tot wel 4 meter hoog kunnen worden.

De bergamotvrucht en haar toepassingen

Dankzij de warme en delicate geur, zal de bergamotolie u een ware verwenning geven. Vanwege deze aangename geur, wordt de olie van de Citrus bergania veelvuldig gebruikt door de parfumindustrie. De olie wordt toegevoegd in zowel eau de cologne als eau de toilette om deze te parfumeren. Doordat de geur zelfs vaak geassocieerd wordt met luxeproducten, worden er ook vaak vervalsingen op de markt gebracht van bergamotolie. Het rustgevende effect wordt ook benut wanneer iemand problemen ervaart zoals depressie en slapeloosheid. De bergamot etherische olie is een ware bondgenoot voor de huid en het haar vanwege zijn reinigende eigenschappen. Acne, vette huid, slappe huid, cellulitis, psoriasis, eczeem, wonden, vet haar, vitiligo… kunnen allemaal verbeterd worden bij gebruik van de olie. Naast de parfumerende werking, wordt het ook vaak gebruikt als medische toepassing. De bergamot etherische olie bestaat namelijk hoofdzakelijk uit terpenen (limoneen), esters (linalylacetaat) maar ook flavonoïden en coumarine. Door de krampstillende werking, wordt het voornamelijk gebruikt bij moeilijke spijsvertering, constipatie en verminderde eetlust. Verder vermindert het ook spierspanningen die hun oorsprong vinden in het zenuwstelsel.

Bergamotolie en zwangerschap: Waar u op moet letten

De bergamotolie wordt afgeraden voor zwangere vrouwen tijdens de eerste maanden van de zwangerschap. De bergamot etherische olie werkt fotosensibiliserend. Het is daarom ook aangeraden om de olie enkel te gebruiken als spray. Indien het toch gebruikt wordt om rechtstreeks op de huid aan te brengen (bijvoorbeeld als toevoeging bij massageolie), dan dient de olie verdund te worden.

Thee drinken tijdens de zwangerschap: Wat mag wel en wat niet?

Er groeit een mini-versie van uzelf in uw buik en natuurlijk wilt u die kleine de beste zorg geven. U bent bewuster bezig met wat u eet en drinkt, maar hoe zit dat met thee? Tijdens uw zwangerschap krijgt u waarschijnlijk vaak te horen dat u moet opletten met thee en cafeïne, of theïne - ja, dat is hetzelfde spul. Alle theesoorten die van de theeplant komen, bevatten dit stofje. Maar geen paniek: in thee zit veel minder cafeïne dan in koffie, dus u kunt nog steeds dagelijks genieten van een paar koppen thee. Nog meer zelfs, wanneer u gebruik maakt van een handige thee-hack: laat uw thee 30 seconden trekken en schenk het eerste beetje weg. Zo is meer dan de helft van de cafeïne verdwenen.

Bent u zo'n die-hard theedrinker die zó een liter weg tikt? Dan kunt u overwegen om een cafeïnevrij alternatief te proberen. Kruidenthee, bijvoorbeeld! Deze komt niet van de theeplant en is vaak cafeïnevrij. Bonuspunten: veel kruiden zitten bomvol gezonde voedingsstoffen zoals calcium, magnesium, ijzer en antioxidanten.

Veilige kruidentheeën tijdens de zwangerschap

• Rooibos: Dit is dé held onder de kruideninfusies. Vol mineralen en vitamine C, alles wat u - en uw baby - kunnen gebruiken.
• Gember: Een absolute lifesaver als u misselijk bent (en laten we eerlijk zijn, daar kunt u in die eerste maanden nogal eens last van hebben). Drink gemberthee met mate - 1 tot 2 kopjes per dag is voldoende. Grote hoeveelheden gember kunnen samentrekkingen opwekken, vooral in hoge dosering of supplementvorm.
• Kamille: Deze is uw go-to voor wat extra rust. Ideaal voor die zeldzame momenten dat u wél kunt slapen.
• Pepermunt: Pepermuntthee is een volkomen veilige kruidenthee om te drinken tijdens de zwangerschap. Het is een goede bron van kalium, vitamine C, koper en mangaan.

Theeën om met mate te drinken of te vermijden

Hoewel er minder cafeïne in thee zit dan in koffie, is het nog steeds goed om niet te veel te nemen. De maximaal aanbevolen hoeveelheid is vier koppen groene of zwarte thee per dag. Probeer daarnaast veel water te drinken en beperk uw inname van koffie.

Er zijn een paar uitzonderingen wat betreft theesoorten die u beter met mate kunt drinken of kunt vermijden:

• Drink hop en buchu met mate als u zwanger bent. Hop vanwege de uitwerking op uw hormoonbalans en buchu vanwege wee-opwekkende eigenschappen.
• Doe om dezelfde redenen rustig aan met lavendel en verveine.
• Ook raden we aan om sarsaparilla te vermijden, omdat daar weinig onderzoek naar is gedaan en dus weinig knowhow over het gebruik van sarsaparilla tijdens zwangerschap of borstvoeding.
• Zoethoutthee kunt u beter laten staan omdat dit de bloeddruk kan verhogen.
• Thee met venkel, kaneel, anijs, kamille en lavendel dient met mate te worden gedronken, aangezien overmatige consumptie hiervan ongewenste effecten kan hebben tijdens de zwangerschap.
• Hibiscusthee wordt afgeraden tijdens de zwangerschap.
• Brandnetelthee bevat veel vitaminen en mineralen, maar kan de baarmoederactiviteit beïnvloeden.
• Frambozenbladthee wordt soms in de late zwangerschap gebruikt.

Plantengifstoffen of fytotoxinen komen van nature voor in veel kruiden en andere planten. Ze beschermen de plant tegen ziekteverwekkers en natuurlijke vijanden. Wanneer u te veel van deze gifstoffen binnenkrijgt, kunt u er ziek van worden. Omdat uw baby nog in ontwikkeling is, kan hij een minder grote hoeveelheid van deze stoffen aan dan u. Het is daarom verstandig om uw inname van kruiden met veel gifstoffen te beperken tijdens uw zwangerschap. Bij een gevarieerd eetpatroon is de kans klein dat u een schadelijke hoeveelheid gifstoffen binnenkrijgt.

Indien u kruiden eet uit uw eigen tuin, is het belangrijk om ze goed te wassen voor gebruik. Via de aarde kunnen ze besmet zijn met de parasiet toxoplasma gondii. Deze parasiet kan toxoplasmose veroorzaken. De parasiet heeft voor u meestal geen grote consequenties, maar kan ernstige afwijkingen veroorzaken bij uw ongeboren baby. Door groente, fruit en kruiden zorgvuldig te wassen, voorkomt u een besmetting.

De oorsprong en productie van bergamot

Citrus bergamia (synoniem: C. bergamot) is een kleine boom die meestal tot een hoogte van 4 - 5 meter gesnoeid wordt. De boom heeft brede en ovale bladeren en witte, zoet geurende bloemen en enigszins peervormige vruchten met een groen-gele kleur. De boom wordt gekweekt in het zuiden van Italië, in de streek ten zuiden en oosten van Reggio de Calabria. Hier groeit de boom in de kustgebieden, beschermd tegen de koude wind uit het noorden met milde winters, veel zon en warmte. Maar liefst 90% van de wereldproductie aan bergamot komt uit Calabrië. De bergamot is niet in het wild te vinden. Het is een kruising van minstens twee andere citrussoorten. Maar wie de ouders van bergamot zijn is nog steeds niet duidelijk. Er bestaan in Calabrië drie variëteiten van de bergamot: castagnaro, femminello en fantastico (inserto). Veel femminello en castagnaro is vervangen door fantastico, een kruising tussen beide anderen. Deze fantastico produceert jaarlijks veel vruchten en bevat veel essentiële olie in de schil.

Ook herkomst en naamgeving van de bergamot zijn niet eenduidig. Het kan zijn dat de Arabieren de bergamot al in de 10e eeuw de boom in het zuidelijk deel van Italië hebben geïntroduceerd. India wordt wel genoemd als herkomstland. De naam bergamot, van het Italiaanse bergamotta, zou kunnen zijn afgeleid van het Turkse Beg-âr mû dî, prins der peren. Er was een perensoort op Sicilië met de naam bergamotta en waarvan de vruchtvorm leek op de citrusvrucht. In de 17e eeuw wordt de naam van de peer overgedragen op de bergamot. Andere veronderstellingen zijn een verwijzing naar de stad Bergamo in noord Italië of Berga in Spanje.

Historische context van bergamotolie

Rond 1700 werd de bergamot al commercieel gekweekt voor de olie in de schil. Bergamot in West-Europa is bekend geworden door een geurwatertje. Rond 1675 ontwikkelde de Italiaanse immigrant Paolo Feminis een geurwater op basis van bergamotolie, Aqua mirabilis. Hij emigreerde naar Keulen waar zijn schoonzoon Giovanni Maria Farina dit geurwater vercommercialiseerde onder de naam Eau-de-Cologne (Keuls water). De productie gaat terug tot 1709. Het werd een groot succes. In 1803 creëerde een zekere Wilhelm Mühlens, een parfumeur uit Keulen, een andere eau-de-cologne en verkreeg het recht op de naam Farina. Na een juridische strijd tussen de beide firma’s veranderde Mühlens de naam in 4711 (in 1881).

Chemische samenstelling en therapeutische eigenschappen

Bergamotolie is een citrusolie die zich duidelijk van andere citrusoliën onderscheidt. Het bevat meer dan 300 verschillende verbindingen en is de enige citrusolie die de verbinding limoneen niet als hoofdbestanddeel heeft. De belangrijkste verbindingen zijn linalyl acetaat en linalool, die ook de hoofdverbindingen zijn in de olie van echte lavendel. Naast de geperste olie bestaat er ook een gedestilleerde bergamotolie onder de naam FCF bergamot (FuroCoumarinFree). Deze gedestilleerde olie bevat geen of nauwelijks fototoxische furocoumarinen.

Bergamot is een klassieker in de aromatherapie. De olie is tegelijk verfrissend, kalmerend en opmonterend. Een goede olie bij spanning, lusteloosheid en somberheid. Eén van de toepassingen van bergamotolie is bij (winter)depressies. Mogelijk kan de olie het gehalte aan serotonine en dopamine verhogen. Bergamot bij winterdepressies past goed omdat mensen met winterdepressies een grotere gevoeligheid voor geur hebben en daar past de zachte frisse bergamotgeur goed bij. Een beetje licht in de duisternis.

De eerste publicaties over het vermogen van bergamot stress, onrust en angst te verminderen zijn van de Italiaanse professor Paolo Rovesti (1902 - 1983) van de Universiteit van Milaan. Hij nam waar dat ook verdamping van essentiële oliën, waaronder bergamot, een effect had op hartslag, pols en bloeddruk en een positief effect had op depressiviteit en angststoornissen. Latere studies bevestigen deze opmonterende en kalmerende eigenschappen van bergamot. Voorbeelden zijn bergamot bij vermindering van depressieve gevoelens bij ouderen, verminderde spanning in wachtkamers, en een kalmerende werking vlak voor een operatie. Bergamot is een fijne olie in de palliatieve zorg door de verfrissende, opmonterende en kalmerende kwaliteiten van de olie.

Productie en kenmerken van bergamotolie

De oogst van de bergamotvrucht ligt in Calabrië zo tussen december en maart. De opbrengst aan essentiële olie is 0,5%. Dat wil zeggen dat er rond de 200 kilo of meer verse schillen nodig zijn voor 1 kilo bergamotolie. De kleur van deze olie is lichtgroen tot groen-geel, die donkerder wordt naarmate de olie veroudert. De geur is fris en levendig, fruitig, zoet met een duidelijke citrusnoot.

Bergamot in de parfumindustrie en voeding

Bergamot is een belangrijke en populaire olie in de parfumindustrie. Het geeft een kenmerkende frisse en zoete topnoot aan geurmengsels. Vooral eau-de-colognes en eau-de-toilettes bevatten vaak bergamot. Maar het kent ook andere toepassingen. Zo bestaat er geen Earl Grey thee zonder bergamot. Lange tijd was bergamot een onderdeel van zonneproducten. Vanwege de fototoxische werking van bergamot op de huid wordt dat niet of nauwelijks meer gedaan. Bergamot FCF bevat geen furocoumarinen en is dus niet meer fototoxisch.

De grootste kracht van bergamot zijn de verfrissende, kalmerende en tegelijkertijd opmonterende eigenschappen op de psyche. De olie stimuleert en ontspant. De olie werkt als een antidepressivum en anxiolyticum. Dat wil zeggen een middel dat speciaal angst en onrust kalmeert. Daardoor is bergamot één van de beste oliën bij hyperactiviteit.

Aromatherapie met bergamot

In de aromaverdamper: brengt bergamot frisheid en heeft een uitgesproken positief effect op mensen met somberheid en depressies, geïrriteerdheid, stemmingswisselingen, onrust, angsten en symptomen die door stress ontstaan. Door de harmoniserende eigenschappen is de olie in te zetten bij lusteloosheid, vermoeidheid maar ook bij hyperactiviteit. De olie is puur al aangenaam om te verdampen, maar de ontspannende werking wordt versterkt in combinatie met lavendel en/of mandarijn. De olie past verder bij alle dennenachtigen, geranium, ceder en sandelhout. De omgevingslucht wordt daarbij ook nog gezuiverd van microben. De olie verlicht spanningshoofdpijn, verbetert slaap, ook voor kinderen. Het rendement van bergamot wordt verhoogd door de olie een paar keer per dag een uur te verdampen.

Bergamot en de verbinding bergapteen is duidelijk ontstekingsremmend bij longinfecties bij mensen met cystic fibrosis (taaislijmziekte). Zogenaamde ontstekingsbevorderende cytokinen zijn bij mensen met taaislijmziekte verhoogd en bergamot/bergapteen verhindert de productie.

Bergamot op de huid

Op de huid: zie algemene toepassingsregels. Bergamot past bij een vettige huid. Ook een oudere huid met rimpels kan baat hebben bij een huidolie met bergamot. Bij een jeukende huid kan bergamot goed worden gemengd met lavendel.

Op de huid: maximaal 0,4% in een basisolie. Door de aanwezige furocoumarinen in geperste bergamotolie, kan de lichtgevoeligheid van de huid worden verhoogd (fotosensibiliteit). Het was vroeger een onderdeel van snelbruinende zonnemiddelen. Echter, bergamot op de huid en blootstelling aan de zon kan leiden tot hyperpigmentering en/of allergische ontstekingsreacties van de huid (Berlogue dermatitis). Ook kunnen pigmentvlekken optreden als bergamot onderdeel is van een geurmengsel of parfum en op de onbedekte huid wordt aangebracht. Om het fototoxische effect te vermijden zouden huid- en massageoliën niet meer dan 0,4% bergamot mogen bevatten of geen blootstelling aan de zon voor 12 - 18 uur. 0,4% is ongeveer 4 - 6 druppels op 100 ml basisolie. Dit ongewenst fototoxische effect kan verder worden vermeden door gebruik van bergamot FCF (zie hierboven). Bergamot bevat monoterpenen die kunnen oxideren. Gebruik geen geperste bergamotolie op de huid in de zon. Hoewel het herpesvirus wordt bestreden door bergamot, is het door de fototoxische werking af te raden bergamot te gebruiken bij een koortslip.

Etherische oliën tijdens de zwangerschap: Een veilig perspectief

In veel literatuur en op het internet wordt gesteld dat etherische oliën risicovolle stoffen zijn die tijdens zwangerschap vermeden moeten worden. Bewijs hiervoor is er niet. Wel voor het tegendeel; ze zijn bij verantwoord gebruik weldadig, geven ontspanning, kunnen helpen bij kleine klachten en lijken - bij twee manieren van gebruik - zeer veilig gedurende de zwangerschap. Verdamping via een diffuser en het gebruik op de huid zijn geschikte toepassingen van etherische oliën waarbij nog nooit schade is aangetoond voor het ongeboren kind. Inname van oliën is een andere zaak. De opname in het lichaam is via de mond 100% en bestanddelen van oliën kunnen dan de placenta passeren. Dit betekent dat oraal gebruik van oliën tijdens de zwangerschap moet worden afgeraden.

Zolang etherische oliën bestaan hebben ook vrouwen hun huid en haar ermee verzorgd, ook als ze zwanger waren. Kennis van kruiden en extracten was voor veel mensen in vervlogen tijden toegankelijk, maar een groot deel van die wijsheid en kunde zijn verloren gegaan. Ervoor in de plaats zijn verhalen gekomen over schadelijkheid van etherische oliën voor het ongeboren kind. Het zich ontwikkelende kind is vooral gevoelig voor chemische schade gedurende de eerste drie maanden van de zwangerschap. Dus in die tijd maar geen medicijnen en huidproducten gebruiken? We weten niet in welke mate substanties in het bloed van de moeder, het embryo of de foetus bereiken. Minder dan 2% van alle nieuwe medicijnen wordt getest in de zwangerschap. Maar meer dan 98% van de medicijnen hebben onvoldoende veiligheidsdata bij zwangerschap. Voor de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA), die verantwoordelijk is voor o.a. de veiligheid van medicijnen en biologische producten, staan etherische oliën als GRAS bekend; generally recognised as safe. Er is ook geen enkele studie die bewijs levert dat oliën een probleem kunnen geven, zoals een geboortedefect of een abortus. Aromazorg met fysiologisch verdunde oliën tot 1% vormen geen gevaar voor moeder en kind. Tijdens haar zwangerschap heeft de vrouw zelfs nog speciale ondersteuning van haar extra gevoelige reukzin. De toepassing die wordt gebruikt zal ook de soort veilige keuze bepalen: inhalatie, op de huid of inwendig.

Veilige toepassingen van etherische oliën tijdens zwangerschap

• Inhalatie: Dit is te allen tijde tijdens de zwangerschap in te zetten. Wanneer oliën worden geïnhaleerd, interageren ze met cellen aan de achterkant van de neus om een verandering te stimuleren in de hersengebieden die misselijkheid en braken, evenals slaap en stemming controleren. Dit is een argument om etherische oliën te verdampen bij misselijkheid, slaapstoornissen en stemmingswisselingen.
• Op de huid: De meest voorkomende toepassing van etherische oliën is op de huid. Een 1 à 5% verdunning geeft bijna nooit problemen, maar 1% wordt bij zwangerschap aanbevolen. Dat zijn dus 20 druppels op 100 ml vette plantolie.

Oraal gebruik van etherische oliën

Anders dan op de huid, wordt bij inwendig gebruik 100% van de olie in het lichaam opgenomen. De meeste richtlijnen raden geen oraal gebruik aan. Oliën als oregano (Origanum vulgare), kaneelschors (Cinnamomum zeylanicum) en cassia (Cinnamomum cassia) zijn een contra-indicatie tijdens de zwangerschap wegens de embryotoxiciteit. In dierstudies vertoonden deze oliën schadelijke effecten aan kernen en een verhoogde mate van celdood.

Aromatherapeutische mogelijkheden tijdens de zwangerschap

In principe zijn alle voordelen van essentiële oliën op psyche en lichaam ook bruikbaar tijdens de zwangerschap. Er zijn maar relatief weinig voorzorgsmaatregelen waar de gebruiker op moet letten. Toe te passen op de huid is de dosering maximaal 1%. Kwaliteit, versheid en zuiverheid van de oliën zijn belangrijk. Diverse ongemakken kunnen behandeld worden met aromatherapie. Ze steunen vooral op empirische gegevens over klassieke kruidengeneeskunde, maar sommige indicaties worden onderbouwd door studies en trials. Pepermuntolie bijvoorbeeld kan effectief jeuk verminderen en er is geen aanwijzing dat de olie een risico zou vormen tijdens zwangerschap. Dat blijkt uit een studie waarbij gebruik werd gemaakt van sesamolie met 0,5% pepermuntolie. Deze pepermuntmix verlichtte de jeuk tijdens zwangerschap.

Specifieke klachten en hun aromatherapeutische remedies

• Ochtendmisselijkheid: vooral voorkomend in de eerste twaalf weken: pepermunt, mandarijn, kruizemunt en gember, citroen, grapefruit. Aan te raden is een mengsel van gelijke delen lavendel, wierook en mandarijn.
• Hoofdpijn: de toename van hormonen en bloedvolume in het eerste trimester van de zwangerschap kan tot hoofdpijn leiden. Geschikte oliën met ontkrampende en ontspannende eigenschappen zijn lavendel, wierook, pepermunt en roomse kamille.
• Zuurbranden: het hormoon progesteron wordt tijdens de zwangerschap geproduceerd om o.a. de baarmoeder te ontspannen, maar het ontspant ook de kringspier tussen maag en slokdarm. Roomse kamille, petitgrain, kruizemunt en gember bevatten spijsvertering bevorderende en ontstekingsremmende eigenschappen die het ongemak van zuurbranden kunnen verlichten.
• Stress: verhoogde stress leidt vaak tot slaapstoornissen. Kalmerende oliën: lavendel, wierook of roomse kamille.
• Acne: hier zijn lavendel of tea tree aangewezen. Gebruik tot 1% van deze oliën in een basis.

Waterkwaliteit en thee tijdens de zwangerschap

Het is ook essentieel om aandacht te besteden aan de kwaliteit van het water dat u gebruikt voor het zetten van thee. Vermijd het gebruik van water uit loden leidingen, aangezien lood schadelijk kan zijn voor zowel moeder als kind. In dergelijke gevallen is het raadzaam om flessenwater te gebruiken. Heb je net verbouwd (nieuwe leidingen/nieuwe kraan) of ben je net in een nieuwbouwhuis gaan wonen? Als toekomstige moeder maakt u zich al gauw zorgen of u het wel goed doet. Als u zich houdt aan 3 kopjes thee per dag dan zit u safe. Bovendien is thee ontzettend gezond. Het bevat namelijk allerlei antioxidanten, waaronder vitaminen en mineralen. Ook vermindert en voorkomt u allerlei kwalen en ziektes. Het is dus goed om thee te drinken. Ook is een kopje thee erg rustgevend en lekker warm. Bent u een echte theefanaat? Wissel dan theïnehoudende theeën af met kruidenthee en rooibosthee.

Thee na de bevalling en borstvoeding

Na de bevalling wilt u als vrouw zijnde weer alle lekkere dingen kunnen eten, drinken en doen wat u 9 maanden hebt moeten laten. Sommige vrouwen kijken er echt naar uit. Kies je er echter voor om borstvoeding te geven aan je pasgeboren baby? Houd er dan rekening mee dat de voedingsstoffen die u tot u neemt ook in de borstvoeding terecht komen. Ondanks het feit dat er slechts kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht komen, kan theïne zich ophopen.

Kort samengevat zijn er wat beperkingen voor zwangere vrouwen. Toch zijn er voldoende mogelijkheden om toch een lekker kopje thee te kunnen blijven drinken als u in verwachting bent. Twijfel je na het lezen van dit bericht toch nog?

tags: #bergamot #thee #tijdens #zwangerschap