Lanugo, afkomstig van het Latijnse woord 'lana' wat 'wol' betekent, is de benaming voor het zachte, donzige haar dat op het lichaam van een foetus en soms ook na de geboorte groeit. Deze haartjes vormen zich als een poging van het lichaam om de huid op temperatuur te houden, met name wanneer er een tekort is aan lichaamsvet. Dit verklaart waarom lanugo een bekend symptoom is bij patiënten met anorexia nervosa en bij baby's die te vroeg geboren worden.
Lanugo tijdens de Zwangerschap
Lanugo ontwikkelt zich op foetussen en is een volkomen normaal verschijnsel tijdens de zwangerschap. Deze fijne beharing verschijnt doorgaans rond de 13e tot 16e week van de zwangerschap, gerekend vanaf de bevruchting. De lanugo fungeert als een bescherming voor de gevoelige huid van de foetus.
Elke lanugo haarzakje produceert een vettige substantie die bekend staat als vernix caseosa. De lanugo helpt deze beschermende laag op de huid van de baby te laten kleven. De vernix caseosa beschermt de huid van de foetus tegen verweking door het vruchtwater, dat de baby gedurende de hele zwangerschap omringt. Bovendien zorgt deze vettige laag ervoor dat de baby gemakkelijker door het geboortekanaal kan bewegen tijdens de bevalling.
Rond het einde van de zwangerschap begint de lanugo uit te vallen. Een groot deel van de vernix caseosa gaat hierbij verloren. Echter, op plaatsen waar de haartjes langer blijven zitten, zoals op het hoofd, de wenkbrauwen, de wimpers, de schoudergordel en het heiligbeengebied, blijft meer vernix caseosa achter. Net als de vernix caseosa wordt lanugo beschouwd als een criterium voor het beoordelen van de volgroeiing van een pasgeboren baby.
Lanugo na de Geboorte
Hoewel de meeste lanugo voor of kort na de geboorte verdwijnt, kunnen sommige baby's, met name premature baby's, nog steeds met deze donshaartjes geboren worden. In de buik oefent de baby alvast met slikken. Wanneer de donshaartjes rond week 30 uitvallen, drijven ze in het vruchtwater. De baby slikt deze haartjes, samen met huidschilfers en ander afval, door.
Dit mengsel van vruchtwater, lanugo en ander materiaal vormt de basis voor de eerste ontlasting van de baby, meconium genoemd. Meconium is donkergroen tot zwart van kleur en stimuleert de darmen om aan het werk te gaan, wat essentieel is voor de verwerking van voeding na de geboorte.
Wat te doen bij lanugo na de geboorte?
Als uw baby na de geboorte nog lanugo heeft, hoeft u niets speciaals te doen. De haartjes zullen vanzelf verdwijnen. Het is niet nodig en zelfs schadelijk om de haartjes te scheren of op andere manieren te proberen te verwijderen, omdat dit de gevoelige babyhuid kan beschadigen.
Tegen de tijd dat de baby volledig voldragen is (rond de 37e tot 40e zwangerschapsweek), is het meeste lanugo al verdwenen. Als baby's met lanugo worden geboren, vallen deze haartjes meestal binnen de eerste weken na de geboorte vanzelf uit. Na de geboorte hebben de fijne haartjes geen specifieke functie meer; hun rol in het warm houden en het vasthouden van de vernix caseosa is dan overgenomen door de ontwikkeling van vetweefsel.
Lanugo bij Volwassenen
Hoewel lanugo primair geassocieerd wordt met foetussen en pasgeborenen, kan het ook voorkomen bij mensen met bepaalde medische aandoeningen. Mensen met kwaadaardige tumoren of een extreem laag lichaamsgewicht, zoals bij anorexia nervosa, kunnen lanugo ontwikkelen. In deze gevallen wordt het beschouwd als een beschermingsmechanisme van het lichaam tegen hitte en kou, wanneer de functie van vetweefsel voor temperatuurregulatie tekortschiet.
Vanuit het perspectief van de evolutiebiologie kan de aanwezigheid van lanugo bij mensen worden verklaard als een genetisch overblijfsel of rudiment van hun aapachtige voorouders, die een dikkere vacht hadden ter bescherming.