Wat is een Leveradenoom?
Een leveradenoom is een goedaardige tumor van de lever. Dit betekent dat het een niet-kwaadaardige afwijking is, in tegenstelling tot levertumoren die wel kanker bevatten. Leveradenomen komen vooral voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, tussen 20 en 50 jaar, hoewel ze ook bij mannen kunnen voorkomen. Het is een zeldzame aandoening, waarbij ongeveer zes op de honderdduizend mensen zo'n tumor ontwikkelt.
Leveradenomen zijn meestal duidelijk begrensd en afgekapseld, wat hen onderscheidt van kwaadaardige levertumoren. De grootte van een leveradenoom kan sterk variëren, van 1 centimeter tot meer dan 20 centimeter.
De lever zelf is een essentieel orgaan dat zich rechtsboven in de buik bevindt, achter de ribben. Het speelt een cruciale rol bij het verwerken van voedingsstoffen, het produceren van gal, het verwijderen van bilirubine en het onschadelijk maken van giftige stoffen.
Oorzaken van Leveradenomen
De precieze oorzaken en het pathofysiologisch mechanisme achter het ontstaan van leveradenomen zijn nog niet volledig opgehelderd. Er is echter een duidelijk verband aangetoond met het gebruik van orale anticonceptiva (de pil). Het hormoon oestrogeen speelt hierbij vermoedelijk een belangrijke rol.
Naast het gebruik van orale anticonceptiva zijn er ook zeldzamere oorzaken geïdentificeerd:
- Stofwisselingsziekten
- Het gebruik van anabole steroïden
- Een familiale aanleg voor leveradenomen in combinatie met diabetes (suikerziekte), wat duidt op een erfelijke variant.
Mensen met overgewicht (een hoge Body Mass Index - BMI) hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een of meer adenomen.
Mogelijke Complicaties en Symptomen
Een leveradenoom kan aanwezig zijn zonder dat iemand hier klachten van ondervindt. In dergelijke gevallen wordt het adenoom vaak bij toeval ontdekt tijdens medisch onderzoek.
Echter, leveradenomen kunnen wel degelijk klachten veroorzaken:
- Bloedingen: Leveradenomen kunnen bloeden, wat kan leiden tot zwelling van de lever.
- Ruptuur: In extreme gevallen kan het adenoom scheuren, wat ernstige inwendige bloedingen kan veroorzaken. Dit risico is met name aanwezig bij grotere adenomen. Klachten hierbij zijn hevige buikpijn en een plotselinge lage bloeddruk.
- Hormoongeïnduceerde groei: Vooral tijdens de zwangerschap, wanneer de hoeveelheden steroïdhormonen toenemen, bestaat er een risico op groei van het adenoom.
Het risico op bloedingen is minimaal bij leveradenomen kleiner dan 5 cm. Vanaf een grootte van 5 cm wordt de tumor echter vaak operatief verwijderd vanwege het verhoogde bloedingsrisico.
Diagnostiek van Leveradenomen
Verschillende onderzoeken kunnen worden ingezet om de diagnose van een leveradenoom te stellen:
Lichamelijk Onderzoek
De huisarts kan bij lichamelijk onderzoek vaststellen of de lever pijnlijk en opgezet aanvoelt.
Bloedonderzoek
Bloedonderzoek kan afwijkingen in de leverfuncties aantonen, hoewel een leveradenoom lang niet altijd tot afwijkende leverfuncties leidt.
Beeldvormend Onderzoek
Doorverwijzing naar het ziekenhuis voor verder onderzoek is vaak noodzakelijk. Hierbij worden verschillende beeldvormende technieken gebruikt:
- (Contrast) Echografie: Dit is een veelgebruikt onderzoek waarbij geluidsgolven worden gebruikt om beelden van de lever te verkrijgen. Soms wordt contrastvloeistof ingespoten om het beeld te verbeteren. Tumoren zijn hiermee meestal op te sporen.
- CT-scan: Dit onderzoek maakt gebruik van röntgenstralen om nauwkeurige beelden van de lever te verkrijgen.
- MRI-scan: Een MRI-scan maakt gebruik van een sterk magneetveld en radiogolven. Dit is de beste methode om een leveradenoom te diagnosticeren en te karakteriseren, vooral met leverspecifiek contrast.
Leverbiopsie
In sommige gevallen kan een leverbiopsie noodzakelijk zijn om de diagnose met zekerheid te stellen of het specifieke type adenoom te bepalen. Hierbij wordt onder plaatselijke verdoving (vaak met een roesje) een dunne naald in de tumor gebracht om weefsel af te nemen voor laboratoriumonderzoek. Er bestaat een kleine kans op complicaties zoals bloedingen.
In veel ziekenhuizen wordt bij patiënten met een leveradenoom standaard getest op hepatitis B en C. Bij chronische hepatitis B of C kan het onderscheid tussen een goedaardig leveradenoom en een kwaadaardige levertumor (hepatocellulair carcinoom - HCC) moeilijker te maken zijn, wat soms tot een operatie kan leiden.
Behandeling en Management
De behandeling van een leveradenoom richt zich op het wegnemen van factoren die de groei van de tumor kunnen beïnvloeden en het minimaliseren van complicatierisico's.
Stoppen met Hormonale Anticonceptie
Als een leveradenoom is vastgesteld, wordt vrouwen die orale anticonceptiva gebruiken sterk aangeraden hiermee te stoppen. In veel gevallen wordt het adenoom na het stoppen met pilgebruik kleiner, waardoor verdere behandeling mogelijk niet nodig is.
Andere hormoonsubstitutie, zoals hormoonvervangende therapie, wordt eveneens afgeraden. Als anticonceptie kan een hormoonhoudend spiraaltje worden overwogen.
Leefstijlinterventies
Naast het stoppen met de pil kunnen aanpassingen in de leefstijl, zoals gewichtsreductie bij overgewicht, bijdragen aan de regressie van het leveradenoom. Dit kan helpen om een leveroperatie te voorkomen.
Controle en Observatie
Om het leveradenoom in de gaten te houden, kan de arts periodieke controles voorstellen middels beeldvormend onderzoek. De frequentie en duur van deze controles variëren afhankelijk van het type adenoom, de grootte en de individuele situatie van de patiënt.
Voor vrouwen met een klein, op zichzelf staand adenoom kunnen de controles stoppen zodra zij de menopauze bereiken en geen oestrogeen meer aanmaken.
Chirurgische Verwijdering
In bepaalde gevallen, met name bij adenomen groter dan 5 cm of bij een verhoogd risico op complicaties, kan een operatie worden voorgesteld om het adenoom te verwijderen. Een operatie aan de lever is echter een ingrijpende procedure met potentiële risico's.
Leveradenomen en Zwangerschap
Een bijzonder complexe situatie ontstaat bij jonge vrouwen met een leveradenoom die zwanger willen worden. De toename van steroïdhormonen tijdens de zwangerschap kan leiden tot groei en een verhoogd risico op spontane ruptuur van het adenoom.
Er is geen algemeen geldend advies voor vrouwen met een leveradenoom en een zwangerschapswens, omdat elke situatie uniek is. Factoren zoals de grootte en de locatie van het adenoom in de lever spelen een belangrijke rol.
Vrouwen met een klein adenoom (kleiner dan 5 cm) lijken veilig zwanger te kunnen worden. Zij worden nauwlettend gecontroleerd tijdens de zwangerschap, en deze zwangerschappen verlopen vaak zonder complicaties.
Bij adenomen groter dan 5 cm of bij meerdere adenomen, wordt de patiënt altijd onder controle gehouden met regelmatige beeldvormende onderzoeken.
Het is cruciaal dat vrouwen met een leveradenoom en een zwangerschapswens dit grondig bespreken met zowel een MDL-arts (Maag-, Darm- en Leverarts) als hun gynaecoloog. Samen met de behandelteams kan worden afgewogen of een zwangerschap in de specifieke situatie veilig is.
Verschillende Subtypes van Leveradenomen
Er zijn vier verschillende subtypes van leveradenomen beschreven, die zowel radiologisch als histopathologisch van elkaar te onderscheiden zijn:
- Steatotische adenomen
- Inflammatoire adenomen
- β-catenine-gemuteerde adenomen
- Niet-geclassificeerde adenomen
Deze subtypes verschillen in het risico op complicaties. Het risico op maligne degeneratie (kwaadaardige ontaarding) is het grootst bij mannen met een leveradenoom.
Verschil met Andere Goedaardige Leverletsels
Het is belangrijk om leveradenomen te onderscheiden van andere goedaardige levertumoren:
- Focale nodulaire hyperplasie (FNH): Dit letsel toont een typisch beeld op de MRI-scan. FNH kan in principe niet ontaarden in een kwaadaardige tumor en is niet hormoongebonden.
- Hemangiomen: Dit is de meest voorkomende goedaardige levertumor. Kleine hemangiomen worden frequent opgemerkt, maar ze hebben geen maligne potentieel.
Kwaadaardige Levertumoren (Hepatocellulair Carcinoom - HCC)
Kwaadaardige levertumoren, zoals het hepatocellulair carcinoom (HCC), zijn vormen van leverkanker. HCC is wereldwijd de zesde meest voorkomende kanker en de tweede meest voorkomende kanker die tot overlijden leidt. Bij bijna 90% van de HCC-patiënten ligt levercirrose ten grondslag aan de aandoening.
Patiënten met levercirrose ondergaan vaak periodieke echografie van de lever, soms in combinatie met een bloedtest voor de tumormerker alfafoetoproteïne (AFP), om HCC vroegtijdig op te sporen.
De behandeling van HCC is complex en afhankelijk van het stadium van de ziekte, variërend van chirurgische resectie en transplantatie tot intra-arteriële therapie en medicamenteuze behandeling met sorafenib.
Animated Introduction to Cancer Biology (Full Documentary)
tags: #adenomen #lever #zwangerschap