Inleiding tot de Gevolgen van Roken voor de Vruchtbaarheid
Al tientallen jaren worden we overspoeld door berichten over de gevaren van roken, maar één onderwerp blijft nog vaak onderbelicht: roken en vruchtbaarheid. Naar schatting zouden wereldwijd meer dan 1 miljard mensen regelmatig roken.
De meeste koppels die regelmatig onbeschermde seks hebben, slagen erin om binnen een jaar zwanger te worden. Mensen die roken, kunnen echter moeilijkheden ervaren waardoor het wel langer kan duren.
Men beweert dat sigaretten met een laag teer- en nicotinegehalte minder gevaar vormen voor de fertiliteit als traditionele sigaretten. Dit is echter een misvatting. Roken en vruchtbaarheid gaan niet samen.
Zelfs als je maar 1 tot 5 sigaretten per dag rookt, loop je nog altijd risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap of vroeggeboorte. Ook passief roken is schadelijk voor je vruchtbaarheid.
Hoe Roken de Vruchtbaarheid Beïnvloedt
Als je rookt, dringen giftige stoffen in de sigaret je lichaam binnen en dringen door in elk deel van je lichaam. Het zijn dus niet enkel je longen die het zwaar te verduren krijgen.
Roken beïnvloedt je vruchtbaarheid op verschillende manieren:
Impact op Vrouwelijke Vruchtbaarheid
Nicotine, cyanide, koolmonoxide en andere chemicaliën in sigarettenrook kunnen schadelijk zijn voor je eierstokken. Met als gevolg dat ze eicellen van mindere kwaliteit produceren.
Elke vrouw wordt geboren met een eindig aantal follikels die uitgroeien tot eicellen. Dit is je ovariële reserve. Eicellen sterven op natuurlijke wijze af tijdens je leven en zodra ze opgebruikt zijn, kom je in je menopauze.
Een aantal onderzoeken toonden aan dat rokers een aanzienlijk lagere ovariële reserve hebben dan niet-rokers. Dat komt doordat de giftige stoffen in sigarettenrook ervoor zorgen dat eicellen sneller verouderen dan normaal en vervolgens afsterven.
De chemische stoffen in sigarettenrook verstoren ook je endocriene functie. Concreet betekent het dat roken het deel van je hersenen beïnvloedt dat verantwoordelijk is voor de productie en afgifte van geslachtshormonen.
Er zijn ook aanwijzingen dat roken de eileiders aantast, waardoor het risico op letsels toeneemt. Men denkt dat roken daarom het aantal gevallen van buitenbaarmoederlijke zwangerschap verhoogt.
Sigarettenrook en de giftige stoffen kunnen het gedrag van de trilhaartjes beïnvloeden. Deze kleine haartjes langs de eileiders brengen de eicel en embryo naar de baarmoeder. Als het embryo zich in de baarmoeder nestelt, kan het verder groeien en zich ontwikkelen tot een gezonde baby.
Voor vrouwen die blijven roken of vaak passief roken, kunnen sigaretten ook na conceptie schade blijven aanrichten. Naast het aantal buitenbaarmoederlijke zwangerschappen is ook het aantal miskramen opvallend hoger bij vrouwen die roken.
Zowel vroeggeboorte als een laag geboortegewicht komen vaak voor bij zwangerschappen waarbij de foetus in aanraking kwam met chemische stoffen uit sigaretten.
Impact op Mannelijke Vruchtbaarheid
Niet enkel vrouwen moeten stoppen met roken voor ze een gezin stichten. Ook de fertiliteit van mannen ondervindt gevolgen door te roken.
Giftige stoffen in de sigaret zoals cadmium en cotinine beschadigen het DNA van sperma. Dat is slecht nieuws voor de bevruchting, de ontwikkeling van embryo’s en de innesteling.
Sigarettenrook heeft een negatieve invloed op de kwaliteit van de zaadcellen en het sperma. Zaadcellen kunnen door het roken een abnormale vorm krijgen.
Verrassend genoeg zijn al deze effecten ook waargenomen bij mannen wiens moeder elke dag een half pakje sigaretten of meer rookte tijdens de zwangerschap en/of borstvoeding. Zelfs als de mannen niet zelf gerookt hebben.
Feit: Roken heeft een groot effect op je sperma. De schadelijke stoffen in een sigaret zorgen ervoor dat je zaadcellen minder beweeglijk worden. Daarnaast neemt je sperma af in volume en is de kans op een afwijkende vorm van de geslachtscellen groter. Omdat je door te roken giftige stoffen in je lijf brengt, kunnen er ook afwijkingen ontstaan in het DNA van je spermacellen. Hierdoor ontstaan afwijkende spermacellen, wat het risico op een miskraam of een baby met afwijkingen verhoogt. Tot slot kan roken leiden tot impotentie of erectieproblemen. Vrijen gaat dan moeilijker.
Feit: Veel zitten vermindert je spermakwaliteit. Door langdurig te zitten, kan de temperatuur in je teelballen oplopen. Als je zit, wordt je balzak enigszins bekneld. Hierdoor stijgt de temperatuur, waar je sperma onder lijdt.
Feit: Je voedingspatroon kan invloed hebben op je zaadkwaliteit. Je gezondheid heeft invloed op je sperma. En voeding heeft invloed op je gezondheid. Een onevenwichtig voedingspatroon of overgewicht kunnen de kans op een zwangerschap verkleinen. Er zijn een aantal vitaminen en mineralen, zoals vitamine C, selenium en zink, die een rol spelen bij de aanmaak van zaadcellen.
Specifieke Risico's en Gevolgen
Buitenbaarmoederlijke Zwangerschap en Miskraam
Het risico van het ontwikkelen van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap bij rokende vrouwen is 1,5 als ze minder dan 5 sigaretten rookt, en neemt toe tot 3 als ze meer dan 20 sigaretten per dag rookt. Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap moet worden beëindigd omdat de vitale prognose van de vrouw in gevaar is.
Voor rokers wordt het risico op een spontane miskraam vermenigvuldigd met 3. Spontane miskraam is de spontane arrestatie en uitdrijving van het embryo (vóór de 14e week van amenorroe) of de foetus tussen de 14e en 22e week van amenorroe.
Gevolgen voor de Foetus en Baby
Tabaksrook bevat meer dan 7.000 giftige stoffen die, individueel of door cumulatief(e) effect(en), zwangerschapsbeëindiging kunnen veroorzaken: een vroege of late miskraam. Ja, wanneer een zwangere vrouw in het begin van de zwangerschap wordt blootgesteld aan tabaksrook (actief of passief roken), bestaat er een zeer groot risico dat de zwangerschap zal stoppen.
Wanneer de vrouw rookt of lijdt aan passief roken, inhaleert ze tabaksrook die enkele duizenden zeer giftige stoffen bevat. Onder alle giftige stoffen in tabaksrook (actief of passief roken) is koolmonoxide zeer bekend. Het is een kleurloos en geurloos gas dat zich aan de hemoglobine van de moeder hecht en een goede oxygenatie van de foetus voorkomt.
Blootstelling aan tabaksrook tijdens de zwangerschap (actief of passief roken) verhoogt het risico op foetale sterfte in de baarmoeder.
Het bekendste risico van de impact van tabaksrook is groeivertraging bij de foetus: verminderd gewicht, hoofdomtrek, lengte bij de geboorte.
Baby’s die zijn blootgesteld aan sigarettenrook tijdens de zwangerschap hebben bijna zes keer meer kans om te overlijden aan wiegendood. Het risico op wiegendood stijgt nog als de ouders roken in de kamer waar de baby slaapt.
Kinderen van moeders die meer dan 10 sigaretten per dag roken, zijn gemiddeld 200 gram lichter en 1 cm kleiner. Dat komt omdat nicotine de bloedvaten vernauwt, dus ook de bloedvaten naar placenta en navelstreng. De baby krijgt daardoor minder voedingsstoffen en groeit trager. Ook hart en nieren zijn kleiner dan bij andere kinderen.
Wetenschappelijk onderzoek laat vermoeden dat kinderen van rokende moeders een verhoogd risico lopen om op volwassen leeftijd kanker te ontwikkelen.
Ook de hersenen van de (ongeboren) baby dragen de gevolgen van de rook.
Wat is koolmonoxide? En waarom is koolmonoxide gevaarlijk?
In-vitrofertilisatie (IVF) en Roken
Het is gebleken dat rokers 2 maal zoveel cycli nodig hebben dan niet-rokers voor ze zwanger kunnen worden. Zelfs als vrouwen jaren voor hun ivf-traject gestopt zijn met roken, zijn er aanwijzingen dat het verschil nog merkbaar is.
Er is ook een recent onderzoek dat aangetoond heeft dat roken op elk moment in je leven je placenta kan beschadigen.
Passief Roken
De schadelijke effecten van “passief roken” (mensen die niet roken en zich bevinden in ruimtes waar gerookt wordt) zijn nu definitief vastgesteld. Al na 30 minuten in een rokerige ruimte, krijgt een niet-roker last van een verhoogd koolmonoxide gehalte in het bloed, een snellere hartslag en een hogere bloeddruk.
Passieve rokers lopen ook risico, omdat rook die door de foetus wordt ingeademd deze kwetsbaarder kan maken voor luchtwegaandoeningen en infecties.
Stoppen met Roken: Een Cruciale Stap naar Vruchtbaarheid
Toch is stoppen met roken de moeite waard. Het goede nieuws is dat als je stopt met roken, je vruchtbaarheid zich heel snel kan herstellen. Als je een gezin wilt stichten, kan je best zo snel mogelijk stoppen met roken. Of je nu hoopt op een natuurlijke bevruchting of denkt aan ivf, stoppen met roken geeft je de beste kans op een gezond gezin.
Onderzoek en registratie van behandelingen laat zien dat ongeveer een half jaar na het stoppen met roken de zwangerschapskansen gelijk zijn aan paren die nooit hebben gerookt. Kwaliteit van eicellen en zaadcellen gaan omhoog. De AMH waarde bij de vrouw kan verbeteren. Dus ook na jarenlang roken, heeft het wel degelijk zin om te stoppen.
Het antwoord op deze vraag lijkt duidelijk: geen sigaret meer opsteken. In de praktijk is dit toch moeilijker. Er zijn diverse manieren om je te helpen met stoppen: pleisters, kauwgom, acupunctuur, enzovoorts. Soms zie je door de bomen het bos niet meer. De huisarts kan je hierbij vaak wat advies geven, maar er zijn ook (online) coaches, die kijken wat de beste stopmethode voor jou is.
Hulp bij het Stoppen
Praat hierover met uw zorgverlener tijdens één van uw zwangerschapsopvolgingsafspraken. Dit zal een gelegenheid zijn om een diagnostische beoordeling uit te voeren om de meting van uitgeademde CO te evalueren en om te bepalen:
- Het dagelijks aantal gerookte sigaretten per dag voor en tijdens de zwangerschap,
- Het begin en de duur van het roken,
- Het al dan niet bestaan van passief roken,
- Het niveau van nicotineafhankelijkheid,
- De mate van CO-vergiftiging,
- Het evalueren van zelfrespect en motivatie om te stoppen.
Sommige vrouwen vinden het moeilijk om hun drang om te roken te beheersen. En door harder te trekken aan bewaarde sigaretten, inhaleren ze meer tabaksrook om het gebrek aan nicotine te compenseren. Het is belangrijk om hen te helpen van de laatste sigaretten af te komen door hen een geschikte nicotinevervanger aan te bieden.
De therapeutische doelstellingen zijn om fysieke afhankelijkheid te elimineren, maar ook om de oxygenatie van de foetus te normaliseren. De behandeling omvat minimaal psychologische behandeling, zoals motiverende gespreksvoering en cognitieve gedragstherapieën.
Er bestaan nu ongeveer honderd nicotinevervangers, die onder bepaalde voorwaarden gedeeltelijk door uw mutualiteit kunnen worden vergoed. Ze zijn vrij verkrijgbaar in de apotheek, maar als u een terugbetaling wilt, heeft u soms een recept van een arts nodig.
Rook? Wie wil stoppen met roken, kan terecht bij een arts of vroedvrouw. Zij kunnen doorverwijzen naar een hulpverlener voor rookstopondersteuning (individueel of in groep) of naar tabakologen. De begeleiding wordt (deels) terugbetaald door de ziekteverzekering als de begeleiding gebeurt door een arts of erkend tabakoloog.
Elektronisch Roken en Zwangerschap
Hoewel elektronisch roken als minder schadelijk wordt beschouwd dan tabaksgebruik, wordt nicotineconsumptie tijdens de zwangerschap nog steeds afgeraden. Studies hebben inderdaad aangetoond dat blootstelling aan nicotine kan leiden tot complicaties en misvormingen bij de foetus. Het is daarom het beste om het gebruik van nicotine tijdens de zwangerschap te beperken of te stoppen.
Vroege Zwangerschap en Roken
Embryo’s van moeders die roken vlak voor en na de bevruchting, ontwikkelen zich langzamer. Op de twintigwekenecho is de foetus kleiner en het uiteindelijke geboortegewicht van de baby is lager. Al voor de tiende week van de zwangerschap zagen de onderzoekers een verschil tussen rokende en niet-rokende vrouwen. De embryo-ontwikkeling liep een dag achter bij vrouwen die tien of meer sigaretten per dag rookten in vergelijking met niet-rokers.
De onderzoekers beoordeelden de ontwikkeling van de embryo’s met virtual reality-technieken. Hiertoe hebben ze aan de hand van ontwikkelingsstadia, ook wel bekend als de Carnegie-stadia, morfologische kenmerken van het embryo gescoord.
De resultaten van deze studie benadrukken het belang van stoppen met roken voorafgaand aan de bevruchting. Inspanningen om vrouwen te helpen met roken te stoppen moeten zich op deze periode richten. Het is sowieso goed om te stoppen met roken, in elk stadium van de zwangerschap. Hoe meer sigaretten een vrouw rookte, hoe groter de ontwikkelingsachterstand van het embryo.
Let wel: de referentiegroep in al deze analyses bestond uit vrouwen die nooit hadden gerookt. Voor rokende zwangere vrouwen die zich op het verloskundig spreekuur melden is het echter interessanter om te weten wat de risicoverschillen zijn tussen de opties die ze op dat moment hebben: stoppen, minderen of doorgaan met roken. De aanbeveling om zo vroeg mogelijk te stoppen met roken geldt overigens niet alleen voor de moeders.
Conclusie: Een Gezond Gezin Begint met Stoppen met Roken
Hoewel de gevolgen van roken voor de vruchtbaarheid en zwangerschap ernstig zijn, is het nooit te laat om te stoppen. Het stoppen met roken verhoogt de kans op een succesvolle zwangerschap en een gezonde baby aanzienlijk. Professionele hulp en ondersteuning kunnen het proces vergemakkelijken.
tags: #1 #sigaret #per #dag #vruchtbaarheid