Een zwangerschap van je kat kan een bijzondere, maar toch ook spannende periode zijn. Misschien heb je het bewust gepland of kom je er onverwacht achter dat je kat drachtig is. In beide gevallen is het belangrijk om te weten wat je kunt verwachten van een zwangerschap van een kat en hoe je je huisdier het beste kunt ondersteunen. Tijdens de zwangerschap verandert er namelijk veel: van haar gedrag en eetlust tot haar behoefte aan rust en een veilige plek voor de bevalling.
Gedragsveranderingen en Signalen van Dracht
Een zwangere kat kan zich anders gaan gedragen dan je gewend bent. Ze kan meer afhankelijk of juist afstandelijk worden. Tijdens de zwangerschap heeft een kat meer energie nodig om de kittens te laten groeien, waardoor ze meer zal slapen en rust nodig heeft. In het begin van de zwangerschap kan een kat tijdelijk minder trek hebben. Sommige katten hebben zelfs lichte misselijkheid, waardoor ze een paar dagen minder eten.
In de laatste fase van de zwangerschap zie je vaak zogenaamd nestgedrag. Je kat gaat op zoek naar een rustige, veilige plek om haar kittens te krijgen. Kort voordat de bevalling begint, kan een kat onrustig worden. Ze loopt door het huis, miauwt ook steeds vaker en zoekt alsmaar andere plekjes op.
Het duurt vaak even voordat duidelijk is dat een kat drachtig is. In de eerste weken verandert haar uiterlijk namelijk amper. De eerste duidelijke tekenen van een zwangerschap verschijnen dan ook meestal na ongeveer twee tot drie weken. Een van de bekendste signalen is dat de tepels van je kat rozer en iets groter worden. Dit proces wordt ook wel "pinking up" genoemd. Zodra je ziet dat je kat zwanger is, is het verstandig om met haar naar de dierenarts te gaan ter controle.
Hoe Lang Duurt de Dracht bij Katten?
De gemiddelde draagtijd van een kat is ongeveer 63 tot 67 dagen, wat neerkomt op zo’n 9 weken. De dracht kan echter variëren tussen de 58 en 70 dagen. De duur van de dracht is nagenoeg onafhankelijk van het ras en de worpgrootte.
Vaststellen van de Zwangerschap: De Rol van de Echo
Als je kat zwanger is, wil je natuurlijk weten hoe ver de zwangerschap al gevorderd is. Dat is niet altijd eenvoudig te bepalen, zeker als je niet precies weet wanneer de dekking heeft plaatsgevonden. Je kunt hiervoor een echo nemen bij de dierenarts, maar het is ook mogelijk om het te berekenen door naar de lichamelijke veranderingen van je kat te kijken.
Een echo is een waardevol hulpmiddel om een zwangerschap bij katten vast te stellen. In de eerste weken is er meestal nog weinig zichtbaar. Vanaf ongeveer dag 28 (week 4) kunnen de embryo's met een echo zichtbaar worden. De hartjes van de kittens beginnen al met 16 dagen te kloppen. De mooiste echobeelden zien we rond de 34e dag van de dracht. Met een echo kunnen we vaststellen of een kat drachtig is en of de kittens leven.
De echo kan ook ingezet worden bij het vermoeden dat er iets niet in orde is met je kat, bijvoorbeeld bij hartproblemen. Het beoordelen van de echobeelden is soms niet makkelijk, vandaar dat ervaring met het maken van echo’s noodzakelijk is. Als het nodig is dat je kat nuchter is voor het onderzoek, dan geeft de dierenarts dit van tevoren aan. Voedsel in de maag of darmen kan namelijk het zicht belemmeren. Je kat mag wel drinken. Op de plek waar de dierenarts het onderzoek zal uitvoeren, wordt de vacht van je kat geschoren. Dit groeit binnen een paar weken weer aan. Na de behandeling wordt de gel weer van je kat verwijderd. Bij het maken van een echo komt geen straling aan te pas, dus je kunt er gewoon bij blijven.
Voortplanting Kat Deel 1
Via een echo is het echter lastig te bepalen hoeveel kittens je kat krijgt. Dit is beter te bepalen met een röntgenfoto. Op een röntgenfoto ziet u de skeletjes van de kittens. Een röntgenfoto kan vanaf ongeveer dag 35 na de dekking gemaakt worden. Met beide methoden kan echter niet exact bepaald worden wanneer de poes moet jongen.
Fasering van de Zwangerschap
De zwangerschap bij katten kan in verschillende fases worden ingedeeld:
- Eerste fase (tot ongeveer week 2-3): In deze fase verschijnen de eerste duidelijke signalen van een zwangerschap. De tepels worden rozer en iets groter.
- Tweede fase (ongeveer week 3-6): De buik van de kat begint langzaam ronder te worden. In deze fase is de zwangerschap meestal duidelijk zichtbaar. De buik is groter en de kat gaat vaak meer rust zoeken. Tussen week 4 en 6 beginnen de embryo’s significant te groeien en ontwikkelen ze zich verder. Tegen dag 28 (week 4) zijn de embryo’s ongeveer 3 tot 4 centimeter groot. Rond dag 38 ontwikkelen de embryo’s zenuwen, zintuigen en spieren.
- Laatste fase (vanaf week 7): In de laatste week begint je kat vaak nestgedrag te vertonen. Ze zoekt een veilig en rustig plekje om te bevallen, bijvoorbeeld een doos met zachte dekens. Rond week 7 komt ook de melkproductie op gang.
Voeding en Verzorging Tijdens de Dracht
Een zwangerschap is voor je kat behoorlijk vermoeiend. Het is daarom belangrijk dat je de moeder in spe voldoende voedingsstoffen geeft. Zwangere katten hebben bijvoorbeeld meer eiwitten en calorieën nodig, onder meer om de melkproductie op gang te krijgen. De eerste weken van de dracht hoeft u geen andere voeding aan uw kat te geven. Pas vanaf week 6 wordt de eetlust van uw kat groter, aangezien de kittens sneller groeien en veel energie vragen van de moederpoes.
U gaat dan over op een voeding die geschikt is voor kittens of drachtige katten, zoals bijvoorbeeld Royal Canin Mother & Babycat - Kattenvoer of Veterinary HPM Cat - Baby Pre Neutered. Deze voedingen hebben een speciale samenstelling en een hoge energiedichtheid die ideaal is voor de groei van de kittens en voor uw drachtige kat. De voeding mag u blijven geven als de moederpoes bevallen is en ze melk geeft. In de laatste weken van de draagtijd kan de eetlust juist afnemen omdat de ruimte in de buik wordt ingenomen door de kittens.
Zorg ervoor dat de poes in een goede conditie is en goed gevaccineerd (jaarlijks) en ontwormd is (4x per jaar). Wanneer de poes drachtig is dient zij 2 weken vóór en 2 weken ná de bevalling ontwormd te worden, aangezien de kittens via de moedermelk met spoelwormen besmet kunnen worden. Het is aan te bevelen om de kittens gelijk na de geboorte te wegen en eventueel te merken (nagellak of gekleurd touwtje). Ze wegen ongeveer 100 gram bij de geboorte. Tien dagen na de geboorte moet een kitten in lichaamsgewicht verdubbeld zijn.
Het is belangrijk om haar gezond en in goede conditie te houden. Ze moet straks bij de bevalling een topprestatie leveren. Om haar en de kittens te beschermen tegen parasieten zoals vlooien en wormen, raden wij aan om de poes twee weken voor de uitgerekende datum te behandelen met Stronghold. Dat middel is veilig en geschikt voor drachtige en zogende dieren.
Schijnzwangerschap
Een kat kan ook schijnzwanger worden, wat meestal gebeurt na een onbevruchte dekking. Tijdens een schijnzwangerschap vertoont een kat vergelijkbaar gedrag met een echte zwangere kat. Ze eet meer, is minder speels, is prikkelbaarder en vertoont aanhankelijker gedrag. Hierdoor kan ze ook aankomen. Door deze gedragsveranderingen kunnen katten zelfs opgezette melkklieren krijgen en kan er vloeiing uit de tepels komen.
Denk je dat je kat zwanger is? Maak dan een afspraak bij de dierenarts. De dierenarts kan je kat onderzoeken en zo nodig medicijnen, zoals antibiotica, voorschrijven. Dit is belangrijk omdat schijnzwangerschap het risico op infecties, zoals een baarmoederontsteking, kan vergroten. Het is ook goed om je kat tijdens een schijnzwangerschap niet meer of vaker te laten eten. Dat is niet nodig en kan ervoor zorgen dat ze alleen maar zwaarder wordt.
Mogelijke Complicaties en Kosten
Over het algemeen verloopt de zwangerschap bij katten zonder grote complicaties. Toch kan het gebeuren dat er iets niet volgens plan gaat. Zo komt het wel eens voor dat drachtige katten niet meer willen eten of dat ze last hebben van slijmerige tot bloederige afscheiding. In dergelijke gevallen moet je uit voorzorg naar de dierenarts. Je moet je dierenarts voorafgaand aan de behandeling altijd informeren dat je kat drachtig is. De toediening van bepaalde medicijnen kan de zwangerschap van je kat namelijk negatief beïnvloeden en schadelijk zijn voor de ongeboren kittens.
Als uw kat niet gesteriliseerd is en buiten komt, kan uw kat gewenst of ongewenst zwanger worden. Het kan even duren voordat u duidelijk merkt of kunt zien dat uw kat zwanger is. Een drachtige poes zal eerst iets aankomen in gewicht. Soms verloopt een bevalling niet vanzelfsprekend en kan een dierenarts ingrijpen. Dit kan variëren van medische begeleiding tot een keizersnede in ernstige gevallen.
Als je kat drachtig is, brengt dit altijd extra kosten met zich mee. Sommige kosten zijn medisch, zoals controles bij de dierenarts, terwijl andere kosten te maken hebben met voeding, verzorging en de kittens zelf.
Zwangerschap Afbreken
Ja, het is in sommige gevallen mogelijk om de zwangerschap van je kat af te breken. Dit gebeurt altijd via een dierenarts en kan alleen op een veilige manier worden uitgevoerd met medische begeleiding. Vaak wordt dit gedaan door je kat te steriliseren met een ovariohysterectomie. Daarbij worden de eierstokken en meestal ook de baarmoeder verwijderd.
Niet iedereen zit te wachten op een nestje met kittens. In dit geval is het voorkomen van een dracht bij je kat het beste. De meest efficiënte en definitieve oplossing is sterilisatie. Na deze ingreep hoeft u zich geen zorgen meer te maken dat uw kat zwanger wordt. Een nadeel is dat het onomkeerbaar is. Een alternatief voor sterilisatie is de poezepil. Dit is een tijdelijke oplossing wat voorkomt dat uw kat krols wordt.
De Bevalling
De bevalling vindt meestal plaats tussen de 58 en 67e dag, gemiddeld op 63 dagen. Symptomen van een naderende bevalling bij de poes zijn vaag. Een geringe eetlust, typische lokroepen en een opvallende hyperventilatie kunnen aangeven dat ze gaat bevallen. Vlak voor de geboorte kan de poes vaak wat aanhankelijker worden, sommige poezen trekken zich echter terug en laten zich enkele dagen niet meer zien. Op de dag van werpen kan een enkele keer een slijmsliert uit de vulva worden waargenomen, als de poes dit nog niet heeft weggelikt. Dit is het teken dat de ontsluiting en de bevalling binnen 24 uur zullen plaatsvinden. De aanvang van de buikpers is vrijwel altijd het eerste duidelijke teken dat de geboorte is begonnen.
Katten bevallen meestal zonder veel problemen. Tussen de geboortes van de kittens kan wat tijd zitten: soms een paar minuten, soms wel een uur. De moederpoes likt de kittens schoon en bijt de navelstreng door. Dit proces herhaalt zich totdat alle kittens geboren zijn, wat meestal in een paar uur gebeurt. Je hoeft meestal niet in te grijpen tijdens de bevalling van je kat, maar er zijn wel momenten waarop het verstandig is om de dierenarts te bellen.
Wanneer een kitten is geboren, breekt de navelstreng af of wordt deze afgebroken door de moeder. Als de navelstreng nog wat nabloedt, kunt u deze afbinden met garen. Soms zit er nog een vlies om de kop of slijm in het bekje van het kitten. Haal dit weg met de hand. U kunt het kitten ook snel maar zacht op de rug wrijven om het ademen te stimuleren.
Er dient ingegrepen te worden tijdens de bevalling als het kitten na de geboorte niet uit de vliezen komt. Dan moet het kitten zo snel mogelijk uit de vliezen worden gehaald, het slijm uit de bek verwijderd worden en opgewreven worden met een handdoek. Controleer altijd de navelstreng die aan de kitten vastzit op bloedingen. Bij bloedverlies moet dit afgebonden worden.
Wanneer de poes voor de eerste keer drachtig is kan de uitdrijvingsfase van de eerste kitten wat langer duren. Het vruchtwater kan wat groen van kleur zijn. Wanneer de poes duidelijk zit te persen op een kitten en dit langer dan 15 minuten duurt dient er contact opgenomen te worden met de dierenarts.
Na de bevalling van een kat begint ze haar kittens meteen te verzorgen. Ze likt ze schoon, wat niet alleen helpt om ze op te warmen, maar ook de ademhaling stimuleert. De moederpoes blijft de eerste dagen vooral in het nest om haar kittens warm te houden en te beschermen. Ze kan wat vermoeid zijn, maar moet wel blijven eten en drinken om voldoende energie te hebben om voor haar kroost te zorgen. Het is normaal dat ze in de dagen na de bevalling nog wat bloed of afscheiding heeft, maar dit moet wel steeds minder worden.
