Een verblijf op grote hoogte, gedefinieerd als meer dan 2000 meter, kan potentiële risico's met zich meebrengen voor zowel de zwangere vrouw als haar ongeboren baby. Langdurig verblijf boven deze grens wordt dan ook afgeraden. In de eerste dagen op hoogte is het raadzaam om het rustig aan te doen. Op hoogtes boven de 2500 meter wordt geadviseerd om ongeveer twee weken te acclimatiseren alvorens fysieke inspanning te leveren.
Gezondheidsrisico's op hoogte tijdens zwangerschap
Hoogteziekte
Het risico op het ontwikkelen van hoogteziekte lijkt niet verhoogd te zijn door zwangerschap. Echter, het gebruik van Diamox (acetazolamide), een medicijn dat ter behandeling of preventie van acute hoogteziekte wordt gebruikt, is tijdens de zwangerschap niet toegestaan.
Risico op spontane abortus
Er is een indicatie dat het risico op een spontane abortus in de eerste drie maanden van de zwangerschap hoger kan zijn bij verblijf op hoogte.
Tweede helft van de zwangerschap
Een kort verblijf, variërend van enkele uren tot enkele dagen, op hoogtes tot 2500 meter zonder zware lichamelijke inspanning, lijkt in de tweede helft van de zwangerschap geen gevaar op te leveren voor de zwangerschap en de ongeboren vrucht.
Langdurig verblijf op hoogte
Bij een verblijf op hoogte gedurende weken tot maanden nemen de risico's toe. Er is een verhoogde kans op:
- Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie)
- Hoge bloeddruk
- Loslating van de placenta
- Groeiachterstand bij de foetus
Dit laatste kan resulteren in een lager geboortegewicht bij de foetus.
Lichamelijke inspanning op hoogte
Fysieke inspanning op hoogte kan leiden tot zuurstofgebrek bij de foetus en kan vroeggeboorte veroorzaken. Het is belangrijk dat er voldoende bloed naar de placenta gaat. Zware inspanning kan ervoor zorgen dat er te veel bloed naar de spieren gaat, wat de bloedtoevoer naar de placenta vermindert.
Reizen tijdens de zwangerschap
Beste reisperiode
Het tweede trimester van de zwangerschap (tussen 14 en 28 weken) wordt over het algemeen beschouwd als de meest comfortabele periode om te reizen. Het lichaam heeft zich dan enigszins aangepast aan de zwangerschap, met meer energie en minder last van ochtendmisselijkheid.
Advies van medische professionals
Het is cruciaal om reisplannen tijdens de zwangerschap altijd te bespreken met een huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw. Vraag om een attest dat de zwangerschap bevestigt en neem het Zwangerschapsboekje van Kind & Gezin mee op reis voor medische informatie.
Vliegen tijdens de zwangerschap
Vliegen is doorgaans geen bezwaar tijdens de zwangerschap, mits er rekening wordt gehouden met:
- Vermoeidheid bij lange vluchten.
- Het tweede trimester als optimale reisperiode.
- Regelmatige inname van voedsel en vocht.
- Bewegen en oefeningen doen ter bevordering van de circulatie.
Informeer naar de specifieke regels van luchtvaartmaatschappijen, die vaak een medisch attest vereisen.
Reizen met de trein en auto
De trein wordt beschouwd als een goed transportmiddel. Tijdens de laatste vier maanden van de zwangerschap mag men met een 2e klas ticket in de 1e klas reizen, mits een attest van de arts.
Bij autoreizen is het belangrijk om voldoende pauzes te plannen, regelmatig kleine hoeveelheden te eten en drinken, en de benen hoger te leggen.
Algemene reistips
- Draag comfortabele kleding.
- Strekt de benen en loop regelmatig rond.
- Raadpleeg een arts alvorens geneesmiddelen te nemen.
- Verzamel informatie over de kwaliteit van de gezondheidszorg in het land van bestemming.
- Stel een reisapotheek samen.
Specifieke overwegingen voor activiteiten in de bergen
Hoogte en zwangerschap
Hoewel de bergen aantrekkelijk kunnen zijn, gaan zwangerschap en grote hoogtes niet altijd goed samen. De lagere zuurstofconcentratie, verhoogde hartslag en druk in de slagaders kunnen het lichaam, dat al belast wordt door de zwangerschap, extra belasten. Het wordt daarom afgeraden om tijdens de zwangerschap hoger dan 1500 meter te gaan.
Activiteiten in de bergen
Skiën en andere glijsporten worden afgeraden vanwege het risico op vallen en botsingen, zelfs in het begin van de zwangerschap. Het veranderde zwaartepunt maakt het moeilijker om stabiel te blijven op ski's.
Wandelen wordt wel aanbevolen, mits men voorzichtig is, vooral aan het einde van de zwangerschap. De duur van uitstapjes moet redelijk blijven, aangezien vermoeidheid op hoogte sneller optreedt.
Voeding in de bergen
Bepaalde traditionele bergkazen, zoals Reblochonnade, tartiflette en raclette, worden gemaakt van rauwe melk en worden sterk afgeraden vanwege het risico op listeriose. Deze gerechten zijn veilig indien ze goed doorbakken zijn (boven 80°C). Vleeswaren dienen over het algemeen vermeden te worden.
Bescherming tegen de zon
In de bergen schijnen de UV-stralen zeer fel, mede door reflectie van de sneeuw. Het is essentieel om uzelf royaal in te smeren met een zonnebrandcrème met minimaal factor 50, een zonnebril te dragen en de lippen te beschermen om zwangerschapsmasker te voorkomen.
Pathologische zwangerschap
Bij bepaalde medische aandoeningen tijdens de zwangerschap, zoals zwangerschapsdiabetes of risico op pre-eclampsie, wordt een verblijf in de bergen sterk afgeraden. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog voor advies.
Gordels en zwangerschap: wat is veilig? (lange video)
Kinderen en hoogte
Hoewel berglucht gezond kan zijn voor jonge kinderen, is er beperkte wetenschappelijke informatie over hoogteziekte bij deze leeftijdsgroep. Er wordt aangenomen dat hoogteziekte bij kinderen even vaak voorkomt als bij volwassenen, maar de diagnose is moeilijker te stellen bij kinderen die hun klachten niet kunnen uiten.
Risico's voor jonge kinderen
Vanaf 2800 meter neemt de kans op hoogteziekte bij jonge kinderen toe. Bij verblijf boven deze hoogte is geleidelijk stijgen essentieel. Het wordt aangeraden om eerst minimaal twee nachten op 1600-2200 meter te verblijven en de eerste dag geen inspanningen te leveren.
Preventie en behandeling
Bij plotselinge hoogteverschillen, bijvoorbeeld met een kabelbaan, is het belangrijk om de baby iets te laten drinken. De symptomen van hoogteziekte bij baby's en jonge kinderen zijn vaak aspecifiek. Prikkelbaarheid en veel huilen kunnen wijzen op hoogteziekte. De eerste behandeling bij klachten is dalen.
Kinderen met specifieke aandoeningen
Kinderen met bepaalde aandoeningen, zoals aangeboren hartaandoeningen, sikkelcelziekte, downsyndroom met cardiale complicaties, of actieve longziekten, lopen een verhoogd risico op hoogteziekte.
