De juiste vitamines en mineralen spelen een cruciale rol in de gezonde ontwikkeling en het welzijn van je baby. Hoewel de meeste benodigde voedingsstoffen via de voeding worden verkregen, zijn er specifieke vitamines die extra aandacht vereisen, met name vitamine D en vitamine K.
Vitamine D: essentieel voor sterke botten en een gezond immuunsysteem
Vitamine D is onmisbaar voor de ontwikkeling van stevige botten en tanden. Het speelt echter ook een rol bij tal van andere lichaamsfuncties, waaronder de ondersteuning van het afweersysteem. Een tekort aan vitamine D bij jonge kinderen kan leiden tot de botziekte rachitis, gekenmerkt door skeletafwijkingen, brozere botten met een verhoogde kans op breuken, botpijnen, spierkrampen en vertraagde groei.
De aanmaak van vitamine D in de huid onder invloed van zonlicht (UV-B stralen) is afhankelijk van diverse factoren zoals het seizoen, tijdstip van de dag, huidtype, gebruik van zonnecrème, kleding, luchtvervuiling en weersomstandigheden. Buitenspelen draagt dus niet alleen bij aan de mentale en motorische ontwikkeling, maar ook aan de aanmaak van vitamine D.
Natuurlijke bronnen van vitamine D zijn onder meer vette vis, eigeel en lever. Veel voedingsmiddelen, zoals smeer- en bereidingsvetten, melk, yoghurt, sojaproducten, start- en opvolgzuigelingenvoeding en groeimelk, worden verrijkt met vitamine D. Echter, de toegevoegde hoeveelheid is vaak niet voldoende om te voldoen aan de aanbevolen dagelijkse inname.
Aanbevolen dosering vitamine D
Het wordt aanbevolen om elk kind vanaf de geboorte tot de leeftijd van 6 jaar, gedurende het hele jaar, een vitamine D-supplement te geven in een dosis van 400 IE (internationale eenheden) per dag. Bij kinderen met risicofactoren, zoals een donker huidtype, wordt een hogere dosis van 600 IE aanbevolen, en kan overwogen worden de suppletie voort te zetten tot de leeftijd van 18 jaar.
In Nederland wordt geadviseerd om alle baby's vanaf dag acht 10 microgram vitamine D-druppels te geven, ongeacht de voeding die het kind krijgt. Kinderen tot 4 jaar hebben extra vitamine D nodig. Voor kinderen met een donkere of getinte huid is levenslange extra vitamine D nodig.
De Gezondheidsraad adviseert om kinderen tot 4 jaar dagelijks 10 mcg extra vitamine D te geven. Vitamine D3 wordt beschouwd als de meest biologisch beschikbare vorm.
Vitamine K: cruciaal voor bloedstolling
Vitamine K is een vetoplosbare vitamine met een essentiële rol bij de bloedstolling. Een tekort kan leiden tot spontane, potentieel levensgevaarlijke bloedingen, zoals hersenbloedingen.
Toediening van vitamine K bij pasgeborenen
Elke pasgeboren baby heeft een tekort aan vitamine K, waardoor toediening na de geboorte noodzakelijk is om de baby te beschermen tegen bloedingen in de eerste levensmaanden. In de meeste ziekenhuizen wordt gekozen voor intramusculaire toediening na de geboorte; deze baby's hebben daarna geen extra vitamine K meer nodig. In andere ziekenhuizen wordt vitamine K oraal toegediend.
Bij borstvoeding is het belangrijk om extra vitamine K te geven tot de leeftijd van 3 maanden, aangezien moedermelk onvoldoende vitamine K bevat. Vanaf 3 maanden kunnen baby's zelf voldoende vitamine K aanmaken dankzij vitamine K-producerende bacteriën in de darm. Bij een combinatie van borstvoeding en kunstvoeding, waarbij de baby minimaal de helft kunstvoeding drinkt, is extra vitamine K niet nodig.
In Nederland krijgen alle baby's kort na de geboorte vitamine K toegediend, vaak via druppels in de mond. Als je borstvoeding geeft, kun je vanaf dag acht tot dertien weken na de geboorte zelf dagelijks 150 microgram vitamine K-druppels aan je baby geven. Bij kunstvoeding is dit niet nodig, omdat hier al vitamine K aan is toegevoegd.
De verloskundige of gynaecoloog geeft de baby na de geboorte een dosis vitamine K voor de eerste week. Daarna wordt geadviseerd om dagelijks zelf 150 microgram vitamine K-druppels te geven tot de baby 3 maanden (13 weken) oud is. Bij meer dan 500 milliliter flesvoeding per dag is extra vitamine K niet nodig.
Er zijn veranderingen op komst in de toediening van vitamine K. Internationaal onderzoek toont aan dat vitamine K via druppels niet voor alle baby's even effectief is. Baby's die borstvoeding krijgen en vet slecht kunnen omzetten, nemen de vitamine niet goed op. Daarom wordt vanaf volgend jaar aan elke baby een vitamine K-prik aangeboden na de geboorte.
IJzer: bouwsteen voor bloed en zuurstoftransport
IJzer is onmisbaar voor de aanmaak van bloed en het vervoer van zuurstof in het lichaam. Het is tevens belangrijk voor een goede groei en ontwikkeling.
IJzerbehoefte bij baby's
In de eerste 6 maanden krijgt je baby ijzer uit aangepaste melkvoeding (borstvoeding of kunstvoeding) en uit de ijzervoorraad van bij de geboorte. Hoewel borstvoeding relatief weinig ijzer bevat, wordt dit ijzer zeer goed opgenomen, waardoor ijzertekort bij gezonde, voldragen baby's die borstvoeding krijgen zelden voorkomt. Extra ijzer via de voeding of supplementen van de moeder heeft geen effect op de hoeveelheid ijzer in de borstvoeding.
Vanaf 6 maanden heeft je baby meer ijzer nodig. Vaste voeding wordt dan noodzakelijk. Zorg vanaf de start met vaste voeding voor een gevarieerd en evenwichtig eetpatroon met regelmatig ijzerrijke producten, zoals:
- Dierlijke bronnen: vlees, gevogelte, vis, ei
- Plantaardige bronnen: peulvruchten, tofu, tempeh, donkere bladgroenten (spinazie, andijvie, broccoli, sla), noten, zaden en pitten (in smeervorm voor jonge kinderen), bruin brood (vanaf 8 maanden)
Omdat ijzer uit plantaardige voeding minder goed wordt opgenomen, is het aan te raden om bij elke maaltijd iets met veel vitamine C (zoals groenten of fruit) te geven om de opname te bevorderen.
Voor gezonde, voldragen baby's is een ijzersupplement niet nodig en kan het zelfs nadelig zijn.
Andere belangrijke vitamines
Naast vitamine D en K zijn er nog andere vitamines die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van je baby:
Vitamine A
Vanaf 6 maanden stijgt de behoefte aan vitamine A. Deze voedingsstof ondersteunt de weerstand, groei en het gezichtsvermogen. Vitamine A zit in dierlijke producten zoals vlees (vooral lever), vis, melkproducten en eieren. Het lichaam kan plantaardig provitamine A omzetten naar vitamine A. Het is raadzaam om veel voedsel te eten dat hier rijk aan is, zoals wortels, abrikozen en broccoli. Dierlijk vitamine A kan schadelijk zijn in grote hoeveelheden, dus beperk producten zoals (smeer)leverworst en paté.
Vitamine B
Tussen 6 maanden en 1 jaar heeft je baby een kleine hoeveelheid vitamine B nodig, die voldoende uit de voeding wordt verkregen. De meeste B-vitamines vind je in dierlijke producten (zuivel, vlees, vis, eieren), maar ook in brood, graanproducten, aardappelen, peulvruchten en groenten.
Vitamine C
Vanaf ongeveer 4 maanden kan je baby groente- en fruithapjes eten, waarmee hij voldoende vitamine C binnenkrijgt voor een gezond immuunsysteem. Meer vitamine C is niet nodig en een teveel kan zelfs darmkrampjes veroorzaken.
Fluoride
Fluoride werkt voornamelijk plaatselijk. Poetsen met fluoridehoudende tandpasta vanaf de eerste tanddoorbraak is de aanbeveling. Kinderen hoeven geen extra fluoride in te nemen in de vorm van druppels of tabletten.
Praktische tips voor het geven van vitaminesupplementen
Vitamine K en D druppels zijn verkrijgbaar bij de apotheek of drogist. Op de verpakking staat de aanbevolen dagelijkse dosering. Het merk van de vitamines maakt niet uit voor de werking; alle geregistreerde vitamines zijn even goed en bevatten de juiste hoeveelheid.
Als je vergeet om vitamine K of D te geven, is dat geen reden tot paniek. Geef de volgende dag gewoon weer de normale hoeveelheid; een dubbele dosis is niet nodig. Het is wel goed om zo snel mogelijk weer te beginnen. Het kan helpen om de vitamines op een vaste plek te leggen, bijvoorbeeld bij de bed of luiers, en ze elke dag op hetzelfde tijdstip te geven.
Bij het kiezen van vitamine K en D druppels voor je baby, kun je kiezen uit druppels op oliebasis en op waterbasis (aquosum). Er is geen verschil in effect, maar wel in prijs en samenstelling. Druppels op oliebasis bevatten geen toegevoegde suiker en hebben een neutrale smaak, terwijl druppels op waterbasis soms suiker bevatten en naar suiker of anijs smaken.
De druppels kunnen op een lepeltje worden gegeven, via een pipet, of gemengd worden met de voeding (nadat deze is opgewarmd om verlies van vitamines te voorkomen). Een nadeel van mengen met voeding is dat je baby mogelijk niet alle vitamines binnenkrijgt als hij zijn maaltijd niet opeet. Let op dat druppels op oliebasis niet goed mengen met melk.
Bewaar het flesje vitaminedruppels op een koele en donkere plaats; koeling is niet nodig.
Vitaminen en mineralen voor kinderen | Leer het verschil en waarom ze belangrijk zijn
tags: #vitamine #voor #pasgeboren #baby