Het verlies van een kind, of het nu tijdens de zwangerschap is of later, is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen die ouders kunnen overkomen. Dit verdriet is dagelijks aanwezig, maar soms, op momenten zoals feestdagen, wordt het gemis extra voelbaar. Het voelt als een leegte, een gaatje in het hart. Er zijn echter boeken die troost en herkenning bieden, zowel voor ouders als voor professionals. Deze boeken behandelen diverse aspecten van rouw, verlies, en de zoektocht naar heling en acceptatie.
Boeken over het verlies van een kind
Het verlies van een kind kan een diepgaande impact hebben op het leven van ouders, relaties en het hele gezin. Verschillende auteurs hebben geprobeerd dit intense verdriet te vangen in literatuur, met als doel steun en inzicht te bieden.
Het Berrefonds: een bron van steun
Het Berrefonds is een warme vzw die zich inzet voor iedereen die te maken krijgt met het verlies van een kind. Zij hebben diverse publicaties uitgebracht die gericht zijn op het bespreekbaar maken van rouw en het bieden van houvast.
'Een regenboog in jou' en 'Het rouwt in jou'
Met 'Een regenboog in jou' brengt Christine opnieuw een warm boek met advies, tips en persoonlijke getuigenissen van gezinnen die na het verlies van een kind een nieuwe zwangerschap overwegen en doormaken. Het boek behandelt de emoties en tegenstrijdige gevoelens die hierbij komen kijken, en biedt houvast en inzicht voor gezinnen en zorgverleners. Na tien jaar Berrefonds was het tijd voor een boek, en Christine schreef het boek dat ze zelf graag had gelezen na het verlies van haar sterke beer Berre*. Het boek is een ode aan sterke (groot)ouders die dankzij meer dan 200 persoonlijke getuigenissen hun stem laten horen. 'Het rouwt in jou' past helemaal in de filosofie van het Berrefonds: het is eerlijk, verhelderend, geeft inzichten, erkenning en concrete tips, en biedt houvast op momenten dat dit het meest nodig is. Het is bedoeld voor ouders, grootouders, professionals en framily.
Het Koesterboek
Het album is opgedeeld in verschillende hoofdstukken met ruimte voor herinneringen aan de zwangerschap, de geboorte en de intense periode van gemis en verdriet. Alle grote en kleine herinneringen aan een kind dat gemist wordt, zijn van onschatbare waarde. Jammer genoeg kunnen herinneringen met de tijd vervagen. Om deze reden heeft het Berrefonds een koesterboek ontworpen om herinneringen vast te leggen. Ons koesterboek biedt ouders en hun omgeving een kans om het gemis van een kind bespreekbaar te maken. Ouders kunnen het boek doorgeven en zo ruimte scheppen voor een warm gesprek.
Boeken die de rauwe realiteit van rouw verkennen
Rouw is niet netjes; het is rauw, het schroeit, schraapt en echoot in de leegte die achterblijft. Verschillende boeken duiken diep in deze ongefilterde werkelijkheid.
'Rauwe Rouw'
In de intieme dichtbundel 'Rauwe Rouw' neemt Consuela de lezer mee in de ongefilterde werkelijkheid van verlies. Na het overlijden van haar dochter, kort voor haar eerste verjaardag, vond ze in woorden een anker. Rauwe Rouw is een eerlijke verkenning van liefde die blijft verbinden, zelfs voorbij de grenzen van het leven. De gedichten zijn zowel breekbaar als krachtig, vervuld van verlangen en gemis en doordrongen van de poging vast te houden wat niet meer tastbaar is.
'Schoonheid in verlies'
'Schoonheid in verlies' is een bundeling van prachtige verhalen van mensen die iemand verloren hebben. Elk verhaal is uniek, want iedereen rouwt op zijn eigen manier. De verhalen tonen de rauwheid van rouw en de schoonheid in kleine dingen die het verschil maken. Deze bijzondere verhalen worden versterkt door getuigenissen van ‘zachtmakers’: experten in hun vak die rouw en verlies voor anderen draaglijk maken.
Omgaan met de dood en vragen van kinderen
Ouders vinden het vaak moeilijk om over de dood te praten met kinderen. Ze weten niet goed hoe het aan te pakken en zijn bang iets verkeerds te zeggen. Dit boek wil dit tegengaan door de meest uiteenlopende vragen van kinderen over de dood aan bod te laten komen.
Boeken die vragen over de dood beantwoorden
Er zijn diverse boeken die kinderen helpen de dood te begrijpen. Deze boeken behandelen de meest uiteenlopende vragen van kinderen over de dood, en geen enkele vraag is te gek of te stom. Elke vraag krijgt een uitgebreid en feitelijk antwoord. Voorbeelden hiervan zijn:
- 'Als iemand dood gaat… Wat jij wilt weten over doodgaan, begraven en cremeren' (R. Fiddelaers-Jaspers): Informatie voor kinderen over doodgaan en alles wat daarmee te maken heeft, zoals het bezoek aan de overledene, de afscheidsdienst, de begrafenis of de crematie.
- 'Doodgaan is geen feest' (R. Fiddelaers): Dit informatieve prentenboek vertelt hoe twee jonge kinderen de dood van hun papa ervaren.
- 'Het wolkenhuis' (H. van de Donk): Dit boek is gemaakt voor kinderen van 0 tot 6 jaar die met verlies te maken krijgen en legt op een praktische manier uit wat het betekent als hun papa of mama doodgaat.
- 'Kikker en het vogeltje' (M. Velthuijs): Kikker en zijn vriendjes vinden in het bos een dood vogeltje. Ze besluiten het vogeltje te begraven, waarna het gewone leven weer verder gaat.
- 'Derk Das blijft altijd bij ons' (S. Varley): Prentenboek over Derk Das, die voelt dat hij spoedig zal sterven. Na zijn dood herinneren de dieren zich de dingen die ze van Das geleerd hebben.
- 'Lieve oma Pluis' (D. Bruna): Oma Pluis is doodgegaan en Nijntje heeft veel verdriet. Het boek beschrijft op een lichte en directe manier de opbaring thuis en de begrafenis.
Boeken over het verlies van een kind tijdens de zwangerschap of kort na de geboorte
Het verlies van een kind tijdens de zwangerschap, een miskraam, of het overlijden van een pasgeboren baby, is een uniek en diep verdriet. Er zijn boeken die speciaal gericht zijn op het ondersteunen van gezinnen in deze situatie.
'Hartjespiet' en 'Max, Bo en de regenboogbaby'
'Hartjespiet' is speciaal gemaakt voor alle kindjes in ons hart. Dit verhaal hoopt veel warmte en troost te brengen. 'Max, Bo en de regenboogbaby' is een prentenboek dat kinderen helpt om woorden te geven aan hun gevoelens wanneer ze hun broertje of zusje missen, die maar heel even bij hen was en veel te vroeg is overleden. Het is een hulpmiddel om emoties bespreekbaar te maken, zeker in een verwarrende tijd waar gevoelens van angst, verdriet en blijdschap met elkaar verweven zijn.
'In de zee van mama’s buik' en 'Kindje in de wolken'
'In de zee van mama’s buik' gaat over een baby die in de buik van de moeder is gestorven en zijn reis naar de zee van mama's buik. Het biedt troost en helpt kinderen om te gaan met het verlies van een ongeboren broertje of zusje. 'Kindje in de wolken' is een prentenboek dat met behulp van mooie kleurrijke prenten vertelt dat een kindje soms niet blijft leven en naar de wolken gaat. Vanuit de wolken kan het kindje naar ons kijken, regenbogen kleuren en zonnestralen sturen. Kindjes in de wolken horen er altijd bij en zullen nooit worden vergeten.
'Voor altijd in mijn hart' en 'Ik wil je nooit vergeten'
'Voor altijd in mijn hart' is een werkboek waar op een creatieve manier mooie herinneringen van een overleden dierbare kunnen worden vastgelegd. Het is een herinnerings- en verwerkingsboek voor kinderen, jongeren en mensen met een verstandelijke beperking. 'Ik wil je nooit vergeten' is een prachtig geïllustreerd boek dat jonge kinderen helpt met hun rouwproces en hen stimuleert om over de overledene te praten. Het is een troostrijk prentenboek voor kinderen die een dierbare verloren hebben.
Boeken over het verlies van een ouder of grootouder
Ook het verlies van een ouder of grootouder brengt veel verdriet met zich mee. Boeken kunnen hierbij helpen om dit verlies te verwerken.
'Een bed bij het raam' en 'Oma, ik ben Marloes!'
'Een bed bij het raam' (S. Vanden Heede, 2007) vertelt het verhaal van Stan wiens moeder ongeneeslijk ziek is. 'Oma, ik ben Marloes!' (V. Van den Abeele, 2007) gaat over Marloes die merkt dat haar oma haar niet meer herkent door een ziekte die haar in de war brengt.
'Waar is oma nu?' en 'Dag lieve oma'
'Waar is oma nu?' (J. Intrabartolo, 2013) is een eenvoudig, kleurrijk en positief kinderboek dat de dood van een familielid behandelt. Het meisje Isa gaat op zoek naar het antwoord op haar vraag. 'Dag lieve oma' (M. Walsh, 2015) beschrijft hoe mama vertelt dat oma dood is, en het kind zich afvraagt wat dat betekent. Samen met familie en vrienden wordt oma gedag gezegd.
'Opa en Kleine Beer' en 'Een ballon voor opa'
'Opa en Kleine Beer' (N. Gray, 2004) is een ontroerend prentenboek over Kleine Beer die dol is op zijn opa. Als opa doodgaat, is Kleine Beer nog nooit zo verdrietig geweest. 'Een ballon voor opa' (A. Neefjes, 2009) beschrijft hoe Tara's opa in het ziekenhuis ligt en sterft. Na zijn dood komen de vragen over wat dood zijn betekent.
Boeken over het krijgen van een broertje of zusje
De komst van een nieuw broertje of zusje kan ook een periode van grote veranderingen en soms ook emotionele uitdagingen met zich meebrengen voor oudere kinderen.
'Mama’s bolle buik' en 'Mijn zusje is een diplodocus'
'Mama’s bolle buik' (R. Bonilla, 2019) is een leer- en speelboek voor peuters dat hen helpt de wereld te ontdekken, inclusief de komst van een baby. 'Mijn zusje is een diplodocus' (A. Petit, 2023) beschrijft hoe een jongen aanvankelijk niet zo blij is met zijn nieuwe zusje, maar langzaam aan went aan de verandering.
'Hallo, hallo wie brult daar zo?' en 'Ik wacht op jou, kom je nou?'
'Hallo, hallo wie brult daar zo?' (H. Van Straaten, 2021) is een stapelverhaal waarin een jong dier op zoek gaat naar het geluid van een babybeer. 'Ik wacht op jou, kom je nou?' (C. Roussey, 2011) beschrijft de anticipatie van een meisje op de komst van haar broertje of zusje.
'In mijn armen' en 'Ik wil echt wel delen!'
'In mijn armen' (E. Jadoul, 2016) gaat over de jonge pinguïn Leon die bang is dat zijn nieuwe broertje te veel plaats zal innemen. 'Ik wil echt wel delen!' (S. Philip & L. Gaggiotti, 2023) beschrijft hoe een meisje leert om te gaan met het delen van aandacht en speelgoed met haar babybroertje.
'Ukkie en kleine Pukkie' en 'Hoe groot is de baby?'
'Ukkie en kleine Pukkie' (L. Fraser & K. Hindley, 2023) vertelt over Ukkie die zich zorgen maakt of er wel genoeg plaats is voor haar en de nieuwe baby in het hart van mama jak. 'Hoe groot is de baby?' (S. Prasadam-Halls, 2019) beantwoordt vragen over de grootte van de baby in mama's buik met behulp van vergelijkingen.
27. Zwangerschap van bevruchting tot embryo, foetus en baby (Morgenstimmug van Edvard Grieg)
Werk- en invulboeken
Sommige boeken zijn ontworpen als interactieve hulpmiddelen om kinderen te helpen bij het verwerken van verlies of het bijhouden van belangrijke momenten.
'Mijn boek over…' en 'Vaarwel ♥ Mijn boekje vol herinneringen'
'Mijn boek over…' (Pallion, 2005) is een werkboek voor kinderen tot 12 jaar waarin ze zelf kunnen plakken, tekenen, kleuren, knutselen of herinneringen (laten) opschrijven. 'Vaarwel ♥ Mijn boekje vol herinneringen' (N. Slosse, 2017) helpt kinderen om herinneringen te verzamelen aan een geliefd persoon die is overleden, zodat die persoon een beetje verder leeft in hun hart.
'W-auw. Een (voor)lees- en doeboek rondom het verwerken van verlies'
Dit boek is voor kinderen van wie het leven is veranderd door de scheiding van hun ouders of door het overlijden van iemand van wie ze houden. Het biedt verhalen en praktische activiteiten om met gevoelens om te gaan, zoals het maken van een schatdoos of een knuffelkruik. Het kan een brug vormen in de communicatie tussen ouder(s) en kind.
tags: #prentenboek #ongeboren #kind