Een middenoorontsteking, ook wel acute otitis media genoemd, wordt veroorzaakt door diverse virussen en bacteriën en is vaak een complicatie van een verkoudheid. Jonge kinderen, met name peuters, zijn vatbaarder voor deze aandoening dan volwassenen. Dit komt doordat ze vaker verkouden zijn, hun immuunsysteem nog in ontwikkeling is, en de buis van Eustachius (de verbinding tussen het middenoor en de keel-neusholte) nog niet volledig volgroeid is.
Symptomen van Oorontsteking bij Peuters
De symptomen van een middenoorontsteking kunnen plotseling opkomen en zijn vaak erg kenmerkend. Een van de meest opvallende symptomen is ernstige oorpijn, veroorzaakt door de druk op het trommelvlies. Deze pijn kan toenemen bij het neerliggen, wat leidt tot fel huilen tijdens het slapen of verschonen. Kinderen kunnen ook hun oortje vastpakken, koorts ontwikkelen, prikkelbaar zijn, moeilijk slapen, en slecht eten of drinken.
Door vochtophoping in het middenoor ontstaat druk op het trommelvlies. Wanneer het trommelvlies scheurt, kan het vocht, soms etterig, uit het oor lopen. Dit wordt een loopoor genoemd. De pijn is doorgaans snel verdwenen zodra het trommelvlies scheurt, en het loopoor geneest meestal binnen een week.
Bij peuters kunnen naast de typische oor symptomen ook buikpijn, diarree of braken voorkomen. Baby's daarentegen drinken vaak slecht, huilen snel en zitten veel aan het pijnlijke oor. Ze slapen 's nachts ook slecht.
Oorzaken en Risicofactoren
Een middenoorontsteking ontstaat meestal als gevolg van een bovenste luchtweginfectie, zoals een verkoudheid. De virussen die in de neus- en keelholte zitten, kunnen via de buis van Eustachius het middenoor bereiken en daar een ontsteking veroorzaken. Veelvoorkomende virussen zijn verkoudheidsvirussen zoals het rinovirus en het RS-virus (RSV). Bacteriële oorzaken zijn onder andere Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae en Moraxella catarrhalis.
Verschillende factoren verhogen het risico op oorontsteking bij jonge kinderen:
- Onvolledige ontwikkeling van de buis van Eustachius: Dit maakt de verbinding tussen het middenoor en de keel-neusholte gevoeliger voor verstopping.
- Genetische aanleg: Sommige kinderen hebben een hogere aanleg voor oorontstekingen.
- Blootstelling aan rook: Roken door ouders verhoogt het risico.
- Contact met andere kinderen: Kinderdagverblijven en broers/zussen vergroten de kans op infecties.
- Flesvoeding in liggende houding: Dit kan de druk in het middenoor verhogen en de buis van Eustachius blokkeren. Het wordt aangeraden om baby's rechtop te voeden en nog 20-30 minuten daarna.
- Intensief gebruik van een fopspeen: Dit kan de druk in het middenoor verhogen en de buis van Eustachius belemmeren.
- Borstvoeding: Kan helpen het risico te verlagen.
Hoe Vaak Komt Oorontsteking Voor?
Acute middenoorontstekingen komen zeer vaak voor bij jonge kinderen, met een piek rond de leeftijd van 1 jaar. Ongeveer 4 op de 10 kinderen van 1 jaar hebben al minstens één oorontsteking gehad, en dit aantal stijgt tot ongeveer 7 op de 10 kinderen van 2 jaar.
Wat is Roodvonk?
Naast oorontstekingen, kan het voorkomen dat kinderen ook last krijgen van keelpijn, koorts en een ruwe, rode huiduitslag. Dit kan wijzen op roodvonk, een typische kinderziekte die voornamelijk voorkomt bij kinderen tussen de drie en acht jaar oud. Roodvonk wordt veroorzaakt door de bacterie Streptokok en is besmettelijk. Symptomen kunnen variëren, maar omvatten vaak een rode, ruwe uitslag op de borst, een veranderende tong (wit naar rood, bobbelig en dik), en soms vervelling van de huid na enkele weken. Roodvonk geneest meestal vanzelf binnen zeven tot tien dagen.
Wat Kun Je Zelf Doen?
Een middenoorontsteking geneest meestal spontaan binnen enkele dagen. Om de pijn en koorts te verlichten, kan een pijnstiller op basis van paracetamol worden gegeven. Indien paracetamol onvoldoende werkt, kan ibuprofen worden overwogen, tenzij er specifieke medische contra-indicaties zijn zoals astma of nierproblemen. Het is belangrijk om de dosering te respecteren en de medicatie tijdens of na de maaltijd te geven om maag-darmklachten te minimaliseren.
Neussprays en druppels met xylometazoline worden afgeraden omdat ze niet bewezen effectief zijn en bijwerkingen kunnen hebben. Ook oordruppels met pijnstillers worden afgeraden.
Hygiëne speelt een belangrijke rol, vooral bij een loopoor. Dep het vocht regelmatig weg met een papieren zakdoek om het oor droog te houden en was daarna grondig de handen. Gebruik geen oorstaafjes in het oor.
Met een loopoor is het beter om niet te zwemmen totdat het oor volledig droog is. Kinderen met trommelvliesbuisjes hoeven zwemmen niet te vermijden als ze geen loopoor hebben.
Wanneer de Arts Raadplegen?
Het is belangrijk om medische hulp te zoeken in de volgende situaties:
- Uw kind is jonger dan 3 maanden en heeft koorts.
- Uw kind wordt zieker, suf, reageert niet goed, of is moeilijk wakker te krijgen.
- Uw kind drinkt slecht (minder dan de helft van de normale inname).
- De oorpijn wordt erger.
- Uw kind heeft pijn bij druk op het bot achter het oor.
- Het oor staat van het hoofd af.
- Uw kind heeft oorpijn in combinatie met hoofdpijn of nekpijn.
- Uw kind is jonger dan 6 maanden en heeft oorpijn.
- Uw kind is jonger dan 2 jaar en heeft aan beide oren pijn.
- De koorts of pijn vermindert niet na 3 dagen.
- Uw kind heeft het syndroom van Down en oorpijn.
Bij een loopoor:
- Ga naar de huisarts als het oor na 1 week nog niet droog is.
- Als het oor binnen 1 week droog is, wacht dan nog 1 week en ga dan naar de huisarts om te controleren of het gaatje in het trommelvlies gesloten is.
Als uw kind trommelvliesbuisjes heeft en een loopoor, neem dan contact op met de huisarts of KNO-arts. Indien uw kind antibiotica van de huisarts heeft gekregen, bel dan de huisarts als de koorts of oorpijn na 2 dagen antibiotica nog niet verminderd is.
Wat is Kwijlen?
Kwijlen, ofwel ongewild speekselverlies, komt veel voor bij kinderen tot drie jaar, omdat hun zenuwstelsel nog onrijp is om speeksel goed weg te slikken. Boven de vier jaar wordt het als afwijkend beschouwd, vooral bij kinderen met neurologische aandoeningen. Kwijlen kan veroorzaakt worden door onvoldoende kracht in de mond-, tong- en keelspieren, of door een gebrek aan coördinatie bij het slikken. Ook tijdelijk meer speekselproductie kan optreden tijdens het doorkomen van tanden of bij reflux.
Langdurig kwijlen kan leiden tot huidirritatie, infecties, natte kleding en sociale isolatie. Posterior drooling, waarbij speeksel naar de luchtpijp loopt, is gevaarlijk omdat het longontsteking kan veroorzaken.
Behandeling van Kwijlen
De behandeling van kwijlen kan variëren:
- Oefentherapie door een logopedist om mondspieren te trainen.
- Gedragstherapie om het kind te leren bewuster te slikken.
- Medicatie om de speekselproductie te verminderen, zoals glycopyrronium.
- Injecties met botuline toxine in de speekselklieren om de speekselproductie tijdelijk te verminderen.
- Chirurgische ingrepen om de speekselproductie blijvend te verminderen, meestal bij oudere kinderen.
Het is belangrijk om advies in te winnen bij een gespecialiseerd behandelteam om de meest geschikte aanpak te bepalen.
Wanneer Medische Hulp Inroepen Bij Ziekteverschijnselen?
Sommige symptomen bij baby's en jonge kinderen kunnen wijzen op ernstigere aandoeningen. Het is cruciaal om alert te zijn en tijdig medische hulp te zoeken in de volgende gevallen:
- Blauwe lippen: Kan duiden op zuurstoftekort, hartafwijking of hersenvliesontsteking.
- Koorts bij jonge baby's: Baby's jonger dan 3 maanden met koorts moeten altijd door een arts worden beoordeeld.
- Benauwdheid of snel ademen: Kan wijzen op ernstige infectieziekten.
- Veel onverklaarbare blauwe plekken: Kan duiden op bloedziekten.
- Hoofdpijn en stijve nek: Kan wijzen op hersenvliesontsteking.
- Niet of nauwelijks plassen: Kan een teken van uitdroging zijn.
- Extreem huilen: On troostbaar huilen kan wijzen op pijn of ziekte.
- Geelzucht: Huidverkleuring die langer dan zes weken aanhoudt of snel na geboorte optreedt, kan zorgwekkend zijn.
- Verminderd bewustzijn: Sufheid en niet reageren op prikkels vereisen onmiddellijke medische aandacht.
- Niet wegdrukbare vlekjes: Huidvlekjes die niet verbleken bij druk kunnen wijzen op meningitis.
- Bloed bij de ontlasting: Kan verschillende oorzaken hebben, van een scheurtje tot een infectie.
Bij twijfel of zorgen over de gezondheid van uw kind is het altijd raadzaam om contact op te nemen met de huisarts of huisartsenpost.