De komst van een nieuwe baby kan een periode van intense voorbereiding met zich meebrengen, waarbij ouders vaak de behoefte voelen om alles in huis op orde te hebben. Dit 'nestingsyndroom' kan ook leiden tot het creëren van educatief speelgoed, om zo een voorsprong te hebben wanneer de jongste gezinsleden de boel op stelten zetten. Het delen van deze ideeën kan andere ouders inspireren. Indien u iets nabouwt en deelt op sociale media, wordt een link naar de originele bron gewaardeerd.
Algemene Tips voor Educatief Spel
Het is de ervaring dat het voor jonge kinderen plezanter is wanneer er een speciale manier van 'aanhechting' is bij spelletjes. Denk hierbij aan het gebruik van wasknijpers, poster buddies, dingen aaneenrijgen, of voorwerpen in potjes steken. Dit maakt het eindproduct transporteerbaar en tastbaarder. Simpelweg lettertjes op een blad leggen is vaak minder motiverend, omdat deze gemakkelijk omver worden geduwd en het spel verstoren.
Het is aan te raden het spel een aantal keer samen te doen, onder volledige begeleiding van begin tot einde. Daarna begrijpt uw kind de bedoeling voldoende om het spel zelfstandig te spelen. Als een bepaalde activiteit nog te vroeg lijkt, wees dan niet ontmoedigd. Probeer het binnen een aantal maanden opnieuw. Wat vandaag nog niet lukt, kan over een tijdje juist wel goed gaan.
Zelfgemaakte Educatieve Spelletjes
1. Rubberen Vormen in Verschillende Kleuren
Dit is een eenvoudig 'educatief spel' dat bestaat uit het uitknippen van vormen uit gekleurde rubbervellen. Naast de basisvormen zoals een vierkant, ovaal, driehoek en rechthoek, kunnen er ook andere vormen worden toegevoegd, zoals een hart, ster, ruit, zeshoek, of kruis. Kinderen kunnen hiermee op zowel kleur als vorm sorteren. IKEA plastieken potjes, die toevallig in vergelijkbare kleuren verkrijgbaar zijn, lenen zich hier uitstekend voor.
2. Kleine Letters op Grote Letters Plakken
Dit spel is ontstaan uit het idee om de overblijvende witruimte op een gelamineerd blad op te vullen met alle kleine letters van het alfabet. Het benodigt een plaat met houten hoofdletters, die te koop is bij winkels zoals Lidl. De gelamineerde rondjes met kleine letters worden op de houten letters bevestigd met behulp van poster buddies. Dit spel biedt een dubbele activiteit, waarbij jongere kinderen na afloop de rondjes weer van de letters mogen trekken en in een zakje steken, wat uitstekend is voor hun fijne motoriek. Een variatie is het leggen van de houten hoofdletters op een alfabetposter met kleine letters.
3. Elf Zonen van Jacob
Dit is een eenvoudig getalspelletje dat bedacht is in het kader van een 'leereenheid Bijbelverhalen'. De plaatjes worden afgedrukt op mooi papier, ingekleurd zodat er een kleurpatroon ontstaat, gelamineerd en vervolgens bevestigd op wasknijpers.
4. Knijpspel Kleuren van de Regenboog
Hoewel dit spel wat werk vereist, zoals het uithalen van alle potten plakkaatverf, is het een zeer gewaardeerd spelletje. Het focust op het herkennen en benoemen van kleuren, vaak in de context van de regenboog.
5. Sterrenspel met Wisselbare Opdrachten
Dit speelgoed is een bron van trots, na veel zweet, bloed en tranen, en een aantal mislukte versies. Het is opgebouwd uit een taartkarton (of een cirkel van dik karton), splitpennen en stokjes. Het patroon kan worden geprint en bij delen dient de bron vermeld te worden. De satéstokjes kunnen beter korter worden gemaakt voor een handzamer resultaat. Het sterrenspel vormt een basis voor veel verschillende activiteiten. Zo kan het gebruikt worden voor het maken van een mindmap rond een thema zoals 'hittegolf', of in het kader van liturgische onderwerpen, waarbij woorden zoals Maria, heilig, ziel en lichaam verwerkt kunnen worden. De kubusjes met drukletters kunnen bijvoorbeeld bij Wibra worden aangeschaft.
6. Gezicht Bijeenzetten
Dit is een grappig en gemakkelijk spel dat ook kan worden aangehecht met behulp van poster buddies. De uit te knippen items kunnen worden ingescand en online geplaatst, zodat anderen er ook mee aan de slag kunnen.
De Rol van Spel in de Ontwikkeling van Peuters
Peuters leren razendsnel nieuwe dingen, van het eten met een lepel tot het sluiten van een rits. Al deze kleine handelingen dragen bij aan hun groeiende fijne motoriek, wat het goed kunnen gebruiken van de spieren in handen en vingers omvat. Dit kan op een speelse manier gestimuleerd worden, zonder dat het voor het kind als 'leren' aanvoelt. Fijne motoriek is essentieel voor alledaagse handelingen zoals tekenen, knippen en uiteindelijk schrijven.
Stimuleren van Fijne Motoriek door Spel
- Torens Bouwen: Het stapelen van blokken verbetert niet alleen de motoriek, maar ook de concentratie.
- Kralen Rijgen: Dit versterkt de kleine handspieren en vereist precies werken en controle over de vingers.
- Vingerverven: Naast dat het leuk is, ontwikkelt vingerverven de handspieren en prikkelt het de zintuigen door verschillende texturen en kleuren.
- Puzzelen: Het vinden van de juiste vormen in puzzels daagt peuters uit en is goed voor de hand-oogcoördinatie.
- Klei: Kneden, rollen en vormen met klei versterkt de spieren in handen en vingers.
- Knippen: Het vasthouden van een schaar en het knippen vraagt om precisie en controle, wat de handspieren versterkt.
- Stickers Plakken: Het losmaken en opplakken van stickers helpt bij het oefenen van grijpkracht.
- Sorteren: Het sorteren van voorwerpen op kleur of vorm stimuleert de cognitieve ontwikkeling en oefent de grijpkracht.
- Sluitingen Oefenen: Het open- en dichtmaken van ritsen, knopen en klittenband helpt bij de zelfstandigheid bij het aan- en uitkleden.
- Water Scheppen: Het verplaatsen van water met een lepel van de ene bak naar de andere verbetert de greep en precisie.
- Vormen Stopperen: Voorwerpen door de juiste openingen in een doos stoppen, verbetert de hand-oogcoördinatie en leert vormen herkennen.
Spelontwikkeling en Sociaal Spel
Vóór de leeftijd van 2 jaar spelen kinderen voornamelijk naast elkaar. Vanaf ongeveer 2 jaar beginnen ze elkaar meer te zien, wat nog spannend kan zijn en vaak op afstand gebeurt. Er is veel te leren op het gebied van sociaal en samen spelen.
Het Eigen Lichaam en Beweging
Kinderen leren stilaan complexere bewegingen die coördinatie vragen, zoals lopen, springen, dansen en fietsen. De dagelijkse weg naar de opvang of bakker kan een kans zijn om te stappen, lopen of fietsen. Spelletjes met tegels, zoals 'niet op de rode stenen stappen', zijn leuk. Samen poetsen of tuinieren is ook beweging. Wie kan het snelste lopen? Achter elkaar aan lopen is een leuk spel. Het maken van een parcours om met een loopfiets te gebruiken, of van een heuveltje fietsen, zijn ook goede activiteiten. Een vriendje dat komt spelen, stimuleert activiteit. Tikkertje, verstoppertje, rollen, schoppen, gooien en vangen met ballen blijven populair.
Sociaal Contact en Samen Spelen
Kinderen spelen op deze leeftijd nog niet echt samen, maar hun spel kan wel verband houden met elkaar. Een peuter moet eerst in staat zijn om te begrijpen dat andere mensen de dingen anders zien dan hijzelf, voordat hij echt kan leren samenspelen. Zijn spel draait voornamelijk om zijn eigen behoeften, omdat hij nog volop bezig is zichzelf te ontdekken. Echte gesprekjes voeren, begrijpen dat sommige dingen wel en andere niet mogen, en afspraken of beperkte spelregels begrijpen, zijn belangrijke ontwikkelingen.
Op Ontdekking Gaan en Fantasiespel
Fantasiespel, waarbij kinderen niet meer simpelweg nadoen maar een eigen interpretatie geven, is cruciaal. 'Risicovol' spelen is onmisbaar voor de ontwikkeling van kinderen, omdat het hen de kans geeft de wereld en bijbehorende verantwoorde risico's te ontdekken.
Omgaan met Natuur en Omgeving
Water, zand en modder bieden volop mogelijkheden voor spel. Crossen in bossen, rollen in duinen, klauteren over stenen en boomstronken, en klimmen in bomen zijn allemaal activiteiten die de ontwikkeling stimuleren. Kleren en schoenen die vies mogen worden of tegen een stootje kunnen, zijn een aanrader.
Veiligheid bij Water en Trampolines
Sommige kinderen zijn echte waterratten. Het is belangrijk om kinderen de gevaren van water te leren kennen en te benadrukken dat het bij jou in de buurt veilig is. Ongevallen op trampolines gebeuren meestal bij grotere kinderen, en een trampoline is over het algemeen niet bedoeld voor kinderen jonger dan 3 jaar. Als er een trampoline in de tuin staat, wil een peuter natuurlijk ook graag springen.
Speelse Activiteiten voor Peuters
1. Overgooien
Het overgooien van een bal verbetert de fijne motoriek en leert kinderen delen. Een ballon is een goed alternatief voor een harde bal, omdat deze langzamer vliegt en lichter is, wat gooien en vangen makkelijker maakt. Het steeds teruggooien van de bal leert kinderen hun speelgoed te delen.
2. Koken of Bakken
Met een beetje voorbereiding kan een peuter een goede hulp zijn in de keuken. Samen koekjes bakken, ingrediënten afmeten, eieren splitsen en mixen zijn activiteiten die kinderen geweldig vinden. Er zijn veel makkelijke recepten te vinden om samen met peuters te bereiden.
3. Kleien
Met een beschermend tafelkleed kan kleien een feest worden. Kinderen kunnen bolletjes draaien, lange slangen maken of complete dierentuinen kneden. Dit is goed voor de fantasie, grove en fijne motoriek. Er is speciale klei gemaakt van natuurlijke materialen verkrijgbaar.
4. Kleuren Herkennen
Met dit spelletje ontdekken kinderen verschillende kleuren en wordt de taalontwikkeling gestimuleerd. Kies een kleur en ga op zoek naar alles wat die kleur heeft, benoem de voorwerpen en de kleur.
5. Kopieergedrag
Peuters vinden het leuk om hun ouders na te doen. Ga tegenover elkaar zitten, doe bewegingen voor, klap in je handen, trek gekke bekken of maak vreemde geluiden voor veel plezier.
Activiteiten voor Verschillende Leeftijden binnen de Peuterfase
De hele dag een baby én een peuter vermaken kan vermoeiend zijn, vooral omdat ze zich in verschillende ontwikkelingsstadia bevinden. Waar éénjarigen houden van op zintuigen gebaseerde spellen, neigen driejarigen meer naar gerichter spel, zoals rollenspellen of fantasierijke spellen. Deze activiteiten zijn perfect combineerbaar.
Activiteiten voor Baby en Peuter Samen
- Vingerverven: Een activiteit die zowel baby's als peuters samen kunnen doen. Peuters kunnen figuren 'tekenen' en zien wat er gebeurt als kleuren worden gemengd. Baby's oefenen met een wijzende vinger. Het gebruik van eetbare vingerverf, bijvoorbeeld met Griekse yoghurt en kleurstof, is aan te raden voor baby's.
- Mozaïekvenster Knutselen: Met papier, karton, cellofaan, een kinderschaar en lijmstift kunnen peuters figuren knippen en baby's het cellofaan 'opplakken'. Peuters oefenen met vormen knippen, terwijl baby's verschillende texturen voelen.
- Een Boekje Maken: Met papier, krijtjes, potloden, stiften, papieren zakdoekjes, wattenschijfjes en cellofaan kan een boekje gemaakt worden rond een thema. Peuters tekenen en leren potloden vasthouden en kleuren. Baby's spelen met de materialen.
- Een Boek Voorlezen: Het zelfgemaakte boekje of een ander boek kan worden voorgelezen aan de baby. Dit helpt kinderen leren hoe pagina's om te draaien, letterherkenning en het gebruik van afbeeldingen bij het verhaal.
- Een Picknick: Bij mooi weer is een picknick met een theeservies een succes. Peuters genieten van rollenspellen en praten is goed voor hun spraakontwikkeling. Baby's proberen na te doen en luisteren mee, wat ook goed is voor de spraakontwikkeling.
Waarom Peuters Spelletjes Spelen?
Peuterspelletjes spelen is niet alleen leuk en gezellig, maar draagt ook bij aan de algehele ontwikkeling van een peuter. Door te spelen, ontdekt een kind de wereld op een speelse manier die past bij zijn ontwikkelingsfase.
Bijdragen aan Verschillende Ontwikkelingsgebieden
- Motoriek, Taalvaardigheid, Sociaal-Emotionele Ontwikkeling en Cognitie: Door spelletjes kan een kind in een veilige omgeving vaardigheden oefenen.
- Conflicten en Angsten Aangaan: Kinderen leren hun angsten overwinnen, wat goed is voor hun zelfvertrouwen.
- Oefenen met Sociale Rollen en Gedrag: Door het imiteren van gedrag leren kinderen sociale normen en rollen kennen, en kunnen ze oefenen met delen en samen spelen.
- Zelfbeheersing: Kinderen leren dat niet alles altijd gaat zoals ze willen en uiten frustraties in een veilige omgeving.
- Creatieve Oplossingen Bedenken: Tijdens het spelen komen kinderen 'problemen' tegen waarvoor ze een oplossing moeten vinden.
- Gevoelens Verwerken: Kinderen leren hun emoties en gevoelens beter (her)kennen en uiten.
- Abstractievermogen Vergroten: Met spelletjes leren kinderen begrippen zoals 'kleur' en 'vorm' onderscheiden.
- Motoriek Verbeteren: Diverse spelletjes dagen kinderen uit om te bewegen en ontwikkelen hun lichaamsbewustzijn.
- Taal en Communicatie Verbeteren: Communicatie en taal spelen een belangrijke rol, waarbij kinderen nieuwe woorden ontdekken en leren hoe ze dingen duidelijk kunnen maken.
- Versterken van de Band: Samen spelen met een peuter zorgt voor een gevoel van veiligheid en waardering, wat essentieel is voor de ontwikkeling.
Voorwaarden om Prettig te Kunnen Spelen
- Veiligheid: Zowel letterlijk als het zich veilig voelen, wat voortkomt uit de nabijheid van een ouder.
- Belangstelling: De belangstelling en aanmoedigingen van ouders geven kinderen zelfvertrouwen.
- Ruimte: Een veilige, ruime omgeving en de ruimte die ouders geven om spel zelf te ontdekken, zonder te veel afleiding en onderbrekingen.
- Spelmateriaal: Het materiaal en de spelletjes moeten passen bij de leeftijd en ontwikkelingsfase van het kind.
Peuterspelletjes Specifiek voor Peuters van 2 Jaar
De volgende peuterspelletjes zijn afgestemd op de ontwikkeling en leeftijd van een kind van 2 jaar, maar het is belangrijk om rekening te houden met het individuele tempo en de interesses van elk kind.
1. Kleien
De eerste kennismaking met de structuur van klei is een ontdekkingstocht. Kinderen kunnen leren kneden, erin knijpen en erop drukken. Samen iets creëren, zoals een boterham met beleg, is ook mogelijk. Goed voor: grove motoriek, fijne motoriek, fantasie, abstractievermogen (kleuren en vormen herkennen).
2. Trein van Dozen
Met meerdere kartonnen dozen kunnen wagontjes worden gemaakt die aan elkaar worden vastgemaakt met een draad of touw. Het toevoegen van knuffels maakt de trein compleet. Kinderen leren dat de trein moeilijker vooruitgaat met zware spullen. Het versieren van de wagonnetjes is ook een leuke activiteit. Goed voor: motoriek, duwen en trekken, taalvaardigheid, fantasie.
3. Vandaag is Rood, de Kleur van…
Help uw peuter kleuren ontdekken door een dag per week alles van één kleur aan te wijzen en op te speuren. Door te benoemen wat de kleur heeft, leert het kind de kleuren sneller kennen en herkennen. Goed voor: kleuren herkennen (abstractievermogen), taalontwikkeling.
4. Schaduw Tikkertje
Op een zonnige dag kunnen kinderen hun schaduw ontdekken en ermee spelen. Het maken van figuren met schaduwen, zoals dieren of objecten, is ook leuk. Goed voor: ruimtelijk inzicht, grove motoriek, lichaamsbesef.
5. Overgooien
Het overgooien van een bal verbetert de motoriek en leert kinderen delen. Een ballon is zachter en langzamer, wat het makkelijker maakt. Kinderen leren hun speelgoed te delen en oefenen met gooien en vangen. Goed voor: samen spelen, delen, gooien en vangen, zelfbeheersing, sociale rollen.
6. Omgekeerd Sorteren
Keer het sorteerspel om en zoek juist wat er niet bij hoort. Leg bijvoorbeeld allemaal blauwe spullen bij elkaar en één gele, of leg een plaatje van een varken bij koeienplaatjes. Vraag het kind welk object anders is en waarom. Goed voor: geheugen, abstractievermogen.
7. Jonas in de Wallevis
Een klassiek spel waarbij kinderen (of knuffels) op een laken worden gezwaaid. Dit spel stimuleert de motoriek, taalvaardigheid, zelfvertrouwen en helpt bij het aangaan en overwinnen van angsten.
8. Hindernisbaan
Creëer een hindernisbaan in de woonkamer of tuin met kussens, tafels en tape. Kinderen kunnen opdrachten uitvoeren met speelgoed onderweg. Het eindigen in een zelfgebouwde hut is een leuke beloning. Goed voor: motoriek, creatieve oplossingen bedenken, angsten aangaan en overwinnen, fantasie, zelfvertrouwen.
9. Beestenboel
Dieren nadoen en hun kenmerken benoemen helpt kinderen dieren beter kennen. Kwispelen als een hond, sluipen als een tijger of springen als een kikker zijn leuke activiteiten. Goed voor: motoriek, dieren kennen, fantasie, taalontwikkeling.
10. Peuterbasketbal
Met een grote mand en papieren proppen kan peuterbasketbal gespeeld worden. De mand kan steeds verder weg worden gezet naarmate het kind beter wordt. Goed voor: motoriek.
Meer Inspiratie voor Binnen en Buiten
De hele dag een peuter vermaken kan een uitdaging zijn. Gelukkig zijn er talloze leuke spelletjes en activiteiten die peuters zowel binnen als buiten kunnen doen.
Binnen Activiteiten
- Ketting Maken: Met houten kralen kunnen kettingen worden gemaakt, eventueel met opdrachten zoals een ketting voor mama.
- Stickers Plakken: Kinderen zijn dol op stickers. Er zijn ook stickerboeken waarbij stickers in de juiste vorm of kleur geplakt moeten worden.
- Helpen met Klusjes: De tafel dekken, de was opvouwen of de pop in bad doen, zijn taken die peuters graag willen doen en waarbij ze leren.
- Lego of Duplo in Bad: Een leuke manier om spelen en badderen te combineren.
- Kaartjes Maken: Met waterverf en blanco kaarten kunnen kinderen creatief bezig zijn en leren ze kaarten versturen.
- Waterverf Blokjes: Speciale blokjes die bij aanraking met water veranderen in verf, maken verven minder rommelig.
- Funmais: Plakkerige maïsstengels die aan papier en karton kunnen worden gedrukt om kunstwerken te maken.
- Kleuren met Water: Herbruikbare kleurboeken waarbij met een 'kwastje' met water de kleurplaten worden ingekleurd.
- Verstoppertje: Een klassiek spel dat altijd voor hilariteit zorgt.
- Spelen met Rijst of Maïs: Dit valt onder 'sensopatisch spel' waarbij kinderen hun zintuigen gebruiken.
- Scheerschuim Spelen: Kan gecombineerd worden met verf of in een afgesloten zakje worden gebruikt.
- Kleien: Met diverse speelsets en opdrachten kunnen kinderen hun creativiteit uiten.
- Hamertje Tik: Een spel waarbij kinderen met kleine spijkertjes op een blok hout slaan.
- Prikblok: Met een pen tekeningen uitprikken en inkleuren.
- Dansen: Samen dansen op muziek is een leuke en actieve bezigheid.
- Helpen in de Keuken: Ingrediënten afmeten, brood smeren of pizza beleggen zijn leerzame activiteiten.
- Stempelen: Met kant-en-klare stempels of zelfgemaakte stempels van aardappel.
- Tent Bouwen: Een hut creëren met lakens en meubels biedt een eigen, knusse ruimte.
- Verrekijker Maken: Toilet- en keukenrollen kunnen worden versierd en gebruikt als verrekijker.
- Puzzelen: Goed voor de fijne motoriek en oog-handcoördinatie.
- Vormen Plakken: Met uitgeknipte vouwpapiertjes en lijm kunnen collages worden gemaakt.
- Eigen Tuintje Maken: Zaadjes planten, water geven en wachten op groei is een leerzame ervaring.
- Tekeningen Opvrolijken: Plakoogjes of andere materialen kunnen worden toegevoegd aan tekeningen.
- Zoekboeken: Het zoeken naar figuren of kleuren in boeken stimuleert de concentratie.
- Tablet Spelen: Soms kan een spelletje op de tablet voor rust zorgen.
- Rijgen: Met houten figuren, draad en een bord kunnen kinderen leren rijgen.
- Wol Kapsels Maken: Met wol en lijm kunnen grappige kapsels op getekende poppetjes worden gemaakt.
Buiten Activiteiten
Spelen met water, zand, modder, crossen in bossen, rollen in duinen, klauteren over stenen en boomstronken, en klimmen in bomen zijn allemaal activiteiten die de ontwikkeling stimuleren.
De Belangrijkheid van Spel voor Lichamelijke Ontwikkeling
Plezier is goed voor een kind. Spelen is essentieel voor de ontwikkeling van het lichaam. Door te spelen leert een kind hoe zijn lichaam werkt en wat hij ermee kan doen. Goed speelgoed nodigt uit tot bewegen en kan op verschillende manieren worden gebruikt.
Grote en Kleine Bewegingen
- Grote Bewegingen: Rennen, klimmen, dansen en springen kunnen dagelijks buiten worden geoefend.
- Kleine Bewegingen: Voelen, tekenen en kleien kunnen worden geoefend met zand, water, potlood en papier, klei of verf.
Kinderen kunnen ook leren voelen wat hard, zacht, koud en warm is. Met dozen en blokken kunnen ze torens bouwen, sorteren op kleur of andere manieren. Door vergelijken en puzzelen leren ze overeenkomsten en verschillen zien, zoals het verschil tussen een bal die rolt en een blokje dat niet rolt.
Spelen en de Wereld Ontdekken
Tijdens het spelen leert een kind dat alles een naam heeft. Veel peuters vinden het leuk om verhalen te vertellen. Samen spelen is heel leerzaam; kinderen leren dat er op het kinderdagverblijf andere regels zijn dan thuis, en dat ze rekening moeten houden met anderen. Ze leren omgaan met verschillende gevoelens, zoals boosheid of trots. Bij peuters lopen fantasie en werkelijkheid nog door elkaar.
Speelgoed voor Fantasie en Verwerking
Speelgoed waarmee de 'grotemensenwereld' kan worden nagebootst, zoals een kleine bezem, stoffer en blik, een telefoon, een winkeltje of een keukentje, helpt bij fantasie en verwerking van ervaringen.
tags: #opvoed #spelletjes #peuters