Oorzaken van ademhalingsproblemen bij pasgeborenen

Bij pasgeboren baby's kunnen ademhalingsproblemen ontstaan door diverse oorzaken, die variëren van onrijpheid van de longen tot infecties of vocht in de luchtwegen. Het is cruciaal om de specifieke oorzaak snel te identificeren om een adequate behandeling te kunnen starten.

Infant Respiratory Distress Syndrome (IRDS)

Het Infant Respiratory Distress Syndrome (IRDS), ook wel bekend als hyaliene membraanziekte, is een veelvoorkomende oorzaak van ademhalingsproblemen bij pasgeborenen, met name bij te vroeg geboren baby's. Bij IRDS kunnen de longblaasjes zich niet goed ontplooien of open blijven na het uitademen. Dit komt door een tekort aan surfactant, een essentiële stof die de oppervlaktespanning in de longblaasjes verlaagt en voorkomt dat ze dichtklappen.

Surfactant speelt een cruciale rol bij het openhouden van de longblaasjes aan het einde van de uitademing. Zonder voldoende surfactant moeten baby's harder werken om adem te halen, wat kan leiden tot snellere ademhaling, kreunen, of zelfs adempauzes.

Oorzaken van surfactanttekort

• Prematuriteit: Bij te vroeg geboren baby's (vóór 37 weken zwangerschap) zijn de longen vaak nog onrijp. Hoe jonger de premature baby, hoe minder ontwikkeld de longen en hoe lager de productie van surfactant. De aanmaak van surfactant begint rond 20-24 weken zwangerschap en neemt toe na 32 weken. Bij een dreigende vroeggeboorte vóór 34 weken kan de moeder injecties met corticosteroïden krijgen om de surfactantproductie bij de baby te versnellen.
• Infecties: In de dagen na de geboorte kan de werking van surfactant worden belemmerd door een infectie.

Het ademhalingscentrum in de hersenen van te vroeg geboren baby's is mogelijk nog niet volledig volgroeid, wat kan leiden tot het 'vergeten' ademhalen of oppervlakkige ademhaling.

'Wet Lung' (Vochtige Longen)

'Wet lung', letterlijk vertaald 'natte long', is een ademhalingsprobleem waarbij er vocht in de longen van de baby achterblijft na de geboorte. Normaal gesproken wordt het longvocht dat de foetus in de baarmoeder produceert, tijdens de bevalling uit de longen geperst en vervangen door lucht. Dit proces gebeurt voornamelijk tijdens het passeren van het geboortekanaal.

Oorzaken van 'Wet Lung'

• Snelle bevalling: Als de bevalling zeer snel verloopt, kan het vocht onvoldoende uit de longen worden gedrukt.
• Keizersnede: Baby's die via een keizersnede geboren worden, missen de natuurlijke 'knijp' die optreedt tijdens een vaginale bevalling, waardoor vocht langer in de longen kan achterblijven.

Meestal verdwijnen de symptomen van 'wet lung' spontaan binnen 24 uur, maar voor sommige baby's kan het ademen met vocht in de longen veel energie kosten.

Meconium Aspiratie Syndroom (MAS)

Wanneer een baby vóór of tijdens de bevalling in het vruchtwater poept, ontstaat er meconiumhoudend vruchtwater. Meconium is de eerste, kleverige en groen-zwarte ontlasting van een pasgeborene. Hoewel dit niet altijd problemen veroorzaakt, kan het meconium in de luchtwegen terechtkomen, wat leidt tot ademhalingsproblemen. Dit wordt het meconiumaspiratiesyndroom (MAS) genoemd.

MAS komt vaker voor bij baby's die op tijd of te laat (na 42 weken zwangerschap) geboren worden. Bij een langere zwangerschapsduur neemt de kans op meconiumhoudend vruchtwater toe. Vaak is bij MAS ademhalingsondersteuning nodig. Indien er sprake is van een infectie, worden ook antibiotica toegediend.

Andere Oorzaken van Ademhalingsproblemen

Onrijpe Longen

Naast IRDS, kunnen onrijpe longen bij premature baby's leiden tot diverse ademhalingsmoeilijkheden, doordat de longen nog volop in ontwikkeling zijn.

Infecties van de Luchtwegen

Ontstekingen van het strottenhoofd (laryngitis), het strotklepje (epiglottitis) of de luchtpijp (tracheïtis) kunnen ademhalingsproblemen veroorzaken. Symptomen kunnen variëren van heesheid en koorts tot ernstige benauwdheid en speekselvloed. Infecties van de grotere luchtwegen (bronchitis) of de kleinere luchtwegen (bronchiolitis), zoals door het Respiratoir Syncytieel Virus (RSV), geven vooral problemen bij het uitademen.

Pneumothorax (Klaplong)

Een pneumothorax, of klaplong, ontstaat wanneer een longblaasje scheurt en er lucht tussen de long en de borstwand lekt. Dit vermindert de functionaliteit van de long en kan ernstige ademhalingsproblemen veroorzaken. Behandeling bestaat uit het verwijderen van de overtollige lucht via een buisje in de borstholte.

Vreemd Voorwerp in de Luchtwegen

Een vreemd voorwerp dat in de luchtwegen terechtkomt, kan plotselinge hoestbuien en ademhalingsproblemen veroorzaken. Dit vereist een dringende medische interventie, vaak met behulp van een röntgenfoto of bronchoscopie.

Aangeboren Afwijkingen van de Luchtwegen

Sommige baby's worden geboren met structurele afwijkingen aan de luchtwegen, zoals een niet goed aangelegde luchtweg of druk op de luchtweg vanuit de borstholte. Dit kan leiden tot onvoldoende ruimte om te ademen en kan ook slikproblemen veroorzaken. Deze afwijkingen worden vaak behandeld door een kinderlongarts of via chirurgie.

Verworven Aandoeningen van de Luchtwegen

Naast aangeboren afwijkingen kunnen luchtwegproblemen ook op latere leeftijd ontstaan door ontstekingen, goedaardige zwellingen, of letsel aan de luchtwegen, bijvoorbeeld door een geboortetrauma, intubatie, of het inslikken van een object.

Symptomen van Ademhalingsproblemen

Er zijn verschillende tekenen waaraan u ademhalingsproblemen bij een baby kunt herkennen:

• Neusvleugelen: De neusvleugels spreiden zich opvallend tijdens het inademen.
• Snelle ademhaling (tachypneu): De baby ademt sneller dan normaal.
• Kreunen: Een hoorbaar geluid tijdens het uitademen.
• Intrekken van de borstkas: De huid rond de ribben wordt naar binnen getrokken tijdens het inademen.
• Bleke huidskleur: Kan duiden op zuurstoftekort.
• Hulpademhalingsspieren: Het gebruik van extra spieren om te ademen.
• Slikproblemen: Moeite met slikken of verslikken.
• Geluiden bij de ademhaling: Zoals hoesten, piepen of een blafhoest.

Onderzoeken en Behandelingen

Om de oorzaak van ademhalingsproblemen vast te stellen, kunnen verschillende onderzoeken worden uitgevoerd:

• Monitoring: De baby wordt aangesloten op een monitor die hartslag, ademhaling en zuurstofgehalte in het bloed meet.
• Bloedonderzoek: Om de zuurgraad en infectiewaarden te controleren.
• Röntgenfoto van de longen: Om de structuur van de longen te beoordelen.
• Echografie, EEG, ECG: Voor het in beeld brengen van organen en lichaamsfuncties.

De behandeling is afhankelijk van de diagnose en kan bestaan uit:

• Zuurstoftherapie: Toediening van extra zuurstof via een neusbrilletje of kapje.
• Continue Positieve Airway Pressure (CPAP): Hierbij wordt door middel van druk in de luchtwegen de longblaasjes opengehouden. Dit kan via een neusbrilletje, kapje of neusdoppen.
• High Flow: Een vorm van zuurstoftherapie met verwarmde en bevochtigde lucht met een hogere stroomsnelheid.
• Kunstmatige beademing: Indien CPAP of High Flow onvoldoende is, kan mechanische ventilatie noodzakelijk zijn, vaak op een Neonatale Intensive Care Unit (NICU).
• Toediening van surfactant: Via de luchtpijp kan surfactant direct in de longen worden gebracht.
• Medicatie: Zoals antibiotica bij infecties, corticosteroïden, of stimulanten zoals cafeïne om de ademhaling te bevorderen.
• Voeding via sonde: Als de baby zelf niet kan drinken, krijgt hij of zij sondevoeding.
• Pijnbestrijding en stressvermindering: Vaak wordt sucrose (suikeroplossing) toegediend om pijn en stress te verminderen vóór ingrijpende procedures.

Langetermijngevolgen en Nazorg

In sommige gevallen kunnen ademhalingsproblemen bij pasgeborenen leiden tot langetermijngevolgen zoals bronchopulmonale dysplasie (BPD), een chronische longaandoening die extra zuurstof en ademhalingsondersteuning vereist. Schommelingen in zuurstof- en koolstofdioxideniveaus kunnen ook schade aan organen veroorzaken. De behandeling zelf, met slangetjes en buisjes, kan ook leiden tot beschadigingen of infecties.

Baby's met ademhalingsproblemen worden nauwlettend gemonitord. Wanneer de baby hersteld is en zelfstandig kan drinken, mag hij of zij naar huis. Vaak wordt een poliklinische afspraak bij de kinderarts meegegeven voor verdere controle.

tags: #oorzaken #ademhalingsproblemen #bij #neonaat