Een miskraam is een zwangerschap die zich niet verderzet. Ongeveer 15 tot 20% van de zwangerschappen eindigt in een miskraam. De meeste miskramen treden op vóór de 12e week van de zwangerschap. Een miskraam kan zowel optreden bij een spontane zwangerschap als na een vruchtbaarheidsbehandeling. Een miskraam gebeurt niet altijd op dezelfde manier, daarom zal niet alles wat je hier leest op jou van toepassing zijn. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen een vroege miskraam vóór 12 weken en een late miskraam na 12 weken. In de meeste gevallen kan een miskraam niet voorkomen worden en niemand heeft hier ‘schuld’ aan.
Symptomen van een miskraam
Vaak begint een miskraam met bepaalde symptomen. De meest voorkomende zijn:
- Vaginaal bloedverlies
- Hevige buikpijn die voelt als menstruatiekrampen
De klachten die je soms hebt tijdens een zwangerschap, zoals misselijkheid en borstspanning, nemen bij een miskraam vaak af. Niet iedereen ervaart deze symptomen op dezelfde manier. Bloedverlies in een vroege zwangerschap kan ongerust maken, omdat het kan betekenen dat je een miskraam hebt gehad. We begrijpen dat je dan zo snel mogelijk een antwoord wilt. Contacteer je arts of het ziekenhuis voor een controle.
Medische diagnose en mogelijkheden
Tijdens een consultatie beschrijf je de symptomen aan een arts. Die doet daarna meestal een echografie. Als je nog erg vroeg in je zwangerschap bent, is de miskraam misschien niet te zien op een echo. Als een miskraam wordt vastgesteld, kan dit helaas niet worden tegengehouden. Er bestaat geen medicatie om dit te voorkomen en ook bedrust kan niet zorgen dat alles terug goed komt. Wel kan er ondersteuning geboden worden bij de lichamelijke en emotionele verwerking.
Soms is er een reden om dringend langs te komen. In de meeste gevallen wordt een zwangerschap afgebroken omdat het vruchtje zich niet goed ontwikkelde. Miskramen komen vaak voor. Soms is er geen duidelijke oorzaak te vinden, ook niet na verder onderzoek. Na een eerste miskraam is verder onderzoek meestal niet zinvol.
Verschillende vormen van miskramen
Er worden verschillende vormen van miskramen onderscheiden:
- Missed abortion (gemiste miskraam): De vruchtzak met het vruchtje is nog wel te zien op de echo, maar het hartje klopt niet meer. Je merkt hierbij niet altijd iets van.
- Windei: Je hebt wel een positieve zwangerschapstest, maar op de echo is geen zwangerschap te zien. Op de echo zie je een vruchtzakje, maar er zit geen baby in.
- Volledige miskraam: De zwangerschap is niet meer te zien op de echo. Het vruchtje is uit je lichaam gekomen, gepaard gaande met bloedverlies en pijn.
- Onvolledige miskraam: Blijft er nog weefsel achter in de baarmoeder, dan bekijkt de arts of een operatie (curettage) nodig is.
Er bestaan ook bijzondere vormen zoals een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (het vruchtje groeit buiten de baarmoeder, meestal in de eileider) en een molazwangerschap. Deze hebben een grote impact, maar vragen een andere behandeling en worden hier niet verder uitgediept.
Oorzaken van een miskraam
In de meeste gevallen is er geen duidelijke oorzaak te vinden voor een miskraam. Naarmate je ouder wordt, neemt de kans op een miskraam toe. Bij oudere vrouwen ontstaan vaker afwijkingen in de chromosomen van het embryo. Chromosomen zijn de dragers van erfelijke eigenschappen. Sommige ziektes, zoals polycysteus ovarium syndroom (PCOS), verhogen ook de kans op een miskraam.
Het is belangrijk om te weten dat intensief werken of sporten, gemeenschap hebben, stress, of vliegen, geen redenen zijn voor een miskraam. Vrouwen pijnigen zichzelf vaak met de vraag of ze de miskraam zelf hadden kunnen voorkomen, maar het antwoord is nee.
Verloop van een miskraam en behandelingsopties
Wanneer de pijn en het bloedverlies toenemen, kan ervan uitgegaan worden dat de miskraam doorzet. De pijn is krampend en wordt veroorzaakt door het samentrekken van de baarmoederspier. Deze fase kan erg pijnlijk zijn en uitstralen tot in de rug of bovenbenen, vergelijkbaar met weeën.
Er zijn verschillende opties om een miskraam te verwerken:
- Afwachten: Je kunt afwachten tot het zwangerschapsweefsel vanzelf uit je lichaam komt. Dit gebeurt meestal binnen 2 weken na de eerste bloeding, maar kan langer duren.
- Medicatie: Je kunt medicijnen innemen die de baarmoeder doen samentrekken, zoals misoprostol of Cytotec®. Dit zijn tabletten die je zelf inbrengt (meestal vaginaal). Als de medicijnen aanslaan, komt het vruchtje er vaak dezelfde dag nog uit, maar het kan ook een week duren.
- Chirurgische ingreep (curettage): Je kunt kiezen om de zwangerschapsresten te laten verwijderen via een operatie in het ziekenhuis. Dit is een korte ingreep onder volledige verdoving in de dagkliniek, waarbij de arts de zwangerschapsresten uit de baarmoederholte haalt met een zuigslangetje via de vagina.
De keuze voor een van deze opties bespreek je met je arts of verloskundige, waarbij de voordelen en nadelen worden besproken.
Omgaan met de lichamelijke gevolgen
Hoeveel bloed je verliest, hangt af van persoon tot persoon en van hoever de zwangerschap gevorderd was. De eerste 24 uur zijn de krampen en het bloedverlies het hevigst. Je zal een tijdje wat meer bloedverlies hebben dan bij een gewone menstruatie. Zolang je bloedverlies hebt, wordt aangeraden om niet in bad te gaan en geen seksuele betrekkingen te hebben vanwege infectiegevaar. Gebruik enkel maandverband om het bloed op te vangen.
Pijnstillers zoals paracetamol (1g) mogen ingenomen worden tegen de pijn, maximaal 4 keer per dag met telkens 6 uur ertussen. Na een miskraam schrijft de arts meestal 1 week ziekteverlof voor, soms is een langere periode nodig. Je zult 1 tot 2 weken nog wat bloedverlies en bruin gekleurde afscheiding hebben. Het lichaam herstelt meestal vrij snel na een miskraam.
Emotionele verwerking van een miskraam
Het emotioneel verwerken van een miskraam vraagt vaak meer tijd dan het lichamelijke herstel. Mensen reageren heel verschillend op een miskraam. Gevoelens zoals verdriet, boosheid, jaloezie, ontkenning, onzekerheid, angst en soms zelfs opluchting zijn niet abnormaal. Ook als partner kun je deze gevoelens hebben. Hoelang iemand nodig heeft om een miskraam te verwerken, verschilt van persoon tot persoon; er is geen vaste tijdslijn te volgen.
Geef jezelf en je partner de ruimte om te bekomen van wat je hebt meegemaakt. Als je graag professionele ondersteuning wilt, kan er contact worden opgenomen met een zorgverlener die verder kan begeleiden. Praten over je emoties, bijvoorbeeld met je partner, een vriend, of een professional, kan helpen. Ook het opschrijven van je ervaringen kan fijn zijn om later terug te lezen. Het is beter om pas opnieuw seks te hebben als het bloedverlies gestopt is om de kans op een infectie te verkleinen. Zodra je opnieuw menstrueert, kan je opnieuw zwanger worden; vaak komt de menstruatie pas 5 tot 6 weken na je miskraam.
Angela Schijf openhartig over miskramen - VAN DER VORST ZIET STERREN
Voorbereiding op een volgende zwangerschap
Een gezonde levensstijl ondersteunt je lichaam. Dat kan met foliumzuur (vitamine B11), gezonde en gevarieerde voeding en voldoende beweging. Ook je partner kan je steunen door mee een gezonde levensstijl aan te nemen. Vermijd factoren die de kans op een miskraam verhogen, zoals drugs, alcohol, roken en overgewicht. Ben je nog niet klaar voor een nieuwe zwangerschap? Gebruik dan voorbehoedsmiddelen.
Na een miskraam is het belangrijk om de tijd te nemen die je nodig hebt. Enkel jij kunt aanvoelen en beslissen wanneer je graag opnieuw zwanger wil worden. Als je meer dan 10 weken zwanger was tijdens de miskraam en je bloedgroep is Rhesus negatief, heb je binnen 48 uur een injectie met tijdelijke antistoffen nodig. Als je Rhesus negatief bent en een curettage ondergaat, is zo’n injectie altijd nodig, ongeacht je zwangerschapsduur.
