Het Begin van de Bevalling
Bij ongeveer 90% van de vrouwen begint de bevalling met weeën. In het begin zijn deze weeën onregelmatig, maar ze worden na verloop van tijd steeds regelmatiger en intenser. Wat aanvankelijk kan lijken op lichte buikkrampen, ontwikkelt zich tot duidelijke, aanhoudende weeën die steeds dichter op elkaar komen en langer duren. De ervaring van weeën verschilt per vrouw; sommigen vinden dit het meest intense deel van de bevalling, terwijl anderen het meevalt.
Ondersteuning tijdens weeën: Als partner speel je een cruciale rol tijdens deze fase. Bied de steun die je vrouw nodig heeft, of dat nu bemoedigende woorden zijn of juist rust en stilte. Een warme douche kan verlichting bieden bij de intensiteit van de weeën; stel dit voor en help indien nodig.
Het breken van de vliezen: Bij 10% van de vrouwen begint de bevalling met het breken van de vliezen. Het vruchtwater kan in één keer komen of druppelsgewijs vrijkomen. Het is raadzaam om wat vruchtwater op te vangen om de kleur te beoordelen. Helder, melkachtig of roze vruchtwater is normaal. Groen of bruin vruchtwater duidt op ontlasting van de baby in het vruchtwater, wat reden is om direct de verloskundige te bellen vanwege het risico op infecties en ademhalingsproblemen. Bij breken van de vliezen overdag, bel direct de verloskundige. Gebeurt dit 's nachts en ziet het vruchtwater er normaal uit, dan is contact in de ochtend voldoende.
De Rol van de Verloskundige
Het huidige advies is om de verloskundige te bellen zodra de bevalling begint. Zo is zij tijdig op de hoogte en kan zij het verloop met jullie bespreken. Sommige verloskundigen hanteren nog de "minutenregel": bellen wanneer de weeën gedurende een uur om de vier tot vijf minuten komen en anderhalve minuut duren. Wees niet bang om de verloskundige 's nachts te bellen; zij is hierop voorbereid.
Ontsluiting: De Baarmoedermond Opent
De weeën zorgen voor de ontsluiting, het proces waarbij de baarmoedermond zich opent. De verloskundige meet de ontsluiting door middel van een vaginaal toucher. De baarmoedermond moet 10 centimeter geopend zijn om de baby te laten passeren. Bij 6 tot 8 cm ontsluiting is het tijd om naar het ziekenhuis te gaan of de laatste fase thuis in te gaan. Bij een thuisbevalling leidt de verloskundige deze. Voor een ziekenhuisbevalling informeert de verloskundige naar de beschikbaarheid in het gewenste ziekenhuis en regelt indien nodig een plek in een nabijgelegen ziekenhuis.
Naar het Ziekenhuis
Indien de voorkeur uitgaat naar een ziekenhuisbevalling, rijdt de verloskundige voorop. Zorg ervoor dat de bijrijdersstoel bedekt is met een plastic matje uit het kraampakket om eventueel vruchtwater op te vangen. Vermijd kuilen en drempels, aangezien deze de weeën kunnen verergeren.
De verloskundige wacht doorgaans bij de hoofdingang of spoedeisende hulp. Zij staat vaak klaar met een rolstoel om je vrouw naar de kraamkamer te brengen. Mocht je eerder of zonder verloskundige in het ziekenhuis aankomen, zorg dan voor een muntstuk van 50 cent voor een rolstoel, indien nodig.
De Persfase
In de kraamkamer wordt je vrouw voorbereid op de persfase. Bij een probleemloze zwangerschap zijn de verloskundige en kraamzorg of een verpleegkundige aanwezig. Een gynaecoloog komt er pas aan te pas bij medische complicaties (ongeveer 21% van de bevallingen).
Het gevoel dat ze moet poepen, is vaak het begin van de persweeën. Deze weeën stimuleren het daadwerkelijk persen. Sommige vrouwen ervaren deze weeën niet en krijgen medicatie om ze op te wekken.
Tijdens de persfase begeleidt de verloskundige je vrouw continu. Jouw rol is om te doen wat zij van je vraagt: haar hand vasthouden, haar kalmeren en moed inspreken. De persfase kan tot twee uur duren en is zowel emotioneel als fysiek zwaar, zeker na een lange bevalling.
de persfase
Pijnstilling tijdens de Bevalling
Er zijn diverse mogelijkheden voor pijnstilling. Een verloskundige mag in Nederland geen actieve pijnbestrijding aanbieden, tenzij medisch noodzakelijk. Bij medicamenteuze pijnbehandeling neemt een gynaecoloog of klinisch verloskundige de bevalling over. Dit kan alleen in het ziekenhuis en moet de barende vrouw zelf vragen. Ook jij kunt dit initiëren als je ziet dat je vrouw het moeilijk heeft.
Natuurlijke vormen van pijnverlichting omvatten ademhalings- en ontspanningsoefeningen, massage, een warm bad en specifieke houdingen. Een badbevalling kan verlichting bieden door het warme water, wat ook flexibiliteit in houding bevordert.
Na de Bevalling
Zodra de baby geboren is, verloopt alles vaak snel. De baby wordt opgetild, afgedroogd en gecheckt. De Apgar-test wordt uitgevoerd op 1, 5 en 10 minuten na de geboorte om de conditie van de baby te beoordelen (Appearance, Pulse, Grimace, Activity, Respiration). Een gezonde baby scoort tussen de 7 en 10 punten. Vervolgens wordt de baby op de borst van de moeder gelegd.
Hierna is het jouw beurt om de navelstreng door te knippen. Na het plaatsen van klemmen wordt de navelstreng doorgeknipt, waarbij een klein stukje met klem aan de baby blijft zitten.
De Nageboorte
Na de geboorte van de baby moet de placenta (moederkoek) geboren worden. Dit gebeurt door middel van naweeën. De verloskundige controleert de placenta en vraagt naar jullie wensen. Opties variëren van het verwerken tot pillen, begraven tot het maken van een gipsafdruk. De placenta kan ook in het ziekenhuis worden vernietigd.
Vervolgens wordt de moeder gecontroleerd op uitscheuringen en indien nodig gehecht. Meestal mag je binnen één tot twee uur na de bevalling naar huis, waarna de kraamzorg de zorg overneemt.
De Geboortepartner
Een belangrijke vraag voor veel zwangeren is wie er bij de bevalling aanwezig zal zijn, naast het medisch personeel. Dit kan een partner, zus, moeder, vriend(in) of een ander dierbaar persoon zijn. De keuze voor een geboortepartner is cruciaal voor de ondersteuning tijdens dit intieme proces.
Het hormoon oxytocine, dat vrijkomt bij ontspanning en liefdevolle interactie, speelt een belangrijke rol bij krachtige weeën. Adrenaline, daarentegen, remt oxytocine en kan de weeën minder effectief maken. Kies daarom iemand bij wie je je op je gemak voelt, die je kan troosten en bij wie je jezelf kunt zijn, inclusief de minder "nette" aspecten van een bevalling.
Bespreek van tevoren je wensen rondom de bevalling met potentiële geboortepartners. Verschillen in ideeën over bevallen, geboortes en pijnmanagement kunnen de samenwerking bemoeilijken. Zoek iemand die jou kan bekrachtigen en motiveren op de manier die jij nodig hebt, hetzij met lieve woorden of als een "voetbalcoach".
Als je naast je partner nog iemand wilt, kies dan iemand bij wie jullie je beiden comfortabel voelen. Bespreek ook met de zorgverlener wie er aanwezig mag zijn, aangezien er soms beperkingen zijn (bijvoorbeeld door COVID-19). Het is ook verstandig om te bespreken dat de +1 mogelijk niet meegaat als de bevalling bijvoorbeeld erg snel verloopt of de situatie verandert.
Voorbereiding op de Bevalling
Volg samen een bevalcursus om te weten wat jullie kunnen verwachten en verrassingen te minimaliseren. Een goede voorbereiding geeft jullie beiden vertrouwen en het gevoel van "kom maar op!".
Fasen van de Bevalling
Een zwangerschap duurt gemiddeld 266 dagen. De bevalling wordt ingezet door spiersamentrekkingen van de baarmoeder, die de baarmoedermond doen veranderen en openen. Soms begint de bevalling met het breken van de vliezen. Een teken van het begin van de ontsluiting is het verliezen van de slijmprop. De ontsluitingsfase, waarbij de baarmoedermond tot 10 cm oprekt, kan 4 tot 14 uur duren en is langer bij vrouwen die nog niet eerder bevallen zijn.
De ontsluiting wordt onderverdeeld in de latente fase (0-2/3 cm), overgangsfase (tot 4 cm), versnellingsfase (tot 9 cm) en deceleratiefase (tot 10 cm). Weeën worden geleidelijk pijnlijker tot een hoogtepunt en nemen daarna weer af, als een golf. Hormonen zoals oxytocine spelen hierbij een rol.
De uitdrijvingsfase volgt na volledige ontsluiting. Hierbij persen de weeën en de barende vrouw de baby door het geboortekanaal. Dit kan gepaard gaan met aandrang die lijkt op toiletbezoek. Soms wordt de baby geboren in de vliezen ("met de helm op"). Het persen van het hoofdje is vaak het meest inspannend. Na de geboorte begint de baby meestal spontaan te ademen.
Binnen 10 tot 30 minuten na de geboorte van de baby wordt de placenta uitgestoten (nageboorte). De navelstreng, die moeder en kind verbond, wordt doorgeknipt.
Na de bevalling kan de baarmoeder nog enkele weken bloeden (naweeën). De duur van het bloeden kan variëren, met name bij vrouwen die borstvoeding geven. Seksuele gemeenschap kan hervat worden zodra het bloeden gestopt is, de wond genezen is en beide partners er weer behoefte aan hebben. Onderzoek suggereert dat dit gemiddeld 4,5 week duurt.
Vormen van Bevallen en Medische Interventies
Historisch gezien vonden bevallingen plaats in diverse houdingen, zoals zittend of gehurkt, in tegenstelling tot de liggende houding die tegenwoordig gangbaar is in Nederland. In andere culturen, zoals in delen van Afrika, Azië en Latijns-Amerika, bevallen vrouwen nog steeds staand, zittend of gehurkt.
Wanneer de bevalling stagneert, kan een vaginale kunstverlossing (vacuüm- of tangverlossing) of een keizersnede geïndiceerd zijn. Soms is een episiotomie (inknippen van de bilnaad) nodig om de geboorte te vergemakkelijken. Als de conditie van moeder of kind dit vereist en het natuurlijke verloop niet kan worden afgewacht, kan een keizersnede noodzakelijk zijn.
Indien het persen langer dan 1 à 2 uur duurt, wordt de conditie van de baby gecontroleerd met een CTG. Mocht de oorzaak liggen in onvoldoende weeënkracht, kan via een infuus oxytocine worden toegediend om de weeën te versterken.
Verloskundige Zorg in Nederland en België
In Nederland kan een bevalling plaatsvinden waar de zwangere dat wenst, met ondersteuning van een verloskundige en/of kraamzorg thuis. Een ziekenhuisbevalling wordt aangeraden bij complicaties. In België is een ziekenhuisbevalling de norm.
Vroeger waren complicaties zoals overmatig bloedverlies en infecties (kraamvrouwenkoorts) risico's. Tegenwoordig worden deze complicaties effectief behandeld met medicatie, bloedtransfusies of antibiotica.
De bacterie Streptococcus agalactiae (GBS) kan bij een klein deel van de vrouwen voorkomen. Bij risicofactoren tijdens de bevalling kan dit leiden tot besmetting van de pasgeborene, met mogelijke ernstige gevolgen. Bij draagsters met risicofactoren wordt tijdens de bevalling een antibiotica-infuus gegeven.
Aanwezigen bij de Bevalling
Naast de partner, verloskundige en kraamzorg/verpleegkundige, kunnen ook familieleden en vrienden aanwezig zijn. Een geboortefotograaf wordt steeds vaker ingeschakeld om de bijzondere momenten vast te leggen. Een doula biedt professionele ondersteuning aan de aanstaande moeder tijdens zwangerschap, bevalling en de periode erna.
Het medisch team kan bestaan uit een verloskundige, kraamverzorgster, obstetrie (verloskundig) verpleegkundige, klinisch verloskundige en eventueel een gynaecoloog of arts in opleiding. Studenten spelen een belangrijke rol in het opdoen van praktijkervaring.
Het is essentieel om een geboorteplan te bespreken en wie je geboorteteam compleet maakt. Dit team is er om jou te ondersteunen, te begeleiden en ervoor te zorgen dat je concentreert blijft op de bevalling.