Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om extra aandacht te besteden aan voeding om zowel de gezondheid van de moeder als de optimale ontwikkeling van de baby te waarborgen. Sommige voedingsmiddelen die normaal gesproken gezond zijn, kunnen tijdens de zwangerschap risico's met zich meebrengen. Dit geldt met name voor kiemgroenten, die potentieel schadelijke bacteriën zoals salmonella en E. coli kunnen bevatten.
Kiemgroenten tijdens de zwangerschap
Kiemgroenten zijn zaadjes die nog maar net ontkiemd zijn, waarbij het jonge plantje wordt gegeten. Bekende voorbeelden zijn alfalfa en taugé. Hoewel ze rijk zijn aan voedingsstoffen, kunnen ze besmet zijn met bacteriën. Deze bacteriën worden gedood door verhitting boven de 70 graden Celsius.
Specifieke kiemgroenten en hun risico's
- Alfalfa en waterkers: Deze kiemgroenten worden minder lekker bij verhitting, waardoor ze tijdens de zwangerschap bij voorkeur vermeden moeten worden als ze rauw worden gegeten.
- Taugé: Taugé kan wel goed verhit worden, bijvoorbeeld in een curry of soep. Om zeker te zijn dat eventuele bacteriën gedood zijn, kan taugé minimaal 5 seconden ondergedompeld worden in kokend water.
- Tuinkers: Hoewel tuinkers tot de cressen behoort en niet strikt tot de kiemgroenten, kunnen ook hierop schadelijke bacteriën voorkomen. Het is daarom raadzaam om tuinkers tijdens de zwangerschap te vermijden.
Als kiemgroenten verhit zijn, mogen ze zonder problemen gegeten worden tijdens de zwangerschap. Taugé wordt vaak verhit in Aziatische gerechten, zoals nasi of soep. Het is belangrijk om de taugé niet pas op het einde toe te voegen als garnering, maar deze goed mee te verwarmen boven de 70 graden Celsius.
Voedselinfecties die gevaarlijk zijn tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap is het cruciaal om alert te zijn op voedselinfecties die ernstige gevolgen kunnen hebben voor de foetus. Goede voedselhygiëne is essentieel om deze risico's te minimaliseren. Belangrijke infecties om rekening mee te houden zijn:
Toxoplasmose
Deze ziekte, ook bekend als kattenziekte, kan via katten op mensen worden overgedragen. Toxoplasmose kan ernstige aangeboren afwijkingen bij de foetus veroorzaken. Om besmetting te voorkomen, is het belangrijk om:
- Groenten en fruit grondig te wassen, eventueel met een scheutje azijn.
- Rauwe voedingsmiddelen en producten van rauwe melk te vermijden.
- Vlees altijd goed te bakken.
- Direct contact met katten te vermijden, zeker als je nog geen toxoplasmose hebt gehad.
Listeriose
Listeriose wordt veroorzaakt door de listeria bacterie, die aanwezig kan zijn in rauw vlees, vis, fruit, groenten en kaas. Bij gezonde mensen verloopt de infectie vaak als een griep, maar tijdens de zwangerschap kan het leiden tot miskramen, vroeggeboorte of ademhalingsproblemen bij de baby. Het vermijden van rauwe en onvoldoende verhitte producten is hierbij cruciaal.
Salmonellose
Salmonella kan ernstige maag-darmklachten veroorzaken. Goede hygiëne, zoals het grondig wassen van handen en producten, en het consequent verhitten van voedsel, helpt dit risico te beperken.
Voedingsadviezen tijdens de zwangerschap
Een gevarieerd voedingspatroon is de basis voor een gezonde zwangerschap. Hierbij zijn enkele belangrijke richtlijnen:
- Eet niet voor twee: Hoewel de eetlust kan toenemen, is het niet nodig om dubbele porties te eten. Focus op voedingsstoffen die essentieel zijn voor jou en je baby.
- Kies voor variatie: Zorg voor een dieet rijk aan groenten, fruit, volle granen, eiwitrijke voeding en magere zuivelproducten. Vul indien nodig je reserves aan met foliumzuur en ijzer supplementen.
- Geen dieet: De zwangerschap is geen periode om te diëten. Aankomen is normaal. Houd je gewichtstoename in de gaten en overleg met je gynaecoloog. Vermijd overmatig vet en suiker, maar gun jezelf af en toe iets lekkers.
- Sla geen maaltijden over: Drie volwaardige maaltijden per dag zijn belangrijk voor een stabiele energietoevoer, beginnend met een goed ontbijt.
- Drink voldoende en eet vezels: Minimaal 1,5 liter water per dag is essentieel. Vezels uit fruit, groenten en volle granen bevorderen een goede stoelgang.
Animatie Bewegen in de zwangerschap
Voedingsmiddelen die vermeden moeten worden
Er zijn diverse voedingsmiddelen die tijdens de zwangerschap beter vermeden kunnen worden om risico's op infecties of andere schadelijke effecten te voorkomen:
Vis, schaal- en schelpdieren
- Vermijden: Koud-gerookte vis (gerookte zalm, paling, bokking, haring), rauwe schaal- en schelpdieren (oesters, sint-jakobsschelpen), roofvissen (tonijn, zwaardvis, snoek) en gerechten met rauwe vis (sushi, ceviche).
- Wel mogelijk: Goed gekookte vis en schaaldieren. Kies bij voorkeur voor sardines en makreel boven de genoemde roofvissen.
Ongepasteuriseerde melkproducten en kaas
- Vermijden: Rauwe melk, ongepasteuriseerde en zacht-gerijpte kazen (Brie, Camembert, Gorgonzola, Roquefort), zachte geitenkazen van rauwe melk.
- Wel mogelijk: Gepasteuriseerde melkproducten en harde, gerijpte kazen.
Rauw vlees
- Vermijden: Leverproducten (lever, smeerworst, leverpaté), ongebakken rauw vlees (tartaar, carpaccio, biefstuk), rauwe gedroogde en gefermenteerde vleeswaren (parmaham, chorizo, salami).
- Wel mogelijk: Goed doorbakken vlees en gevogelte. Zwarte pens (bloedworst) kan eventueel één keer per week gegeten worden.
Rauwe eieren
- Vermijden: Rauwe eieren en gerechten die rauwe of deels gekookte eieren bevatten, zoals tiramisu, zelfgemaakte mayonaise en ongebakken deeg.
Overige
- Alcohol: Ten strengste afgeraden.
- Cafeïne: Beperk de inname tot maximaal 200 mg per dag (ongeveer 2-3 kopjes koffie).
- Kruidenthee: Sommige kruidentheeën kunnen schadelijk zijn (bijv. Roomse kamille, hibiscus, valeriaan, zoethout). Overleg bij twijfel met een deskundige.
- Drop: Beperk de inname vanwege het glycyrrhizinegehalte dat de bloeddruk kan beïnvloeden.
- Goji-bessen: Bevatten betaïne, wat mogelijk een miskraam kan veroorzaken.
- Ongepasteuriseerde sappen: Kies voor gepasteuriseerde varianten of sap dat tot het kookpunt is verhit.
Belangrijke voedingsstoffen
- Folaten (vitamine B9): Cruciaal voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel. Bronnen zijn gist, lever, fruit en groenten.
- Calcium en vitamine D: Essentieel voor de botontwikkeling van de baby.
- DHA (omega-3 vetzuren): Belangrijk voor de ontwikkeling van moeder en baby, vooral te vinden in vette vis.
- IJzer: Plantaardige bronnen zoals peulvruchten, noten en zaden zijn goed, eventueel gecombineerd met vitamine C voor betere opname.
Een evenwichtige voeding is een essentiële verantwoordelijkheid tijdens de zwangerschap. Door bewuste voedingskeuzes te maken, kunnen aanstaande moeders niet alleen hun eigen gezondheid behouden, maar ook bijdragen aan de optimale ontwikkeling van hun baby tot aan de geboorte.