Koemelkallergie bij baby's en de invloed op de stoelgang

Koemelkallergie is de meest voorkomende voedselallergie bij jonge kinderen, die naar schatting voorkomt bij 2 tot 3% van de jonge kinderen. Bij een koemelkallergie reageert het afweersysteem van de baby op de eiwitten in koemelk, waarbij deze eiwitten als schadelijk worden beschouwd. Dit kan leiden tot diverse klachten, waaronder maag-, darm- en huidproblemen, maar ook luchtwegklachten kunnen voorkomen. Vaak is er sprake van een combinatie van deze klachten. De kans op het ontwikkelen van een koemelkallergie is groter wanneer erfelijke aanleg is voor allergieën, zoals eczeem, astma of hooikoorts bij familieleden.

Hypoallergene flesvoedingen, die gebruikt worden als dieetvoeding bij voedselallergieën, ruiken en smaken anders dan moedermelk of normale flesvoeding op basis van koemelk. Dit verschil kan merkbaar zijn bij het openen van het blik en het bereiden van de fles. Wanneer een baby voor het eerst een speciale flesvoeding krijgt ter aanpak van koemelkallergie, kan het enige tijd duren voordat de baby zich comfortabel en vertrouwd voelt met deze voeding. Dit gedrag hoeft niet direct verband te houden met de smaak van de flesvoeding zelf; afwijzing kan ook optreden omdat de baby voeding heeft leren associëren met het ongemak van allergieklachten.

Veranderingen in stoelgang bij koemelkallergie

Wanneer er gestart wordt met hypoallergene flesvoeding, kan het enige tijd duren voordat de klachten van de baby, inclusief de stoelgang (kleur, consistentie, frequentie, etc.), verbeteren. Na het opstarten van speciale voeding zoals Nutramigen kan de baby frequente, dunne stoelgang met een groenachtige kleur produceren. Dit is een veelvoorkomend verschijnsel bij baby's met koemelkallergie, waarbij de ontlasting dun en waterig kan zijn, met een afwijkende kleur of geur. Een verhoogd aantal poepluiers per dag (meer dan 8) kan hierbij ook voorkomen.

Verschillende soorten diarree bij baby's

Er zijn verschillende soorten diarree bij baby's te onderscheiden:

• Milde tot matige diarree: de ontlasting is iets zachter dan normaal, maar zonder buikpijn, koorts of tekenen van ongemak. Dit type diarree vereist doorgaans geen behandeling of dieetaanpassing.
• Ernstige acute diarree: de ontlasting is vloeibaar en frequent. De baby kan koorts boven de 38°C hebben en in slechte algemene gezondheid verkeren. Er is een groot risico op uitdroging, wat dringende medische hulp en rehydratatieoplossingen vereist.

Wat zijn verontrustende tekenen van diarree bij baby's?

Hoewel diarree op zich niet altijd zorgwekkend is, zijn er specifieke symptomen waarbij actie ondernomen moet worden:

• De baby braakt zodra hij iets te eten of te drinken krijgt aangeboden.
• De mond van de baby is droog.
• Er is stoelgang om de twee of drie uur, of zelfs vaker.
• De ontlasting lijkt bloed te bevatten.
• De baby is suf of reageert niet.
• De baby heeft een donkere, grijze huidskleur.

Regelmatige gewichtscontrole is belangrijk. Een gewichtsverlies van 5% of meer is een teken dat onmiddellijk medische hulp gezocht moet worden.

Uitdroging voorkomen en behandelen

Diarree leidt tot aanzienlijke verliezen van water en minerale zouten, wat een verhoogd risico op uitdroging met zich meebrengt, in extreme gevallen leidend tot ziekenhuisopname. Het herkennen van uitdroging is cruciaal. Een eenvoudige test is om de huid rond het buikje van de baby met twee vingers drie seconden vast te houden. Als de huid zijn normale vorm weer aanneemt, is de hydratatie voldoende. Blijft de kneep zichtbaar, dan heeft het lichaam te veel vocht verloren en is medische hulp noodzakelijk.

Bij uitdroging is het belangrijk om te starten met het rehydrateren van de baby met zakjes orale rehydratatieoplossing (ORS), verkrijgbaar bij de apotheek. Deze bevatten water, minerale zouten en suiker voor betere opname en verminderde kans op braken. Geef hierbij elke 5 minuten 5 ml, zo vaak mogelijk. Na rehydratie kan, indien van toepassing, borstvoeding worden voortgezet en flesvoeding na enkele uren worden hervat.

Hoe om te gaan met diarree bij een baby

Om diarree bij een baby te verlichten, zijn de volgende maatregelen belangrijk:

• Vochttoediening: Zorg voor voldoende vochtinname, zoals moedermelk, water of orale rehydratatieoplossingen, om uitdroging te voorkomen.
• Hygiëne: Was regelmatig en systematisch de handen na het verschonen van de baby om verspreiding van besmettelijke diarree te voorkomen.
• Voedingskeuze: Geef bij vast voedsel de voorkeur aan voedingsmiddelen die diarree kunnen verminderen, zoals rijst en het kookwater (rijk aan zetmeel), appel- of kweeperenmoes, bananen, vruchtengelei (rijk aan pectines) en wortelpuree.
• Vermijd irriterend voedsel: Pittig, vet of zuur eten kan de maag en darmen van de baby irriteren en dient vermeden te worden.

Deze voedingsmiddelen moeten worden aangeboden als onderdeel van een gevarieerde voeding om tekorten of ondervoeding te voorkomen.

Verschillende ontlastingskleuren en hun betekenis

De kleur van de ontlasting van een baby kan veel vertellen over de gezondheid en voeding.

• Groene ontlasting: Vooral bij baby's die flesvoeding krijgen, is een legergroen kleurtje normaal, vaak door toegevoegd ijzer in de voeding. Tandjes krijgen of het eten van spinazie kan de ontlasting ook donkergroen kleuren. In combinatie met winderigheid, kieskeurigheid of ongemak tijdens voedingen kan groene ontlasting echter een teken zijn van koemelkallergie.
• Lichtgroene en schuimige ontlasting: Dit kan duiden op een inname van vooral caloriearme voormelk en te weinig vette achtermelk bij borstvoeding.
• Gele ontlasting: Gele ontlasting, vaak mosterdachtig met soms groene stipjes of vlokjes, is heel normaal, zowel bij borstvoeding als flesvoeding.
• Oranje ontlasting: Vast voedsel zoals worteltjes of zoete aardappel, of bepaalde medicijnen en kleurstoffen in de moedermelk, kunnen de ontlasting oranje kleuren.
• Groen/bruine ontlasting: Deze kleur is normaal bij flesvoeding en bij de introductie van vast voedsel.
• Bruine ontlasting: Naarmate de baby ouder wordt en meer vast voedsel eet, verandert de ontlasting naar een stevigere, bruine vorm die sterker ruikt.
• Rode ontlasting: Rode sliertjes in de ontlasting duiden meestal op bloed, wat kan komen door een klein scheurtje bij de anus of tepelkloven. Het kan echter ook wijzen op een allergie, bacteriële infectie of bloeding in het maag-darmkanaal. Rode bietjes kunnen ook een rode kleur veroorzaken.
• Zwarte ontlasting: Zwarte ontlasting (na de meconiumfase) duidt meestal op bloed in het maag-darmkanaal dat tijdens de passage verkleurt. IJzertabletten of ijzer in voedsel kunnen de ontlasting ook donkerbruin of zwart kleuren.
• Grijze of witte ontlasting: Witte, grijzige of ontkleurde poep is een teken van een potentieel serieus lever- of galwegprobleem en vereist onmiddellijk medisch advies.

Koemelkallergie versus lactose-intolerantie

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen koemelkallergie en lactose-intolerantie. Bij een koemelkallergie reageert het afweersysteem op de eiwitten in koemelk, zelfs bij een kleine inname. Bij lactose-intolerantie is er een probleem met de vertering van lactose (melksuiker) door een tekort aan het enzym lactase. Het immuunsysteem speelt hierbij geen rol. Typische klachten bij lactose-intolerantie zijn diarree, een opgeblazen gevoel en winderigheid, waarbij kleine hoeveelheden vaak verdragen worden.

Wanneer medische hulp zoeken?

Hoewel veel variaties in babypoep normaal zijn, is het raadzaam om een arts te raadplegen bij de volgende situaties:

• Kleuren die kunnen wijzen op een serieus probleem: wit of lichtgrijs, rood en zwart (anders dan meconium).
• Lange tijd harde ontlasting die moeilijk komt (verstopping).
• Heel vaak waterdunne ontlasting (diarree).
• Regelmatig veel slijm en water in de ontlasting.
• Klachten van koorts, ziek voelen, slechte groei en/of overgeven in combinatie met afwijkende ontlasting.

Bij baby's tussen 1 en 6 maanden oud kan diarree snel ernstige gevolgen hebben, zoals uitdroging, wat een ziekenhuisopname kan vereisen. Snel reageren is daarom van belang.

Hypoallergene voeding en alternatieven

Bij een bewezen koemelkallergie moeten koemelk en kunstvoeding op basis van koemelk vermeden worden. Een geschikt alternatief is hypoallergene kunstvoeding, gebaseerd op sterk gehydrolyseerd (wei)eiwithydrolysaat. De eiwitten in deze voeding zijn dusdanig "geknipt" dat ze geen allergische reactie meer veroorzaken. Dit staat vermeld op het etiket.

Indien borstvoeding wordt gegeven, is het belangrijk dat de moeder zelf ook geen koemelkproducten consumeert. Een diëtist kan hierbij adviseren. Moedermelk bevat beschermende stoffen en heeft gezondheidsvoordelen, waardoor het de voorkeur geniet boven kunstvoeding.

Dierlijke koemelkvervangers zoals geitenmelk en plantaardige alternatieven zoals sojadrank, haverdrank en amandeldrank worden in de eerste 6 maanden afgeraden als vervangende voeding, omdat ze vaak minder optimaal van samenstelling zijn dan zuigelingenvoeding. Bij een koemelkallergie is de kans op een allergie voor geitenmelk en andere dierlijke melksoorten groot. Flesvoeding op basis van rijst, zoals Novarice, kan een alternatief zijn, aangezien de rijsteiwitten hierin zwaar gehydrolyseerd zijn.

De eiwitten in hypoallergene voedingen zijn verkleind (gehydrolyseerd). Hoe kleiner de eiwitdeeltjes, hoe kleiner de kans op een allergische reactie. Bij baby's die extreem reageren, kan een voeding op basis van aminozuren (de kleinste bouwstenen van eiwitten) nodig zijn, zoals Puramino of Neocate. Deze voedingen bevatten geen eiwitten meer en zijn daarom in principe veilig.

Verknipte eiwitten kunnen een bittere smaak geven aan flesvoeding. Blijf proberen de voeding aan te bieden, eventueel met een andere speen of gemengd met vast voedsel. Het toevoegen van smaakjes zoals zoetstoffen of vanille wordt afgeraden, tenzij als laatste redmiddel, omdat de voedingen gebalanceerd zijn samengesteld.

Belang van observatie en professioneel advies

Het is belangrijk om het gedrag van de baby en de kenmerken van de ontlasting nauwkeurig te observeren. Bij twijfel of aanhoudende klachten is het raadzaam om contact op te nemen met het consultatiebureau of de (huis)arts. Een dagboek bijhouden van de klachten kan helpen bij het stellen van de diagnose.

Om een koemelkallergie vast te stellen, kan een eliminatiedieet worden gevolgd onder begeleiding van een arts. Hierbij worden koemelkproducten gedurende vier weken uit het dieet verwijderd. Als de klachten verminderen, wordt koemelk langzaam weer geïntroduceerd om te zien of de allergie aanwezig is.

tags: #koemelk #in #flesvoeding #voor #poepen