In de verloskundige zorg spelen bekwaamheid van zorgverleners en de correctheid van uitgevoerde metingen een cruciale rol. Recente uitspraken en patiëntervaringen belichten de complexiteit van deze aspecten, evenals de rechten van patiënten binnen het zorgtraject.
Tuchtrechtelijke Waarschuwing en Berisping
Een opmerkelijke zaak betreft een verloskundige in Zwolle die een tuchtrechtelijke waarschuwing kreeg van het Regionaal Tuchtcollege (RTG). De reden hiervoor was het nalaten om te controleren of haar waarneemster over de vereiste opleiding beschikte voor het uitvoeren van echografieën. De waarneemster zelf ontving een berisping.
Deze uitspraak, bevestigd door het Centraal Tuchtcollege op 7 december 2017, is significant omdat het wettelijk uitgangspunt is dat elke zorgverlener primair zelf verantwoordelijk is voor de eigen bekwaamheid. Bovendien is het maken van een echografie geen voorbehouden handeling, wat betekent dat er in principe geen sprake was van een overschrijding van het wettelijk deskundigheidsgebied van de verloskundige.
Opleiding en Deskundigheid in Echoscopie
De betreffende verloskundige, die sinds 1995 een solopraktijk aan huis runt, werkte met een vaste waarneemster die echter met zwangerschapsverlof was. De vervangster had haar opleiding pas enkele maanden eerder afgerond en volgde een minor "echoscopie basis, liggingsbepaling". Deze minor richt zich op de beoordeling van liggingsecho's bij zwangere vrouwen tussen 20 en 30 weken.
Een half jaar na aanvang van haar werkzaamheden maakte de waarneemster een beoordelingsfout bij een vitaliteitsecho, een echo die rond 8 weken zwangerschap wordt uitgevoerd om voornamelijk de hartactiviteit te registreren. De cliënte diende hierop een klacht in tegen zowel de waarneemster als de verloskundige.
De Klacht en de Beoordeling van het Tuchtcollege
De klacht tegen de waarneemster omvatte drie onderdelen: het niet informeren van de cliënte over haar vermeende onbevoegdheid om echo's te maken, het ten onrechte laten geloven dat de cliënte nog zwanger was, en tweemaal een verkeerde beoordeling van de echo.
De klacht tegen de verloskundige werd gegrond bevonden. Het college stelde dat de verloskundige "teveel had gevaren op de, naar het college ter zitting heeft ervaren, stellige wijze waarop (waarneemster) D te veel betekenis toekent aan haar echo-opleiding." Het college benadrukte dat de gevolgde minor onvergelijkbaar is met de post-HBO cursus Verloskundige Echografie, die leidt tot echobevoegdheid. Het lag op de weg van de verloskundige om zich zelf op de hoogte te stellen van de reikwijdte van de minor, in plaats van volledig te vertrouwen op de informatie van de waarneemster.
Alle drie de klachtonderdelen tegen de waarneemster werden eveneens gegrond bevonden. Omdat de waarneemster niet de indruk wekte het besef te hebben dat haar kennis, niet alleen op het gebied van echo's maar ook in de algemene verloskundige begeleiding, nog beperkt is, achtte het RTG een berisping passend. De waarneemster ging tegen deze beslissing in beroep.
Patiëntrechten en Klachtenprocedures
Als patiënt beschikt u over diverse rechten, die niet alleen gelden ten opzichte van artsen, maar ook ten aanzien van tandartsen, apothekers, vroedvrouwen, kinesitherapeuten en verpleegkundigen. U heeft recht op volledige informatie over uw gezondheidstoestand, mogelijke behandelingen, risico's en kosten. Tevens dient u expliciet toestemming te kunnen verlenen voor onderzoeken of behandelingen, en mag u deze weigeren. Bescherming van uw privéleven en inzage in uw medisch dossier zijn eveneens belangrijke rechten.
Bij klachten over een zorgverstrekker in een ziekenhuis kunt u contact opnemen met de ombudsdienst van dat ziekenhuis. Voor klachten over het ziekenhuis zelf (infrastructuur, personeel, bejegening) geldt eveneens de ombudsdienst. In tweede instantie kan een klacht worden ingediend bij het Departement Zorg.
Indien u een klacht heeft over een zorgverstrekker die niet in een ziekenhuis werkt, zoals een huisarts of zelfstandige verpleger, kunt u terecht bij de Federale Ombudsdienst Rechten van de Patiënt. Ombudsdiensten streven ernaar klachten zo goed mogelijk op te lossen, maar het recht om onmiddellijk naar de rechter te stappen blijft behouden.
Medische Fouten en Ongevallen
Bent u of een naaste slachtoffer van een medische fout of een medisch ongeval, dan kunt u zich wenden tot het Fonds voor de Medische Ongevallen (FMO). Dit fonds onderzoekt de aansprakelijkheid van de zorgverlener. Indien aansprakelijkheid wordt vastgesteld, bemiddelt het FMO met de verzekeraar van de zorgverlener. Als de zorgverlener niet aansprakelijk is, kan het fonds bijspringen onder bepaalde voorwaarden, zoals blijvende invaliditeit van 25% of meer, langdurige arbeidsongeschiktheid, zwaar verstoorde levensomstandigheden of overlijden van het slachtoffer (voor schadegevallen na 2 april 2010).
Voor medische fouten van vóór 2 april 2010 kan men naar de rechter stappen. In alle gevallen is het mogelijk om naar de rechter te stappen of een minnelijke schikking te proberen te verkrijgen. Voor vragen hierover kunt u contact opnemen met uw ziekenfonds.
Het Meten van Ontsluiting tijdens de Bevalling
Tijdens de bevalling meten verloskundigen en artsen de ontsluiting van de baarmoedermond door middel van vaginaal toucher. Dit onderzoek, waarbij met de vingers de ruimte in de baarmoedermond wordt gevoeld, is niet verplicht. Het kan echter nuttig zijn om een indicatie te hebben van het stadium van de bevalling, wat kan helpen bij de keuze van pijnstilling of als tijdsindicatie.
De bevalling kent drie fases: de latente fase (voorweeën overgaand in milde ontsluitingsweeën), de actieve fase (sterkere en frequentere weeën) en de fase van volledige ontsluiting, die leidt tot de persfase. De standaard "1 cm per uur" gaat lang niet voor alle vrouwen op; de voortgang kan sterk variëren.
Wanneer Wel of Niet de Ontsluiting Meten?
Het meten van de ontsluiting kan een vrouw een veilig gevoel geven of haar nieuwsgierigheid bevredigen. Echter, het kan ook de "flow" van de bevalling onderbreken of ongewenste associaties oproepen. Sommige vrouwen geven de voorkeur aan het niet weten van de ontsluiting, bijvoorbeeld vanwege eerdere negatieve ervaringen, vertrouwen in hun lichaam, of om onzekerheid te vermijden.
Verloskundigen en artsen kunnen de fase van de bevalling ook inschatten op basis van het gedrag van de vrouw, de intensiteit van de weeën, of de aanwezigheid van de "paarse lijn" op de bilspleet, die wijst op naderende volledige ontsluiting. Ook de ruit van Michaelis kan een indicatie geven.
Communicatie en Alternatieven
Het is essentieel om open te communiceren met de verloskundige of arts over de wens om de ontsluiting wel of niet te laten meten. Bespreek dit tijdens het spreekuur, zodat beide partijen de tijd hebben om informatie op te zoeken en tot een gezamenlijke beslissing te komen. Alternatieven voor standaard vaginaal toucher zijn onder meer:
- Controle alleen op verzoek.
- Grotere tijdsintervallen tussen de controles.
- Uitvoeren van het onderzoek in een comfortabele houding, zoals zijligging, in bad of op de baarkruk onder de douche.
Indien u tijdens de bevalling aangeeft geen inwendig onderzoek te willen, is het belangrijk dit duidelijk te communiceren zonder in een machtsstrijd te raken. Leg uw overwegingen uit en ga het gesprek aan om tot een gezamenlijke oplossing te komen. Vraag ook naar de redenen van de zorgverlener, bijvoorbeeld of het buiten hun comfortzone is of dat ze bereid zijn een alternatieve methode te proberen.
Inleiden van de bevalling
tags: #kan #een #verloskundige #verkeerd #opmeten